Ekspertë të inteligjencës artificiale po bëjnë thirrje për një “ngadalësim” të zhvillimit të teknologjisë, duke paralajmëruar se ajo mund të sjellë rreziqe serioze. Por kritikët ngrenë një pyetje tjetër: a mund të përfitojnë financiarisht vetë kompanitë e mëdha nga një frenim i garës?
Debati u intensifikua pasi Jacob Coxon, 27 vjeç, dha dorëheqjen nga puna e tij si studiues i sigurisë në kompaninë Anthropic në San Francisco.
Ai paralajmëroi se inteligjenca artificiale mund të bëhet aq e fuqishme sa, në skenarin më ekstrem, të kërcënojë ekzistencën e njerëzimit deri në fund të dekadës.
Coxon u bëri thirrje njerëzve të mos e nënvlerësojnë potencialin e teknologjisë, veçanërisht nëse sistemet arrijnë nivele “superinteligjence”.
Ai pretendoi se as Anthropic, kompania që zhvillon Claude, dhe as OpenAI, ku kishte punuar më parë, nuk po vepronin në mënyrë mjaftueshëm të përgjegjshme për sa i përket sigurisë së AI-së.
Që atëherë, në debat janë përfshirë drejtues teknologjie, shkencëtarë dhe politikanë.
Dario Amodei: AI sjell “rreziqe serioze”
CEO i Anthropic, Dario Amodei, ka pranuar se zhvillimi i shpejtë i inteligjencës artificiale përmban rreziqe të mëdha.
“Mes tyre janë humbja e kontrollit mbi sistemet e AI-së, keqpërdorimi i tyre për sulme kibernetike dhe bioterrorizëm, si dhe tronditje serioze ekonomike”, shkroi ai.
Sipas tij, ritmi me të cilin përmirësohen aftësitë e modeleve duhet të ngadalësohet, në mënyrë që masat e sigurisë të kenë kohë të ecin paralelisht me teknologjinë.
Sam Altman: Dy skenarë mund të shkojnë shumë keq
Edhe CEO i OpenAI, Sam Altman, ka folur për rreziqet.
Ai tha se ekzistojnë të paktën dy mënyra kryesore në të cilat zhvillimi i AI-së mund të marrë një drejtim shumë negativ.
“E para është që mund të humbim kontrollin e së ardhmes në favor të AI-së. Kjo është e papranueshme. Ne jemi pa ekuivok në anën e njerëzimit dhe AI duhet gjithmonë t’u shërbejë njerëzve”, shkroi ai.
Sipas Altman, teknikat e sigurisë dhe të ashtuquajturit mekanizma të “alignment” duhet të mbeten përpara zhvillimit të aftësive të vetë modeleve.
Rreziku i dytë, sipas tij, është përqendrimi i tepërt i pushtetit.
“Nëse një AI jashtëzakonisht e fuqishme përdoret nga një individ ose kompani për t’ua imponuar të tjerëve botëkuptimin e vet, rezultatet mund të jenë jashtëzakonisht distopike”, paralajmëroi ai.
Elon Musk, pronari i xAI, gjithashtu ka deklaruar prej kohësh se AI mund të krijojë rreziqe të mëdha nëse zhvillohet pa masa të mjaftueshme kontrolli.
Çfarë i shqetëson shkencëtarët?
Skenarët më ekstremë të përmendur nga ekspertët variojnë nga përhapja masive e dezinformimit dhe destabilizimi politik, deri te sulmet ndaj infrastrukturës kritike dhe zhvillimi i armëve të rrezikshme.
Profesori Mark Lee, ekspert i inteligjencës artificiale në University of Birmingham, tha se problemi kryesor shfaqet nëse krijohen sisteme më inteligjente se njerëzit pa pasur mënyra të sigurta për t’i kontrolluar.
“Kompanitë më të mëdha po nxitojnë të zhvillojnë AI që është po aq e zgjuar, ose edhe më e zgjuar se njerëzit, ndërsa ne ende nuk kemi mënyra të besueshme për të kontrolluar sjelljen e saj”, tha ai.
Meqenëse AI funksionon si softuer, çdo sistem i lidhur me internetin mund të bëhet objektivi ose mjeti i një sulmi.
“Nëse do të sulmohej sistemi i kontrollit të transportit kombëtar apo i një centrali bërthamor, pasojat mund të ishin katastrofike”, shtoi Lee.
Frika nga armët bërthamore dhe biologjike
Ben Eisenpress nga Future of Life Institute ka paralajmëruar më parë se integrimi i inteligjencës artificiale në sistemet e komandimit të armëve bërthamore mund të rrisë rrezikun e një konflikti të papritur dhe shumë të shpejtë.
Ekspertë të tjerë kanë ngritur shqetësime se mjetet e avancuara të AI-së mund ta bëjnë më të lehtë zhvillimin e armëve biologjike apo përdorimin keqdashës të njohurive shkencore.
