**Kosovë: Rreth 2.000 të Mbijetuar të Dhunës Seksuale Kanë Status Zyrtar, Sfidat me Të Drejtat dhe Drejtësinë Mbeten**
Rreth 2.000 të mbijetuar të dhunës seksuale gjatë luftës në Kosovë kanë marrë status zyrtar nga shteti, por realizimi i të drejtave ligjore që u garantohen vazhdon të mbetet sfidë. Deri tani, 80 raste janë referuar në organet e drejtësisë, ndërsa pesë procese gjyqësore kanë përfunduar me dënimin e pesë personave, duke shqiptuar gjithsej 71 vjet burgim.
Këto të dhëna janë bërë të ditura nga Fatmire Haliti, monitoruese në Qendrën Kosovare për Rehabilitimin e të Mbijetuarve të Torturës (QKRMT), në një intervistë për Ekonomia Online. Ajo ka folur për sfidat e të mbijetuarve të dhunës seksuale gjatë luftës, qasjen në drejtësi dhe domosdoshmërinë e përmirësimit të mekanizmave institucionalë për realizimin e të drejtave të tyre.
Haliti shpjegoi se Komisioni Qeveritar për Njohjen dhe Verifikimin e Statusit të Personave të Dhunuar gjatë Luftës e ka nisur punën në vitin 2018 dhe deri më tani rreth 2.000 persona e kanë fituar këtë status. Ajo theksoi se njohja zyrtare e statusit nga shteti është një hap i rëndësishëm në pranimin e vuajtjeve të tyre.
Megjithatë, Haliti theksoi se ndonëse statusi njeh vuajtjet e tyre, realizimi i plotë i të drejtave ligjore në praktikë mbetet sfidues. Ajo shtoi se shpeshherë ka komplikime dhe vështirësi në zbatimin e tyre.
Një pengesë kryesore, sipas Halitit, është mungesa e një strukture institucionale të organizuar në të gjitha nivelet – komunale dhe qeveritare – e cila do të mundësonte realizimin e këtyre të drejtave, duke ruajtur njëkohësisht konfidencialitetin e të mbijetuarve. Bëhet fjalë për të drejta si lirimi nga tatimi në pronë, banimi social dhe shërbimet shëndetësore. Edhe pse ligji i parashikon këto të drejta dhe benefite shtesë, mungesa e procedurave adekuate vështirëson qasjen e të mbijetuarve në to, theksoi ajo.
Sa i përket qasjes në drejtësi, Haliti bëri të ditur se QKRMT-ja bashkëpunon ngushtë me hetuesinë dhe Prokurorinë Speciale për trajtimin e rasteve të dhunës seksuale gjatë luftës. Deri më tani, rreth 80 raste janë referuar në organet e drejtësisë dhe po hetohen.
Ajo raportoi se pesë procese gjyqësore kanë përfunduar, me pesë persona të dënuar për dhunë seksuale gjatë luftës, me gjithsej 71 vjet burgim të shqiptuara. Megjithatë, Haliti theksoi se disa prej këtyre gjykimeve janë zhvilluar në mungesë, gjë që do të thotë se të dënuarit nuk po vuajnë dënimin në Kosovë.
Haliti shprehu shpresën se, nëpërmjet bashkëpunimit ndërkombëtar me Serbinë, kryerësit e dënuar do të transferohen në Kosovë për të vuajtur dënimin. Përveç rasteve të referuara, ekziston një numër i madh i rasteve që ende presin drejtësi. QKRMT-ja po punon ngushtë me të gjithë aktorët për të krijuar hapësira të përshtatshme për raportimin dhe trajtimin e tyre, duke theksuar rëndësinë e ruajtjes së konfidencialitetit për shkak të ndjeshmërisë së lartë të këtyre çështjeve.
Institucionet e drejtësisë kanë shprehur gatishmëri për trajtimin e këtyre rasteve, por Haliti nënvizoi rëndësinë e respektimit të procedurave dhe standardeve përkatëse për të garantuar qasje sa më të mirë në drejtësi për të mbijetuarit.