16 vitet e pushtetit të Viktor Orbán kanë mbaruar dhe një sistem i dënuar si një “autokraci zgjedhore” është në rrënim, i mundur nga një 45-vjeçar ish-anëtar i partisë, i cili bindi shumicën e hungarezëve t’i jepnin fund kësaj.
“Ne ia dolëm”, i tha Péter Magyar një turme mbështetësish që brohorisnin pranë lumit Danub, me pamje nga parlamenti madhështor i Budapestit në anën tjetër. “Së bashku përmbysëm regjimin hungarez.”
Rezultatet paraprake të zgjedhjeve, bazuar në më shumë se 98% të votave të numëruara, e vendosin partinë e tij Tisza në rrugën e duhur për të fituar një shifër të jashtëzakonshme prej 138 vendesh, me Fidesz të Orbán-it me 55 dhe partinë e ekstremit të djathtë, Atdheu ynë, me gjashtë.
Kjo fitore jo vetëm që do t’i lejojë Hungarisë të përmbysë politikat e brendshme gjithnjë e më jopopullore të Orbánit, por edhe të rivendosë marrëdhëniet globale të Hungarisë.
Orbán ka qenë një partner i ngushtë si i Presidentit të SHBA-së Donald Trump – duke fituar një paraqitje personale nga Zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance në javën e fundit të fushatës – ashtu edhe i Vladimir Putinit të Rusisë, dhe ai ishte bërë një gjemb i madh në këmbë për BE-në dhe Ukrainën.
Nga ana tjetër, Hungaria mbështeti një platformë për distancimin e Hungarisë nga Rusia në favor të lidhjeve më të përzemërta me BE-në dhe Ukrainën.
Magyar i fotografuar në errësirë duke mbajtur flamurin e Hungarisë dhe duke shikuar nga e majta e kornizës përpara anëtarëve të tjerë të partisë që duartrokasin me parlamentin në sfond ndërsa festojnë pas fitores në zgjedhje.Akos Stiller / Bloomberg përmes Getty Images
Péter Magyar është në rrugën e duhur për një shumicë kushtetuese që i nevojitet për të përmbysur reformat e epokës së Orbán-it
Për dy vjet, Hungarezët e çuan lëvizjen e tij në lulëzim nëpër fshatra, sheshe qytetesh dhe qytete, duke mbledhur hungarezët të cilët ishin ngopur me favorizimin e klientelës dhe korrupsionin që ishte bërë endemik në Hungari me kalimin e viteve.
“Asnjëherë më parë në historinë e Hungarisë demokratike nuk kanë votuar kaq shumë njerëz – dhe asnjë parti e vetme nuk ka marrë ndonjëherë një mandat kaq të fortë”, tha ai të dielën në mbrëmje, pasi një rekord prej 79.5% e elektoratit doli për të votuar.
Sundimi i Orbán u ndërtua nëpërmjet katër fitoreve të njëpasnjëshme zgjedhore dhe shumicave dërrmuese, por u bë e qartë se kishte mbaruar brenda pak minutash.
Ndërsa mbështetësit pro-magjarë prisnin me padurim në sheshin në anën Buda të Danubit, udhëheqësi i Tiszës postoi një mesazh të jashtëzakonshëm në Facebook: “Viktor Orbán sapo më telefonoi dhe na uroi për fitoren tonë.”
Budapesti ishte plot me mbështetës të gëzuar që festonin fitoren e Hungarisë.
Mezi kishte kohë për të përthithur atë që sapo kishte ndodhur dhe në atë pikë ishin numëruar vetëm 30% e votave.
Por pak çaste më vonë, vetë Orbán u shfaq në një skenë në një qendër konferencash një milje poshtë lumit, në anën tjetër të Danubit, i rrethuar nga kolegët e tij të partisë Fidesz, me pamje të zymtë.
“Rezultati i zgjedhjeve është i qartë dhe i dhimbshëm”, u tha ai atyre, duke falënderuar rreth 2.5 milionë hungarezë që qëndruan pranë tij. “Ditët që na presin janë për ne që të shërojmë plagët tona.”
Fjala filloi të përhapej midis mbështetësve hungarezë dhe, në hotelin aty pranë që ishte shndërruar në selinë e partisë, aktivistët e Tiszës përqafuan njëri-tjetrin.
Magjari ka premtuar të përmbysë ndryshimet e epokës së Orbánit në arsim dhe shëndetësi, të luftojë korrupsionin, të rivendosë pavarësinë e gjyqësorit dhe të shkatërrojë sistemin e patronazhit të njohur si NER, i cili ndihmoi në pasurimin e besnikëve të partisë dhe shpërdorimin e burimeve shtetërore.
Për të bërë këto ndryshime në kushtetutë, atij i nevojiteshin dy të tretat e shumicës prej 133 vendesh nga 199 vende të parlamentit hungarez. Edhe pse rezultatet përfundimtare nuk kanë dalë ende, Tisza është në rrugën e duhur për të marrë 138 vende.
Magjari u kishte thënë mbështetësve të tij të përgatiteshin për një ndryshim regjimi, dhe tani që e kishin bërë, festat kishin filluar vërtet dhe shampanja kishte filluar të derdhej. Makinat binin borive në të gjithë Budapestin, gratë valëvitnin flamuj hungarezë nëpër çatitë e hapura me diell.
