BE zgjeron misionin detar në Mesdhe: Shënjestër flota “në hije” e Rusisë dhe mbrojtja e infrastrukturës kritike
Bashkimi Evropian (BE) është gati të zgjerojë ndjeshëm misionin e saj detar aktual në Mesdheun Qendror, duke e kthyer atë në një operacion më të gjerë sigurie. Qëllimi kryesor i këtij zgjerimi është goditja e flotës “në hije” të Rusisë dhe mbrojtja e infrastrukturës kritike nënujore detare nga kërcënimet.
Misioni, i koduar EUNAVFOR MED IRINI, i krijuar në vitin 2020 për të zbatuar embargon e armëve të Kombeve të Bashkuara ndaj Libisë, do të zgjatet deri më 31 mars 2029. Përveç mandatit ekzistues, operacioni do të marrë një rol më të gjerë në monitorimin e aktiviteteve të paligjshme, mbrojtjen e infrastrukturës thelbësore dhe luftimin e kontrabandës me migrantë.
Mandati aktual i misionit përfundon në mars 2027. Projekt-vendimi i ri, i miratuar nga ambasadorët e BE-së të mërkurën, parashikon zgjatjen e tij për dy vjet shtesë dhe një zgjerim të ndjeshëm të fushëveprimit, me një buxhet prej 16.88 milionë eurosh.
Kaja Kallas, Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Politikën e Jashtme dhe Sigurinë, theksoi në qershor se operacioni tashmë ka ndryshuar rregullat e angazhimit, duke filluar inspektimin e anijeve të dyshuara se i përkasin flotës “në hije” të Rusisë.
Mandati i rishikuar do ta bëjë qartazi frenimin e kësaj flote ruse një nga detyrat parësore të misionit IRINI. Ai thekson se operacioni duhet të kontribuojë në këtë përpjekje, duke respektuar Konventën e OKB-së për Ligjin e Detit dhe rregullat e tjera ndërkombëtare.
Teksti i ri gjithashtu i kushton vëmendje më të madhe ndërgjegjësimit mbi situatën detare, përfshirë zbulimin dhe monitorimin e aktiviteteve të paligjshme dhe kërcënimeve ndaj sigurisë dhe interesave ekonomike të BE-së. Operacioni do të mbështesë përpjekjet për të mbrojtur infrastrukturën kritike detare, si kabllot me fibra optike dhe tubacionet nënujore, si dhe do të testojë dhe pilotizojë teknologji të reja për mbrojtjen detare.
Roli ekzistues i IRINI-t, që përfshin luftimin e kontrabandës dhe trafikimit të qenieve njerëzore duke penguar modelin e biznesit të rrjeteve kriminale, do të forcohet. Mandati i rishikuar specifikon se IRINI do të mbështesë “zbulimin dhe monitorimin e rrjeteve të kontrabandës dhe trafikimit të migrantëve përmes mbledhjes së inteligjencës dhe patrullave ajrore në det të hapur” brenda zonës së saj të operacioneve.
Zbatimi i embargos së armëve të OKB-së ndaj Libisë dhe masat kundër eksporteve të paligjshme të naftës së vendit do të mbeten pjesë thelbësore e mandatit. Operacioni do të vazhdojë gjithashtu të ofrojë ndërtim kapacitetesh dhe trajnime për institucionet libiane të zbatimit të ligjit detar dhe ato të kërkim-shpëtimit.
Për më tepër, mandati i rishikuar i kushton rëndësi bashkëpunimit rajonal në sigurinë detare. IRINI do të shërbejë si platformë për bashkëpunim dhe do të shfrytëzojë diplomacinë dhe stërvitjet detare për të eksploruar mundësi përtej Libisë me vende të tjera të interesuara, si Egjipti, Tunizia dhe Libani.
Ambasadorët e BE-së i dhanë dritën jeshile mandatit të rishikuar të mërkurën. Miratimi formal pritet të ndodhë në takimin e Ministrave të Ekonomisë dhe Financave më 9 tetor, pas të cilit vendimi do të publikohet në Fletoren Zyrtare të BE-së.