**Popullariteti i Putinit në rënie: Faktorët që po lëkundin besimin publik në Rusi**
**MOSKË** – Presidenti rus, Vladimir Putin, po përballet me një rënie të paprecedentë të vlerësimit publik ndër vite, një dukuri e pazakontë në peizazhin politik rus. Kjo rënie e besimit mund të ketë disa shkaqe, duke filluar nga ndërprerjet masive të internetit të urdhëruara nga shteti, që kanë vështirësuar jetën e miliona rusëve, veçanërisht në Moskë.
Një faktor tjetër mund të jenë sulmet me dronë ukrainas, të cilat kanë ndërprerë planet e fluturimeve dhe kanë kufizuar ndjeshëm eksportet ruse të naftës në Detin Baltik. Gjithashtu, therja masive e bagëtive të infektuara ka nxitur protesta të ashpra nga bujqit në Siberi.
Megjithatë, shumë ekspertë besojnë se fajtori kryesor është lufta kundër Ukrainës. Kjo luftë, pavarësisht premtimeve të Kremlinit për një fitore të shpejtë, po i hyn vitit të saj të pestë, pasi forcat e Kievit po i bëjnë ballë fuqishëm Rusisë, e cila ka pësuar humbje të konsiderueshme, përfshirë rreth 1.2 milionë ushtarë të vrarë dhe të plagosur gjatë këtij konflikti.
Pavarësisht arsyeve specifike, e vërteta është se popullariteti i Vladimir Putinit nuk është më ai që ka qenë dikur.
**Rënia në sondazhe**
Në javët e fundit, një seri sondazhesh të opinionit publik – përfshirë dy të kryera nga institucione të lidhura me shtetin – kanë vërejtur një rënie të mbështetjes për Putinin. FOM, një institucion sondazhesh, klienti kryesor i të cilit është Administrata Presidenciale (një organ i fuqishëm politikëbërës brenda Kremlinit), ka regjistruar nivelin më të ulët të besimit publik për Putinin që nga shtatori i vitit 2022.
Megjithatë, rënia e vlerësimeve nuk tregon domosdoshmërisht një krizë politike për Kremlinin; Putini mbetet udhëheqësi i padiskutueshëm i vendit. Për vite me radhë, zyrtarët e Kremlinit, veçanërisht Administrata Presidenciale, kanë manipuluar proceset zgjedhore për të krijuar perceptimin se rusët zgjedhin udhëheqësit e tyre në mënyrë të mirëfilltë, në atë që njihet si “demokracia e menaxhuar”.
Por, ekspertët thonë se zyrtarët e Kremlinit janë të ndjeshëm ndaj ndryshimeve në opinionin publik, dhe ndryshimi aktual po analizohet me kujdes nga zyrtarët e ngarkuar me menaxhimin e sistemit politik.
“Kjo është e rëndësishme dhe mbështetet gjithashtu nga ngjarje dhe incidente të ndryshme,” tha Gulnaz Sharafutdinova, drejtoreshë e Institutit të Rusisë në King’s College London, duke iu referuar rastit të fundit të një avokati pro-Kremlinit, i cili përfundoi në një spital psikiatrik pasi kritikoi ashpër Putinin.
Ajo theksoi se ky ndryshim i opinionit mund të shpjegohet nga disa faktorë: sulmet me dronë ukrainas; bllokimi i aplikacioneve si Telegram dhe WhatsApp, si dhe i internetit; pritjet dhe premtimet e pambajtura nga negociatat e paqes në Ukrainë të mbështetura nga SHBA; si dhe lodhja e përgjithshme nga një luftë e zgjatur që ka filluar të ndikojë më dukshëm në ekonomi.
“Kjo nuk do të thotë se revolucioni është në horizont, por tensionet në rritje nuk janë të mira për Kremlinin,” shtoi Sharafutdinova.
Konstantin Gaaze, një sociolog me bazë në Tel Aviv dhe ish-këshilltar i Qeverisë ruse, vuri në dukje: “Ende nuk kemi të dhëna të mjaftueshme për të lidhur procese të caktuara shoqërore në grupe të caktuara shoqërore me këtë trend në rënie. Kush saktësisht është i lodhur, i zhgënjyer apo i zemëruar?”
Ai shtoi: “Kemi parë ndërhyrje të mëdha në jetën e përditshme – ndërprerje të internetit dhe kufizime – por gjithashtu po shohim një tendencë më të zgjatur. Lufta po depërton gjithnjë e më thellë në zemrën e Rusisë evropiane. Dronë, sulme mbi rafineritë e naftës, e kështu me radhë. Këto gjëra akumulohen me kalimin e kohës.”
**Ndikimi në jetën e përditshme: Bagëti dhe Internet**
Për vite me radhë, rregullatorët e teknologjisë dhe agjencitë e sigurisë kanë shtrënguar kontrollin mbi internetin brenda Rusisë, duke instaluar pajisje vëzhgimi, duke miratuar ligje kufizuese, duke detyruar kompanitë e teknologjisë të shiten te pronarë të lidhur me Kremlinin dhe duke ngadalësuar faqet dhe aplikacionet që nuk përputhen me rregulloret. Gjatë vitit të kaluar, zyrtarët kanë filluar të ndërpresin shërbimin e internetit mobil në një numër gjithnjë e më të madh rajonesh.
