Nivelet e larta të kortizolit – hormonit të stresit – nuk shoqërohen vetëm me ndjenjat e tensionit. Rritja e tij mund të ndikohet nga dieta, ushtrimet, proceset inflamatore dhe zakonet e përditshme. “Në thelb, çdo faktor stresues stimulon gjëndrat mbiveshkore të sekretojnë kortizol, pavarësisht nëse është i natyrës psikologjike, siç është stresi dhe emocionet e pakëndshme, apo fizik, siç është sëmundja”, shpjegon mjeku Dr. Joel Evans për Shëndetin.
Anashkalimi i mëngjesit
Periudhat e gjata pa ushqim mund të jenë stresuese për trupin dhe të stimulojnë sekretimin e kortizolit, prandaj rekomandohen vakte të rregullta dhe të ekuilibruara. “Gjendrat mbiveshkore përfitojnë nga rutina, kështu që vaktet e rregullta, si dhe një kohë e caktuar për të fjetur dhe për t’u zgjuar, janë jashtëzakonisht të rëndësishme”, shpjegoi nutricionistja Melissa Groves Azzaro.
Dieta të rrepta
Dietat tepër kufizuese dhe kufizimi i kalorive gjithashtu mund të rrisin nivelet e kortizolit, veçanërisht gjatë periudhave të gjata të agjërimit. “Një dietë kufizuese, edhe kur është me qëllime të mira, mund të rrisë kortizolin më shumë sesa një vakt i rastit ‘i papërsosur’”, thotë nutricionistja Dina Aronson, e cila rekomandon një qasje më fleksibile ndaj të ngrënit dhe një konsum të mjaftueshëm energjie.
Ushtrimi i tepërt
Ndërsa ushtrimet janë të dobishme, ushtrimi i tepërt pa energji dhe kohë të mjaftueshme rikuperimi mund të rrisë përkohësisht kortizolin. “Njerëzit shpesh shmangin stërvitjet intensive sepse kanë frikë nga një rritje e kortizolit, por kjo frikë është e ekzagjeruar”, vëren Aronson, duke shtuar se rritja pas një stërvitjeje intensive është një përgjigje afatshkurtër që ndihmon trupin të sigurojë energji dhe të rikuperohet.
Inflamacioni kronik
Inflamacioni kronik mund të lidhet me nivele të larta të kortizolit, dhe ndër shkaqet e tij të mundshme janë stresi emocional dhe marrja e lartë e sheqerit. “Stresi emocional stimulon drejtpërdrejt gjëndrat mbiveshkore për të prodhuar kortizol, dhe gjithashtu mund të shkaktojë inflamacion. Kjo më pas stimulon gjëndrat të sekretojnë më shumë hormon”, shpjegon Evans.
Ankthi
Ankthi dhe përgjigja e trupit ndaj stresit janë të lidhura me nivelet e kortizolit, dhe nëse shqetësimi, mendimet negative dhe frika fillojnë të ndërhyjnë në jetën tuaj të përditshme, është e rëndësishme të kërkoni ndihmë. “Terapitë e individualizuara mund të përfshijnë një sërë teknikash mendje-trup”, thotë Evans, duke shtuar se ato mund të përqendrohen edhe në dietë dhe lëndë ushqyese dhe fitokimikate specifike.
Vonesat
Nxitimi i mëngjesit dhe vonesat e shpeshta krijojnë stres shtesë dhe mund ta mbajnë trupin tuaj në ankth. Groves Azzaro rekomandon përgatitjen e disa prej detyrave tuaja paraprakisht: “Merrni një drekë ndërsa përgatitni darkën. Përgatitni rrobat dhe pajisjet e palestrës para gjumit. Mbushni karburantin gjatë rrugës për në shtëpi nga puna.” Ajo shton se përgatitje të tilla të vogla duhet të shihen “si një nder që po i bëni vetes në të ardhmen”.