**Pagat në Maqedoninë e Veriut Humbasin Garën me Çmimet: Fuqia Blerëse Reduktohet Ndjeshëm**
Fuqia blerëse e qytetarëve në Maqedoninë e Veriut ka rënë ndjeshëm, pasi rritja e çmimeve ka tejkaluar ndjeshëm atë të pagave. Një spirale inflacioniste, e nxitur nga kriza të ndryshme globale – nga pandemia e COVID-19 te kriza energjetike pas luftës në Ukrainë dhe rritja e fundit e çmimeve të naftës nga tensionet në Lindjen e Mesme – po kërcënon sërish buxhetet familjare.
Që nga viti 2021, paga minimale sindikale është rritur me rreth 94%, ndërsa paga mesatare neto me 56%. Kjo nënkupton se çmimet janë rritur me rreth 38 pikë përqindjeje më shpejt se pagat, duke rezultuar në një ulje të fuqisë blerëse reale të qytetarëve me afërsisht një të pestën.
Rritja e çmimeve të naftës pritet të shkaktojë tronditje shtesë, në një kohë kur kostoja e jetesës tashmë po rritet me shpejtësi. Sipas Federatës së Sindikatave të Maqedonisë, vetëm në tre muajt e fundit, shpenzimet për jetesën janë rritur me rreth 2.500 denarë. Kjo situatë i ka shtyrë sindikatat në protestë që nga fillimi i vitit.
Kryetari i Lidhjes së Sindikatave të Maqedonisë (LSM), Sllobodan Trendafilov, thekson: “Kostoja e jetesës po rritet me një ritëm të përshpejtuar, ndryshe nga pagat, domethënë pagat po e humbasin garën.”
Të dhënat konfirmojnë këtë trend: vlera e shportës minimale sindikale arriti në 67.818 denarë në mars, nga 35.000 denarë në dhjetor 2021 – një rritje prej pothuajse 94%. Paga mesatare, në të njëjtën periudhë, u rrit nga 29.943 në 46.617 denarë, ose rreth 56%.
Analisti ekonomik Abil Baush paralajmëron se, megjithëse pritet njëfarë rritjeje pagash, ajo nuk do të jetë në masën e kërkuar nga sindikatat. Ai thekson nevojën për kujdes nga autoritetet për të shmangur ngadalësimin ekonomik dhe humbjen e vendeve të punës. “Në periudha të tilla krize, reagimi duhet të jetë shumë i kujdesshëm,” thotë Baush.
Sipas Ligjit për Pagën Minimale, ajo rregullohet çdo vit bazuar në 50% të rritjes së pagës mesatare neto dhe 50% të rritjes së indeksit të kostos së jetesës. Paga minimale neto u rrit në mars me 1.667 denarë, duke arritur në 26.046 denarë. Kjo shënon një rritje prej rreth 72% krahasuar me 15.149 denarë në dhjetor 2021.
Edhe pensionet kanë parë rritje, por jo mjaftueshëm. Të dhënat e fundit nga Fondi i Sigurimit Pensional dhe Invalidor tregojnë se pensioni mesatar, para rritjes së marsit, ishte rreth 27.167 denarë. Me rritjen lineare prej 1.000 denarë që nga marsi, ai arriti në rreth 27.490 denarë (ose 447 euro). Krahasuar me 15.627 denarë në dhjetor 2021, kjo përbën një rritje prej 76%, por mbetet nën ritmin e rritjes së kostos së jetesës.
LSM kërkon rritjen e pagës minimale në 600 euro dhe të gjitha pagave të tjera me 100 euro. Megjithatë, ministri i Ekonomisë dhe Punës, Besar Durmishi, konfirmoi rritjen e pagës minimale me 1.667 denarë, duke e çuar në 26.046 denarë, pas një seance të Këshillit Ekonomik dhe Social. Si pasojë e kësaj, LSM braktisi seancën, duke denoncuar një “përshtatje të fshehtë” të pagës minimale.
Ndërkohë, shporta minimale sindikale vazhdon të rritet nga muaji në muaj. Për muajin shkurt, ajo arriti në 67.382 denarë, një rritje prej rreth 969 denarë krahasuar me janarin, duke treguar presionin e vazhdueshëm mbi buxhetet familjare në Maqedoninë e Veriut.