“Ky nuk është fundi i Vuçiqit,” thekson Reuters: Po përgatit terrenin që një aleat të bëhet President, ndërsa vetë synon postin e Kryeministrit.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiq njoftoi të shtunën se do të japë dorëheqjen brenda disa javësh dhe se vendi do të mbajë zgjedhje të parakohshme presidenciale dhe parlamentare. Ky vendim vjen pas 18 muajsh protestash kundër qeverisë.
Lajmi i Vuçiqit, i cili ka qenë në pushtet si president ose kryeministër për 12 vjet, u bë publik mes demonstratave të vazhdueshme të udhëhequra nga studentët, kundër korrupsionit. Këto protesta u nxitën nga rrëzimi i një strukture në stacionin hekurudhor të Novi Sadit në nëntor 2024, ku humbën jetën 16 persona. Protestuesit, opozita dhe grupet për të drejtat e njeriut pohojnë se kjo katastrofë ishte pasojë e keqmenaxhimit të gjerë qeveritar të projekteve të ndërtimit dhe korrupsionit.
“Do të jem president vetëm për disa javë dhe më pas do të jap dorëheqjen,” iu drejtua Vuçiq turmës së mbështetësve të tij në një tubim proqeveritar në Beograd. Mandati i dytë dhe i fundit i Vuçiqit do të skadonte në mes të vitit 2027. Ai theksoi se do të ndihmonte Partinë e tij Progresive Serbe (SNS) të fitonte zgjedhjet presidenciale dhe ato të parakohshme parlamentare, të cilat fillimisht ishin caktuar për vitin 2027. “Propozimi im është që lista jonë, lista fituese në zgjedhjet e ardhshme, të emërtohet ‘Serbia e Bashkuar’.”
**Reuters: Ky nuk është fundi i Vuçiqit**
Agjencia Reuters vëren se Vuçiq nuk ka gjasa të tërhiqet nga skena politike. Dorëheqja e tij mund t’i hapë rrugën për t’u bërë kryeministër nëse partia e tij fiton zgjedhjet parlamentare. Ky do të ishte një vazhdim i tendencës së gjatë, ku pushteti në Serbi e ndjek Vuçiqin, pavarësisht nga titulli që ai mban. Analistët theksojnë se Vuçiq do të përpiqet të vendosë një aleat si pasardhës në presidencë, në mënyrë që të mbajë frenat e pushtetit. “Ky nuk shënon aspak fundin e Vuçiqit,” deklaroi Radivoje Grujic, analist me qendër në Varshavë. “Ai tashmë ka një plan, i cili sigurisht nuk do të thotë pensionim politik – krejt e kundërta.”
Megjithatë, koha e këtij njoftimi të së shtunës sugjeron se protestat – seria më e madhe e tubimeve që nga përmbysja e Slobodan Millosheviçit në vitin 2000 – kanë luajtur një rol kyç. Aktivistët e lëvizjes studentore dhe opozita kanë shprehur dëshirën për të sfiduar Vuçiqin dhe SNS-në në zgjedhje. Savo Manojloviç, kreu i lëvizjes studentore opozitare “Lëviz-Ndrysho”, u shpreh: “Duke dhënë dorëheqjen dhe duke shpallur zgjedhje të parakohshme presidenciale e parlamentare, Vuçiq po përpiqet të parandalojë rënien e tij të pashmangshme, për shkak të protestave dhe lëvizjes studentore, e cila gëzon më shumë mbështetje sesa ai.”
**Reuters: A do të bëhet Vuçiq sërish kryeministër?**
Posti i presidentit në Serbi është kryesisht ceremonial, por Vuçiq ka ushtruar ndikim të rëndësishëm mbi partinë dhe qeverinë e tij. Ai ka hedhur më parë idenë për të marrë sërish postin e kryeministrit, dhe së fundmi disa aleatë kyç deklaruan publikisht se ai duhet ta bëjë këtë. Në një intervistë për Reuters në shkurt, Vuçiq u shpreh se nuk ishte i sigurt se çfarë do të bënte pas skadimit të mandatit, por nuk e përjashtoi kthimin në politikën partiake ose përpjekjen për t’u bërë kryeministër. “Do të doja të isha më pak i angazhuar në politikë ose aspak, por kujdesi për trashëgiminë time mund të kërkojë një lloj angazhimi; këtë do ta shohim,” tha ai.
Gjatë tubimit në vapën e madhe, Vuçiq u tha mbështetësve të tij, shumë prej të cilëve kishin ardhur me autobusë nga i gjithë vendi, se studentët dhe protestuesit antiqeveritarë synonin të shkatërronin vendin. Ai i akuzoi ata për bashkëpunim me fuqi të huaja të paidentifikuara, akuza që protestuesit i mohojnë. “Për të njëmijtën herë, po ju ofrojmë dorën tonë. Ne ju falim gjithçka që keni bërë, por nuk jemi naivë dhe nuk do ta harrojmë atë që i është bërë vendit vitin e kaluar.”
**Reuters: Serbia, mes BE-së dhe Rusisë**
Serbia është kandidate për anëtarësim në BE, por Beogradi ende mban lidhje të forta me Rusinë dhe Kinën – një balancë që Vuçiqit i është dashur ta ruajë gjatë gjithë kohës së tij në pushtet. Përpara anëtarësimit në BE, Serbia duhet të përmirësojë sundimin e ligjit, përfshirë kushtet për zgjedhje të lira dhe të ndershme, si dhe të çrrënjosë korrupsionin dhe krimin e organizuar. Ajo gjithashtu duhet të harmonizojë politikat e saj të jashtme me ato të bllokut. Të shtunën, Vuçiq u zotua se partia e tij do t’i jepte fund korrupsionit. Ai premtoi rritje të pensioneve dhe ndihma financiare për të varfrit, si dhe përmirësime në shërbimet shëndetësore publike. Megjithatë, figurat e opozitës akuzojnë Vuçiqin dhe aleatët e tij për dhunë kundër kundërshtarëve politikë, korrupsion të shfrenuar, lidhje me krimin e organizuar dhe shtypje të lirisë së medias. Vuçiq dhe aleatët e tij i mohojnë këto akuza.