**Kriza me Iranin trondit transportin ajror global: rriten çmimet e biletave dhe shtohen anulimet e fluturimeve**
Përshkallëzimi i konfliktit me Iranin dhe bllokimi pothuajse total i transportit detar në Ngushticën e Hormuzit po shkaktojnë pasoja të rënda në industrinë botërore të aviacionit. Kjo situatë ka ngjallur shqetësim për anulime masive fluturimesh dhe rritje të ndjeshme të çmimeve të biletave, sidomos përpara sezonit veror.
Kjo krizë ka shkaktuar mungesa serioze të karburantit të aviacionit në tregjet ndërkombëtare. Ndërprerjet në eksportet e naftës nga rajoni i Gjirit Persik po ndikojnë drejtpërdrejt në prodhimin e vajgurit dhe karburantit të nevojshëm për avionët.
Rafineritë në Lindjen e Mesme, të cilat sigurojnë mbi 10% të prodhimit botëror të karburantit të aviacionit, po përballen me vështirësi të theksuara në transportimin e ngarkesave drejt tregjeve ndërkombëtare.
**Çmimet e karburantit arrijnë nivele rekord**
Që nga nisja e konfliktit, çmimet e karburantit të aviacionit janë rritur më shpejt se vetë nafta bruto. Në Evropë, çmimet kanë kaluar shifrën e 200 dollarëve për fuçi, duke ushtruar presion të jashtëzakonshëm mbi linjat ajrore.
Për shkak të kostove në rritje dhe mungesës së furnizimit, shumë kompani ajrore kanë anuluar mijëra fluturime, kanë nxjerrë jashtë përdorimit avionët e vjetër dhe ata me konsum të lartë karburanti, si dhe kanë rritur çmimet e biletave.
Ekspertët paralajmërojnë se situata mund të përkeqësohet ndjeshëm nëse konflikti vazhdon dhe transporti përmes Ngushticës së Hormuzit mbetet i bllokuar.
**Azia dhe Evropa, rajonet më të prekura**
Azia konsiderohet rajoni më i goditur, pasi tradicionalisht furnizohet me pjesën më të madhe të naftës që kalon përmes Ngushticës së Hormuzit.
Sipas kompanisë “Energy Aspects”, prodhimi i karburantit të aviacionit dhe vajgurit në rafineritë aziatike ra në 2.9 milionë fuçi në ditë gjatë prillit, rreth 500 mijë fuçi më pak krahasuar me shkurtin.
Ndërkohë, edhe Evropa po përballet me presion të fortë, pasi disa rafineri janë mbyllur vitet e fundit për shkak të konkurrencës nga tregjet aziatike. Rreth 40% e karburantit të aviacionit të konsumuar nga Bashkimi Evropian importohet, ndërsa gati gjysma e tij kalon zakonisht përmes Ngushticës së Hormuzit.
Megjithatë, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (ANE) paralajmëron se nëse Evropa nuk arrin të zëvendësojë më shumë se gjysmën e humbjeve nga Lindja e Mesme, rezervat e karburantit mund të arrijnë nivele kritike që në qershor, duke rrezikuar mungesa reale në aeroporte dhe një valë të re anulimesh fluturimesh.