Këto janë skenarë hipotetikë dhe nuk do të thotë se do të realizohen domosdoshmërisht, por janë pikërisht lloji i rreziqeve që studiuesit e sigurisë kërkojnë të analizohen përpara se sistemet të bëhen edhe më të fuqishme.
Geoffrey Hinton: Humbja e kontrollit mund të ishte katastrofike
Geoffrey Hinton, studiuesi kanadez që shpesh quhet një nga “kumbarët e AI-së”, ka paralajmëruar gjithashtu kundër krijimit të sistemeve superinteligjente pa garanci të forta sigurie.
“Do të ishte shumë e pamatur të zhvillonim superinteligjencë tani, kur nuk ka konsensus shkencor se ajo mund të ndërtohet në mënyrë të sigurt dhe të kontrollueshme”, ka thënë Hinton.
“Humbja e kontrollit mbi një AI më inteligjente se ne mund të ishte katastrofike dhe madje mund të çonte në zhdukjen e njerëzimit.”
Ish-studiuesi i Anthropic: Mos e nënvlerësoni teknologjinë
Në postimin ku njoftoi largimin, Jacob Coxon shkroi se sistemet e ardhshme mund të fitojnë aftësi shumë përtej atyre aktuale.
“Mos e nënvlerësoni fuqinë e kësaj teknologjie”, shkroi ai.
“Së shpejti mund të kemi sisteme me aftësi mbi nivelin njerëzor, që mund të depërtojnë në sisteme kompjuterike, të transformojnë fusha të tëra brenda një kohe shumë të shkurtër dhe të fitojnë fuqi e burime reale.”
Ai këmbënguli se shqetësimet nuk janë thjesht marketing.
“Njerëzit që po ndërtojnë AI besojnë realisht se ajo mund të na vrasë të gjithëve deri në fund të dekadës. Kjo nuk është një lojë marketingu”, tha Coxon.
Trump minimizon shqetësimet
Nga ana tjetër, Presidenti amerikan Donald Trump i ka minimizuar disa prej paralajmërimeve.
Ai tha se shumë nga skenarët më negativë që përmenden rreth AI-së nuk do të ndodhin.
“Ka shumë forca negative që po i ngrenë këto çështje dhe po flasin për gjëra që nuk do të ndodhin”, tha Trump.
Ai theksoi gjithashtu konkurrencën mes SHBA-së dhe Kinës.
“Ne jemi përpara Kinës në AI dhe dua që të mbetet kështu, sepse kushdo që fiton në AI, fiton.”
Në Britani kërkohet rregullim më i ashpër
Në Mbretërinë e Bashkuar, disa deputetë dhe anëtarë të Dhomës së Lordëve kanë kërkuar masa shumë më të forta.
Sipas grupit ControlAI, mbi 135 parlamentarë nga parti të ndryshme mbështesin një fushatë për kufizimin ose ndalimin e krijimit të sistemeve superinteligjente.
Organizata argumenton se AI e specializuar, për shembull në shkencë dhe mjekësi, mund të sjellë përfitime të mëdha.
Por sistemet superinteligjente, sipas tyre, mund të krijojnë rreziqe për sigurinë kombëtare dhe globale.
“Fitues të çmimit Nobel, shkencëtarë të AI-së dhe drejtues të kompanive kryesore kanë deklaruar se reduktimi i rrezikut të zhdukjes nga AI duhet të trajtohet si prioritet global”, thuhet në fushatën e ControlAI.
Po sikur “ngadalësimi” t’u leverdisë vetë gjigantëve të teknologjisë?
Jo të gjithë besojnë se thirrjet për ngadalësim janë krejtësisht altruiste.
Kritikët argumentojnë se kompanitë që tashmë kanë investuar miliarda në sistemet më të avancuara mund të përfitojnë nga rregulla që ngadalësojnë konkurrentët.
Nëse rregullimi i ri bëhet shumë i kushtueshëm dhe kompleks, kompanitë e vogla dhe startup-et mund ta kenë shumë më të vështirë të hyjnë në treg, ndërsa gjigantët ekzistues mund ta forcojnë pozitën e tyre.
David Sacks, një kritik i shpeshtë i këtyre thirrjeve, e ka përmbledhur argumentin në mënyrë të drejtpërdrejtë:
“Mos pretendoni se motivimi për ngadalësim është krejtësisht altruist.”
Kjo është dilema që qëndron në zemër të debatit: a duhet zhvillimi i AI-së të frenohet për arsye sigurie, apo një “ngadalësim” mund të kthehet edhe në mjet për të mbrojtur interesat e kompanive që tashmë dominojnë tregun?
Për momentin, nuk ka një përgjigje të vetme. Ajo që duket e qartë është se gara për inteligjencën artificiale po ecën më shpejt sesa po krijohet një konsensus global për mënyrën se si duhet kontrolluar. /GazetaExpress/