Nënkryetari i LDK-së, Lutfi Haziri, deklaroi se Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) do të marrë pjesë në ndërtimin e institucioneve të reja, duke theksuar se “në parim jemi pajtuar” me Lëvizjen Vetëvendosje (LVV), fituese e zgjedhjeve të 7 qershorit. Megjithatë, vëzhguesit politikë mbeten skeptikë mbi mundësinë e një marrëveshjeje, duke përmendur përçarjet e thella brenda LDK-së, e cila udhëhiqet nga Lumir Abdixhiku.
Zoti Haziri konfirmoi për Radion Evropa e Lirë (REL) se Kuvendi partiak i LDK-së, i mbajtur më 30 korrik, vendosi për bashkëpunim me partinë e kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, për formimin e institucioneve. “Në parim ne jemi pajtuar. Është konfirmuar edhe nga kuvendi që LDK-ja do të marrë pjesë në procesin e bashkëpunimit për ndërtimin e institucioneve, duke dhënë kontribut në përballimin dhe largimin e një mundësie për zgjedhje tjera në Kosovë”, citoi ai.
Bisedimet mes LDK-së dhe LVV-së ishin pezulluar më 15 korrik, pas kërkesës nga një pjesë e zyrtarëve të LDK-së për shkarkimin e kryetarit Lumir Abdixhiku, pas pakënaqësive me rezultatin zgjedhor. Edhe pse Abdixhiku i shpëtoi mocionit të shkarkimit, dallimet dhe mospajtimet e thella brenda partisë, të vëna në pah nga votimi pro dhe kundër tij, mbeten sfidë, siç vlerësojnë zyrtarë të lartë të LDK-së dhe analistë politikë. Krijimi i unitetit mes 18 deputetëve të LDK-së për një qëndrim të përbashkët rreth një marrëveshjeje me LVV-në është i vështirë, sidomos duke pasur parasysh se disa prej tyre votuan kundër Abdixhikut.
Ushtruesja e Detyrës së Presidentit të Kosovës, Albulena Haxhiu, pas takimit me partitë parlamentare, mirëpriti paralajmërimin e Abdixhikut për rifillimin e bisedimeve për krijimin e institucioneve. Ajo theksoi rëndësinë e vazhdimit të takimeve për të përfunduar konstituimin e institucioneve të dala nga zgjedhjet e 7 qershorit, duke kërkuar “përpjekje maksimale, seriozitet, që të arrihet një marrëveshje, me të cilën të kemi një konsensus për zgjedhjen e presidentit apo presidentes së vendit”.
Megjithatë, një marrëveshje mes LVV-së dhe LDK-së ende nuk duket afër, ndonëse ka mbetur më pak se një javë deri në seancën konstituive të Kuvendit të Kosovës, e caktuar për 6 gusht. Me konstituimin e Kuvendit, nisin të rrjedhin afatet për formimin e Qeverisë së re dhe zgjedhjen e Presidentit. Për zgjedhjen e kreut të shtetit, deputetët do të kenë 60 ditë kohë nga data e konstituimit të Kuvendit.
**Haziri: LDK-ja i zgjidh çështjet parimore brenda 24 orëve**
Ndërkohë, Lutfi Haziri shprehu besimin se LDK-ja mund t’i zgjidhë çështjet parimore brenda 24 orëve, nëse ka vullnet politik nga LVV-ja. Ai theksoi se votimi i ngushtë për Abdixhikun në Kuvendin e LDK-së (170 pro, 152 kundër, 5 abstenime) nxorri në pah qartazi dallimet brenda partisë. Megjithatë, Haziri tha se LDK-ja tani përballet me ofertën e bashkëpunimit nga LVV-ja, duke rikujtuar parimet e LDK-së për një marrëveshje të mundshme: marrëveshje për të gjitha institucionet (Kuvend, Qeveri, Presidencë) ose asnjë; agjendë shtetërore, politika sektoriale, programe qeverisëse, interes i vendit dhe ndarje e përgjegjësive. “Këto tri parime neve na bashkojnë si Grup Parlamentar. Kuvendi [i LDK-së] ka kërkuar që kjo e drejtë të ushtrohet deri në fund. Se si do të përmbyllet kjo kërkesë, tani është çështje e negociatave [me LVV-në]”, theksoi ai. Haziri shtoi se LVV-ja është njoftuar me këto parime që nga bisedimet e para formale më 10 korrik dhe tani i takon asaj të tregojë gatishmëri për t’i respektuar. Ai beson se nëse arrihet një pajtim, uniteti i Grupit Parlamentar të LDK-së do të sigurohet përmes bashkëpunimit të brendshëm, duke shprehur besim në pjekurinë politike të deputetëve për t’u bashkuar rreth vendimeve të partisë.