Shumë nga ata që mbështetën Hungarinë nuk janë mbështetës të lindur. Për vite me radhë ai mbështeti Orbánin dhe tani e ka rrëzuar atë.
“Ai është dikush për të cilin nuk mund të jesh absolutisht i sigurt”, tha një avokate e quajtur Ágnes për BBC-në, “por jemi në një pikë ku duhet të shpresojmë për diçka më të mirë, të cilën ai e premton – dhe shpresojmë vërtet që premtimet e tij të realizohen”.
Një tjetër objektiv në shënjestër të hungarezëve është media shtetërore pro-Orbán. Kanali televiziv M1 deri më tani ka ndjekur me skllavëri vijën e partisë, së bashku me ato që dikur ishin faqe interneti të pavarura të blera me kalimin e kohës nga aleatët e Fidesz.
Me sa duket i pasigurt se çfarë të bënte më pas, M1 ritransmetoi një fjalim që magjari kishte mbajtur menjëherë pasi votimi kishte mbaruar. Ai kishte shpresuar për fitore në atë kohë, por tashmë fjalimi ishte i vjetëruar – ai tashmë kishte fituar.
Hungaria për njëfarë kohe është ndjerë si dy botë të ndryshme që ecin paralelisht. Në njërën prej tyre, Orbán i bindi mbështetësit dhe shikuesit e tij se po shkonin drejt fitores dhe katër viteve të tjera në pushtet, të mbështetura nga sondazhet e opinionit të kryera nga anketues simpatikë, të cilët vazhduan të parashikonin një fitore të Fidesz deri në mbrëmjen e së dielës.
Në botën tjetër ndodhej Hungarezi, duke tërhequr turma të mëdha kudo që shkonte, i mbështetur nga anketues të respektuar që raportonin një epërsi në rritje ndaj rivalit të tij.
Natën e së dielës, ato dy botë u përplasën dhe vetëm njëra ishte reale.
Orbán nuk ka dhënë dorëheqjen si udhëheqës i partisë së tij
Magyar lëvizi ngadalë përmes turmës përpara se të dilte në skenë, i shoqëruar nga kolegët e partisë së tij.
“Ju bëtë një mrekulli sot, Hungaria bëri histori sot”, i tha ai audiencës, nën brohoritjet “Ria-Ria-Hungaria!”
Ai e krahasoi fitoren e tyre zgjedhore me revolucionin hungarez të vitit 1848 dhe kryengritjen kundër pushtimit sovjetik në vitin 1956.
Kishte një kohë kur vetë Orbán foli kundër pushtimit sovjetik, por ai është bërë një partner i ngushtë i Putinit, dhe justifikimi i tij për naftën dhe benzinën e lirë ruse e ka bërë atë një udhëheqës shumë jopopullor në BE, e cila është përpjekur të heqë dorë nga varësia e saj nga importet ruse. Orbán gjithashtu ka shkelur një marrëveshje të BE-së për t’i dhënë Ukrainës një kredi prej 90 miliardë eurosh (79 miliardë paund; 105 miliardë dollarë).
“Rusët shkoni në shtëpi”, brohoritën mbështetësit magjare, ndërsa kryeministri i ardhshëm hungarez premtoi marrëdhënie më të mira me BE-në.
Pavarësisht kësaj, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, tha se Moska dëshironte të vazhdonte marrëdhëniet e mira me Budapestin.
“Hungarezët kanë bërë zgjedhjen e tyre. Ne e respektojmë këtë zgjedhje. Presim të vazhdojmë kontaktet tona shumë pragmatike me udhëheqjen e re të Hungarisë”, tha ai. “Ndoshta duhet të jemi të duruar dhe të presim për të parë se çfarë do të ndodhë.”
Kryeministri i Polonisë, Donald Tusk, ishte ndër të parët nga shumë udhëheqës evropianë që përshëndeti “fitoren e lavdishme” të Hungarisë, duke shtuar në hungarisht “Ruszkik Haza” – Rusët të shkojnë në shtëpi.
Udhëheqësi i Tiszës u zotua se udhëtimi i tij i parë jashtë vendit si kryeministër do të ishte në Varshavë – për të përforcuar miqësinë 1000-vjeçare të Hungarisë me Poloninë.
Ai ka premtuar gjithashtu të udhëtojë për në Bruksel, ku synon të bindë Komisionin Evropian të zhbllokojë deri në 17 miliardë euro fonde të ngrira për shkak të dështimeve në luftën kundër korrupsionit dhe në ruajtjen e pavarësisë në gjyqësor.
Hungaria ka fituar vrull pas një fushate maratonë që përfshinte deri në shtatë fjalime në ditë dhe që energjizoi turma të mëdha në të gjithë vendin.
Rivali i tij i mundur dukej i lodhur dhe i rraskapitur në fjalimin e tij të fundit të fushatës të shtunën në mbrëmje, sikur ta dinte se çfarë e priste.
Orbán, tani 62 vjeç, nuk ka dhënë dorëheqjen si udhëheqës i partisë dhe pa të është e vështirë të imagjinohet se çfarë do t’i ndodhë Fidesz-it, raporton BBC.
Për momentin, ai do të vazhdojë ta udhëheqë Hungarinë në një rol kujdestar, ndërsa ai dhe partia e tij do të shërojnë plagët e tyre./kp