Në të njëjtën ditë kur filmi i Luca Guadagninos për Sam Altman dhe OpenAI pati premierën, revista “Vanity Fair” publikoi një kopertinë kushtuar kreut të kompanisë.
Me portrete të realizuara nga Annie Leibovitz, Altman përshkruhej si një lloj “Oppenheimer i kohës sonë” – njeriu që po udhëheq njerëzimin drejt një epoke të re, por edhe potencialisht drejt pasojave që nuk mund t’i kontrollojë.
Vetë Altman, megjithatë, nuk duket se e përjeton këtë revolucion me shumë ankth ekzistencial. Në një intervistë të publikuar po këtë javë, ai tha se shoqëria duhet të jetë e gatshme të pranojë edhe “gjëra të këqija” në këmbim të përfitimeve që sjell inteligjenca artificiale.
Filmi “Artificial” merr pikërisht këtë tension si pikënisje dhe e shndërron historinë e lindjes së OpenAI në një satirë të stilizuar, therëse dhe shumë të qartë në qëndrimin e saj.
Sipas filmit, Sam Altman paraqitet si një manipulues ambicioz, moralisht i ftohtë dhe i aftë të justifikojë pothuajse gjithçka në emër të progresit.
Por pikërisht këtu qëndron edhe problemi i filmit: në vend që të jetë një analizë e thellë e njerëzve që po formësojnë epokën e inteligjencës artificiale, shpesh ndihet më shumë si një opinion i gjatë editorial i kthyer në film.
Nga Ilya Sutskever te Sam Altman
Historia nis në vitin 2003, kur një i ri jashtëzakonisht i talentuar në matematikë, Ilya Sutskever, i interpretuar nga Yura Borisov, shkon të takojë profesorin Geoff Hinton, të luajtur nga Mark Rylance.
Hinton, i njohur si një nga “kumbarët” e inteligjencës artificiale, e pyet të riun nëse ka menduar ndonjëherë për marrëdhënien mes dijes dhe durimit.
Filmi e trajton këtë moment me një ironi të dukshme, pothuajse sikur Guadagnino t’i bëjë me sy publikut.
Nëntë vjet më vonë, teknologjia e tyre po fillon të funksionojë në mënyrë gjithnjë e më të ngjashme me mendjen njerëzore, duke mësuar të dallojë objekte dhe modele.
Por Sutskever nis të humbasë durimin me atë që ai e sheh si konservatorizëm të Hintonit.
Pikërisht në këtë pikë hyn në skenë Elon Musk, i interpretuar nga Ike Barinholtz, i cili e prezanton Sutskeverin me Sam Altmanin, të luajtur nga Andrew Garfield.
Altman sapo kishte shitur aplikacionin e tij Loopt për rreth 40 milionë dollarë dhe po kërkonte sfidën e radhës.
Vizion, ego dhe shumë humor
Në versionin e Guadagninos, pionierët e rinj të teknologjisë janë një grup njerëzish jashtëzakonisht inteligjentë, por njëkohësisht të papjekur, arrogantë dhe të magjepsur nga fuqia që po krijojnë.
Ata bëjnë shaka fëminore, pinë në restorante luksoze dhe flasin për inteligjencën artificiale sikur ajo do të zgjidhë të gjitha problemet e njerëzimit.
Një investitor sugjeron se AI së shpejti mund të ndalojë ndryshimet klimatike dhe të shërojë kancerin.
Sutskever, ndërkohë, e sheh teknologjinë pothuajse në mënyrë fetare.
“Do të marrë fund çdo dhimbje, çdo vetmi”, thotë ai. “Do të jemi të lirë.”
Filmi e shoqëron këtë deklaratë me muzikë të errët, duke e bërë të qartë se optimizmi i tij ka diçka shqetësuese brenda.
Andrew Garfield si një Sam Altman i rrëshqitshëm
Tensioni kryesor dramatik ndërtohet mes dy këndvështrimeve të kundërta.
Nga njëra anë është Sutskever, optimisti pothuajse utopik, që beson se AI mund të shpëtojë njerëzimin.
Nga ana tjetër është Altman, i shtyrë nga ambicia, egoja dhe bindja se ai është personi i duhur për të kontrolluar revolucionin teknologjik.
Andrew Garfield jep një interpretim të qëllimshëm të pakëndshëm të Altmanit.
Ai e paraqet si një figurë që evoluon nga një sipërmarrës i ri dhe i zgjuar në një drejtues narcisist me kompleks viktime.
