**Çaji i gjelbër: Midis miteve dhe fakteve shkencore**
Çaji i gjelbër, i vlerësuar prej kohësh si një ndër pijet më të shëndetshme, është sërish në qendër të vëmendjes falë një studimi të ri. Ky studim sugjeron se vetëm një filxhan çaj i gjelbër mund të përmbajë më shumë flavanolë sesa një mollë.
Flavanolët janë përbërje natyrale bimore me veti të forta antioksiduese dhe anti-inflamatore, të cilat lidhen me një shëndet më të mirë të zemrës. Në studimin e botuar në revistën shkencore “Food & Function”, studiuesit analizuan sasinë e flavanolëve në fruta, perime dhe pije të ndryshme të zakonshme.
Rezultatet treguan se çaji i gjelbër renditet lart në listë, duke kaluar edhe fruta si mollët, boronicat dhe luleshtrydhet. Konkretisht, një filxhan çaj i gjelbër prej rreth 250 ml përmban afërsisht 200 mg flavanolë, ndërsa një mollë mesatare me lëkurë arrin rreth 110 mg.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se kjo gjetje nuk nënkupton që çaji i gjelbër mund të zëvendësojë frutat. Mollët, për shembull, ofrojnë fibra, vitaminë C dhe një sërë lëndësh të tjera ushqyese që nuk gjenden në të njëjtën mënyrë në çaj. Prandaj, çaji i gjelbër duhet parë si një element shtesë në një dietë të shëndetshme, jo si zëvendësim për frutat dhe perimet.
Çaji i gjelbër vjen nga e njëjta bimë si çaji i zi, “Camellia sinensis”, por përpunohet ndryshe. Gjethet e tij trajtohen shpejt pas vjeljes, zakonisht me avull ose nxehtësi, për të ruajtur ngjyrën dhe përbërësit natyralë bimorë. Ndryshe nga çaji i zi, çaji i gjelbër oksidohet më pak, duke ruajtur kështu më shumë katekinë, një grup antioksidantësh të fuqishëm.
Një nga katekinat më të studiuara është EGCG, e cila lidhet me uljen e stresit oksidativ, inflamacionit dhe mbështetjen e shëndetit metabolik. Megjithatë, specialistët paralajmërojnë se këto efekte nuk e shndërrojnë çajin e gjelbër në një “zgjidhje magjike” për dobësim apo parandalim sëmundjesh.
Çaji i gjelbër përmban gjithashtu L-teaninë, një aminoacid që lidhet me ndjesinë e qetësisë dhe përqendrimit. Kjo është arsyeja pse shumë njerëz e konsiderojnë çajin e gjelbër më të butë se kafeja, megjithëse ai ende përmban kafeinë.
Një filxhan çaj i gjelbër zakonisht ka rreth 30 deri në 50 mg kafeinë, në varësi të mënyrës së përgatitjes. Kjo është dukshëm më pak se një filxhan kafe, i cili zakonisht përmban rreth 80 deri në 100 mg kafeinë.
Për shumicën e të rriturve të shëndetshëm, dy deri në katër filxhanë çaj të gjelbër në ditë mund të jenë pjesë e një diete të ekuilibruar. Megjithatë, personat e ndjeshëm ndaj kafeinës, ata që kanë probleme me gjumin, gratë shtatzëna apo ato që ushqejnë me gji duhet të jenë më të kujdesshëm dhe të konsultohen me mjekun nëse kanë dyshime.
Një nga pretendimet më të shpeshta për çajin e gjelbër lidhet me humbjen e peshës. Edhe pse disa studime sugjerojnë se kombinimi i kafeinës dhe katekinave mund të ketë një ndikim të vogël në metabolizëm dhe djegien e yndyrës, efekti është modest dhe i pamjaftueshëm për të sjellë ndryshime të rëndësishme pa një dietë të ekuilibruar dhe aktivitet fizik.
Me fjalë të tjera, çaji i gjelbër mund të jetë një zgjedhje e mirë si pije e përditshme, por nuk zëvendëson ushqimin e shëndetshëm, gjumin e mirë dhe lëvizjen e rregullt.
Ekspertët janë edhe më të kujdesshëm kur bëhet fjalë për suplementet me ekstrakt çaji të gjelbër. Ndryshe nga pija e zakonshme, suplementet mund të përmbajnë doza shumë të përqendruara katekinash, të cilat në raste të rralla janë lidhur me dëmtime të mëlçisë, sidomos kur merren në sasi të mëdha ose me stomak bosh.
Për këtë arsye, specialistët rekomandojnë që çaji i gjelbër të konsumohet më mirë si pije natyrale, jo në formë suplementi, përveç rasteve kur këshillohet nga profesionistë shëndetësorë.
Një tjetër formë e njohur është matcha, pluhuri i çajit të gjelbër që përgatitet duke bluar të gjithë gjethen. Meqenëse te matcha konsumohet vetë gjethja, ajo zakonisht përmban më shumë katekinë dhe përbërje bimore sesa çaji i gjelbër i zakonshëm. Por, njëkohësisht, mund të ketë edhe më shumë kafeinë.
Matcha mund të jetë pjesë e një diete të shëndetshme, por nuk duhet parë si një ushqim mrekullibërës. Për më tepër, versionet që shiten në kafene shpesh përmbajnë sheqer, shurupe apo qumësht të ëmbëlsuar, të cilat mund të ulin vlerën shëndetësore të pijes.
Në fund, përgjigjja është e qartë: çaji i gjelbër është një pije e shëndetshme dhe e pasur me përbërje bimore të dobishme, por nuk është “më i mirë” se një mollë në kuptimin e plotë ushqyes. Ai mund të plotësojë një dietë të mirë, por nuk mund të zëvendësojë frutat, perimet dhe një ushqim të balancuar.
/GazetaExpress/