Kremlini i ka justifikuar ndërprerjet si një mënyrë për të parandaluar dronët ukrainas që të përdorin rrjetet ruse për navigim. Por, ngadalësimet, së bashku me kufizimin e aplikacioneve të njohura si Telegram dhe WhatsApp, kanë vështirësuar jetën e miliona njerëzve, veçanërisht në Moskë.
Një sondazh i publikuar muajin e kaluar nga Qendra Levada, një nga institucionet e pakta të pavarura të sondazheve në Rusi, tregoi një rritje të dukshme të rusëve që përballen me probleme interneti dhe një numër në rritje që shprehin pakënaqësi me veprimet e autoriteteve për të kufizuar Telegramin dhe WhatsApp-in.
Ndërkohë, në fillim të shkurtit, autoritetet veterinare në disa rajone të Siberisë urdhëruan karantina dhe therjen masive të dhjetëra mijëra krerëve të lopëve dhe bagëtive të tjera, duke përmendur tërbimin dhe një sëmundje tjetër bakteriale shumë infektive. Fermerët dhe blegtorët janë ankuar, duke thënë se masa është e tepruar dhe po shkatërron jetesën në qytete dhe fshatra më të varfra. Disa u ankuan se kompensimi i paguar për bagëtinë e therur ishte i pamjaftueshëm. Disa madje e çuan protestën e tyre deri në Sheshin e Kuq të Moskës, një akt politik i rrallë në ditët e sotme.
Ekonomia e Rusisë gjithashtu po ngadalësohet dukshëm, pas viteve të rritjes së shpejtë të nxitur nga shpenzimet qeveritare për luftën. Inflacioni ka rritur çmimet, duke nxitur një rritje të fortë të normave të interesit, ndërsa rritja e pagave ka ngecur.
**Mos e përmend luftën**
Dhe, pastaj vjen lufta në Ukrainë, e cila mbushi katër vjet më 24 shkurt.
Presidenti amerikan, Donald Trump, e bëri përfundimin e luftës prioritet pas marrjes së detyrës në janar 2025. Të dërguarit e tij specialë janë takuar vazhdimisht me Putinin dhe negociatorët e tij kanë organizuar disa raunde bisedimesh dypalëshe dhe trepalëshe. Por, bisedimet kanë ngecur.
Sulmet njëmujore nga SHBA dhe Izraeli ndaj Iranit janë pjesërisht fajtore. Kërkesat e rënda të Rusisë për territore dhe garanci sigurie, të cilat Ukraina i konsideron të papranueshme dhe potencialisht të rrezikshme, janë gjithashtu një pengesë. Për më tepër, ushtria ukrainase, megjithëse më e vogël dhe shpesh e mangët në artileri, municione dhe armatim të rëndë, nuk i ka lejuar trupat ruse të përparojnë shpejt për të arritur synimet e luftës së Kremlinit, duke i shkaktuar humbje astronomike forcave ruse.
Sipas të dhënave të FOM-it, hera e fundit që vlerësimet për Putinin ranë ndjeshëm ishte në shtator të vitit 2022, shtatë muaj pas fillimit të luftës. Në atë kohë, Kremlini kuptoi se lufta nuk do të përfundonte shpejt. Disa kishin parashikuar se Rusia do ta nënshtronte Ukrainën brenda pak ditësh ose javësh. Putini urdhëroi një mobilizim në shkallë të gjerë, duke tronditur shoqërinë ruse dhe duke nxitur largimin e qindra mijëra njerëzve nga vendi.
Brenda Rusisë, kundërshtimi është shtypur pothuajse tërësisht. Yevgeny Prigozhin, themeluesi i Wagner-it, i cili ndërtoi një forcë të fuqishme mercenare private dhe më pas organizoi një rebelim të dështuar në vitin 2023, ishte një nga kritikët më të zëshëm të drejtimit të luftës. Ai vdiq dy muaj më vonë në një aksident ajror, që gjerësisht besohet të ketë qenë një vrasje e qëllimshme.
Muajin e kaluar, Ilya Remeslo, një mbështetës i njohur i Kremlinit, shkaktoi bujë duke publikuar një kritikë të ashpër ndaj luftës dhe gjendjes së përgjithshme të vendit. Ai madje sulmoi Putinin, duke e etiketuar si kriminel lufte dhe duke u ankuar se po shkatërronte Rusinë. Brenda dy ditëve nga publikimi i artikullit, Remeslo u shtrua në një spital psikiatrik; nuk është e qartë nëse ishte me vullnetin e tij apo jo, dhe vendndodhja e tij mbetet e paqartë.
“Çfarë ka ndodhur tani? Ka filluar një stuhi e përsosur,” tha Yelena Koneva, sociologe dhe specialiste e marketingut të opinionit publik, në një koment të publikuar nga Ekho, ish-radioja e njohur e Moskës. “Pikërisht tani, ky grumbull i madh bore i quajtur ‘mbështetje për Putinin’ po fillon të shkrihet. Nuk do të shembet menjëherë; shkrihet dhe shkrihet dhe shkrihet,” shkroi ajo. “Është një ndryshim i ngadaltë, vërtet domethënës. Kjo është shenja e parë dhe nuk mund të ndalet me shtypje të mëtejshme, ka shumë arsye.” /REL