**BE-ja Paralajmëron Diskutim Strategjik për Zgjerimin dhe Reformat**
Bashkimi Evropian (BE) do të zhvillojë këtë vjeshtë një diskutim strategjik thelbësor mbi zgjerimin dhe reformat e bllokut. Ky vendim pritet të konfirmohet në dokumentin përfundimtar të samitit dyditor të udhëheqësve evropianë, i cili po mbahet më 18 dhe 19 qershor në Bruksel.
“Duke pasur parasysh vrullin e ri në procesin e zgjerimit dhe duke iu referuar Deklaratës së Granadës, Këshilli Evropian do të zhvillojë në takimin e tetorit 2026 një diskutim strategjik mbi zgjerimin dhe reformat,” thuhet në projekt-konkluzionet e takimit të udhëheqësve, të cilat janë siguruar nga Radio Evropa e Lirë.
Në këtë draft, samiti BE-Ballkani Perëndimor, i mbajtur më 5 qershor në Tivat të Malit të Zi, vlerësohet si një ngjarje që ka kontribuar në krijimin e një energjie të re në procesin e zgjerimit.
Diskutimi i ardhshëm strategjik pritet të fokusohet në qasjen e re ndaj zgjerimit, e cila ende nuk është formalizuar, por tashmë përmendet në të paktën tri dokumente jozyrtare të bëra publike gjatë javëve të fundit.
Propozimin e parë e paraqiti kancelari gjerman Friedrich Merz në fund të majit, kur dorëzoi institucioneve evropiane një dokument të ashtuquajtur “non-paper”. Në të, ai sugjeroi që vendet e Ballkanit Perëndimor të marrin statusin e vëzhguesit në BE, ndërsa Ukraina të fitojë statusin e anëtares së asociuar pa të drejtë vote.
Një ditë para samitit në Tivat u prezantua edhe dokumenti i dytë jozyrtar – propozimi franko-gjerman, i cili synon të adresojë dinamikën e re të procesit të zgjerimit. Ky “non-paper” trajton vendet kandidate që shfaqin ngecje në zbatimin e reformave institucionale, të cilat BE-ja i konsideron si kusht thelbësor për anëtarësim.
Menjëherë pas këtij zhvillimi u publikua edhe dokumenti i tretë jozyrtar, i përgatitur nga Gjermania, Franca, Belgjika, Holanda dhe Luksemburgu. Në të propozohet që anëtarët e ardhshëm të BE-së të kenë të drejta të kufizuara, me qëllim mbrojtjen e funksionimit të institucioneve evropiane dhe parandalimin e ndonjë regresioni të mundshëm të anëtarëve të rinj në respektimin e vlerave themelore evropiane.
Burime diplomatike në Bruksel konfirmuan për Radion Evropa e Lirë se po shqyrtohen intensivisht opsione dhe qasje të reja për procesin e pranimit të vendeve anëtare të reja. Të njëjtat burime nënkuptojnë se zgjerimet e ardhshme ka të ngjarë të mos zhvillohen sipas modelit të zbatuar më parë.
Sipas projekt-konkluzioneve, shfaqet një qasje e re, duke vënë theksin te “integrimi gradual”. Edhe pse kjo nuk thuhet shprehimisht, ky koncept lidhet me propozimin e përgatitur nga zyrat e kancelarit gjerman dhe presidentit francez.
“Duke kujtuar konkluzionet e mëparshme, Këshilli Evropian rikonfirmon se Bashkimi Evropian do të vazhdojë bashkëpunimin e ngushtë me Ballkanin Perëndimor dhe do të mbështesë përpjekjet reformuese të rajonit në rrugën drejt anëtarësimit në BE. Këshilli Evropian mbetet i angazhuar për të avancuar integrimin gradual ndërmjet Bashkimit Evropian dhe rajonit gjatë vetë procesit të zgjerimit, në një mënyrë të bazuar në merita dhe të kthyeshme,” thuhet në projekt-konkluzionet që udhëheqësit e BE-së pritet t’i miratojnë në përfundim të samitit.