**Skepticizmi i analistëve për unitetin dhe numrat**
Analistët politikë shprehin dyshime se zhvillimet e fundit në LDK dhe pozicionimi i partive nuk ofrojnë sinjale premtuese për formimin e institucioneve të reja. Votimi i ngushtë për Abdixhikun rikonfirmon çarjet e thella politike brenda LDK-së, të cilat, sipas tyre, e vështirësojnë ose pamundësojnë funksionimin normal të partisë dhe implementimin e çdo strategjie negocimi me LVV-në.
Profesor Rrahman Paçarizi thekson për REL se deklarata e Hazirit nuk qartëson plotësisht situatën, por shërben më shumë për të krijuar narrativën se LDK-ja nuk është bllokuese. Ai shton se partitë, përfshirë LVV-në, vazhdojnë të ndërtojnë narrativa rreth fajtorëve për mosformimin e institucioneve. Paçarizi sheh pak mundësi që Abdixhiku dhe krahu i pakënaqur brenda partisë të arrijnë një qëndrim të përbashkët për 18 deputetët e LDK-së. Megjithatë, ai vlerëson se mundësitë për marrëveshje nuk janë shterur plotësisht dhe se ajo do të varet nga vullneti dhe qasja serioze e liderit të LVV-së, Albin Kurti.
Paçarizi mbetet skeptik edhe nëse arrihet një marrëveshje, pasi thelbi i problemit mbetet zgjedhja e Presidentit. Për dy rundet e para të votimit kërkohen 80 vota, ndërsa në të tretin, kandidati zgjidhet me 61 vota. Ai thekson se LVV-ja ka 53 deputetë, të cilëve mund t’u bashkohen 9-10 deputetë nga komunitetet joshumicë. “Kur i shtojmë kësaj edhe 18 deputetë të LDK-së, atëherë mund të bëhet një numër prej 80 deputetësh. Por, është tepër e vështirë të sigurohen të gjitha 18 votat e LDK-së për një zgjidhje, e cila nuk do të ishte maksimale për këtë parti. Mendoj që as zgjidhjet më optimale nuk mendoj se do të kryejnë punë këtu”, shpjegon Paçarizi.
Analisti Artan Muhaxhiri ndan të njëjtin mendim, duke shtuar se përplasjet brenda LDK-së nënkuptojnë se çdo marrëveshje me LVV-në nuk do të marrë mbështetjen e të gjithë 18 deputetëve. Ai vlerëson se Abdixhiku duhet të ndryshojë qasjen ndaj deputetëve të pakënaqur dhe personaliteteve të rëndësishme të LDK-së, të cilët kundërshtojnë lidershipin e tij. Megjithatë, Muhaxhiri nuk pret një ndryshim të kësaj qasjeje dhe, duke marrë parasysh faktet, beson se “opsioni i vetëm do të jenë zgjedhjet e reja”. Ai përfundon se me klimën aktuale politike, është e pamundur të arrihet numri i 80 deputetëve, i cili është çelësi për zgjidhjen e problemeve dhe parandalimin e një procesi të ri zgjedhor.
Nëse partitë nuk arrijnë marrëveshje për çështjen e Presidentit, vendi do të shkonte sërish në zgjedhje, të cilat do të ishin të dytat me këtë shkak dhe të katërtat që nga shkurti i vitit 2025.