Kulmi vjen kur Altman shkarkohet nga posti i drejtorit ekzekutiv të OpenAI dhe rikthehet vetëm pesë ditë më vonë.
Në një skenë, pasi bordi ngre shqetësime serioze etike rreth produktit të kompanisë, Altman ankohet:
“Ata po sillen shumë keq me mua.”
Në një tjetër moment, Mira Murati, e interpretuar nga Monica Barbaro, e sfidon mbi çështjet e sigurisë.
Altman shpërthen:
“Unë nuk e shpika vetëvrasjen e adoleshentëve, Mira.”
Është një nga ato momente ku satira e filmit bëhet vërtet e ashpër.
Filmi më komik i Guadagninos
“Artificial” është ndoshta filmi më hapur komik që Guadagnino ka realizuar deri tani.
Skenari është shkruar nga Simon Rich, eseist i “The New Yorker” dhe ish-skenarist i “Saturday Night Live”.
Por humori jo gjithmonë funksionon.
Në disa momente është shumë i gjerë dhe karikatural.
Interpretimi i Elon Musk nga Ike Barinholtz, për shembull, ngjan më shumë me një imitues televiziv sesa me vetë Musk-un.
Edhe Garfield e interpreton Altmanin në mënyrë më të ekzagjeruar nga sa kërkon ndoshta personazhi real.
Problemi është se ka mjaftueshëm arsye për të satirizuar elitën teknologjike pa pasur nevojë që personazhet të shndërrohen në karikatura.
Metafora që bëhen tepër të dukshme
Guadagnino përdor edhe disa metafora vizuale që duken tepër të drejtpërdrejta.
Në një moment shfaqet një person i pastrehë me syze VR.
Në një tjetër, filmi kalon papritur në një sekuencë ku një makinë përshpejton mbi Golden Gate Bridge të mbuluar nga mjegulla.
Mesazhi është i qartë: njerëzimi po ecën me shpejtësi drejt së panjohurës.
Por filmi e thekson idenë aq fort sa metafora humbet fuqinë.
Edhe muzika, e realizuar nga Damon Albarn, ndonjëherë është po aq e drejtpërdrejtë. Frontmeni i Blur kontribuon me një këngë origjinale me vargje që flasin për “një botë të korruptuar” dhe “këngën më të trishtuar”, duke e bërë mesazhin edhe më eksplicit.
Hollywood-i zbulon oligarkët e teknologjisë
“Artificial” vjen në një moment kur Hollywood-i ka kthyer vëmendjen gjithnjë e më shumë nga figura të fuqishme të teknologjisë.
Filma për Elon Musk, Elizabeth Holmes dhe Mark Zuckerberg pritet të dalin gjatë muajve të ardhshëm, teksa kineastët përpiqen të reagojnë pothuajse në kohë reale ndaj ndikimit të Silicon Valley-t në politikë, ekonomi dhe jetën e përditshme.
Në një nga monologët më të fortë të filmit, Altman thotë:
“Ne hapëm kutinë e Pandorës. Shtete do të bien, industri do të shemben dhe ne do të jemi ata që do t’i çojmë njerëzit në këtë botë të re.”
Është një deklaratë e zymtë dhe potencialisht shumë e fuqishme.
Por në një film që vazhdimisht lëviz mes komedisë së gjerë, satirës politike dhe ankthit ekzistencial, pesha e saj humbet disi.
Një film që sheh problemin, por nuk shkon mjaftueshëm thellë
“Artificial” ka momente vërtet shqetësuese dhe disa interpretime shumë të mira.
Yura Borisov i jep filmit zemër dhe ndjeshmëri, ndërsa Andrew Garfield është bindës në rolin e një Sam Altmani të lëmuar, të ftohtë dhe gjithmonë një hap përpara të tjerëve.
Por filmi nuk arrin të shpjegojë plotësisht se çfarë i shtyn këta njerëz, pse sistemi i shpërblen dhe pse bota politike, financiare dhe mediatike ka qenë kaq e gatshme t’i pranojë si vizionarë.
Guadagnino e mban pasqyrën përballë epokës së inteligjencës artificiale, por ndonjëherë duket tepër i kënaqur vetëm me faktin se na tregon se distopia tashmë ka mbërritur.
Një version më i përmbajtur, më i ashpër dhe më pak i ngarkuar do të kishte qenë ndoshta shumë më goditës.
Sepse, pavarësisht disa momenteve vërtet rrëqethëse, “Artificial” tregon edhe kufijtë e satirës kur ajo kënaqet më shumë me evidentimin e problemit sesa me kuptimin e tij. /GazetaExpress/