Kancelari gjerman Friedrich Merz (CDU) ka uruar presidentin amerikan Donald Trump për një “arritje diplomatike historike”, pas marrëveshjes kornizë të arritur ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit. Kjo marrëveshje parashikon heqjen e bllokadës së Ngushticës së Hormuzit dhe zgjidhjen e konfliktit.
Merz theksoi se marrëveshja “mund të hapë rrugën për një rimëkëmbje të ekonomisë botërore dhe stabilizimin e rajonit”. Deklarata e tij u bë natën mes të dielës dhe të hënës (15.06.).
Kancelari gjerman kërkoi gjithashtu “zbatimin me vendosmëri” të asaj që është rënë dakord. Ai theksoi se Ngushtica e Hormuzit, e cila është jetike për tregtinë globale të naftës dhe gazit të lëngshëm, duhet të “mbetet e hapur në mënyrë të përhershme dhe pa kufizime për lundrimin e lirë”. Për më tepër, ai shtoi se negociatat e ardhshme duhet “në javët në vijim të sigurojnë që Irani t’i japë fund në mënyrë të verifikueshme programit të tij bërthamor ushtarak” dhe të ndalojë “sulmet e tjera kundër Izraelit dhe vendeve fqinje në rajon”.
Ndërkohë, Presidenti francez Emmanuel Macron njoftoi se samiti i G7, që nis të hënën në Evian të Francës, do të trajtojë çështjen e hapjes së përhershme të Ngushticës së Hormuzit. Në një mesazh video të publikuar në Instagram, Macron shpjegoi se qëllimi i bisedimeve do të jetë “shqyrtimi i pasojave të kësaj marrëveshjeje, mbështetja për Libanin, rihapja e përhershme e Ngushticës së Hormuzit dhe, natyrisht, përfundimi i një marrëveshjeje për programin bërthamor dhe atë të raketave në Iran”.
**Paralajmërime nga Ekspertët**
Pas arritjes së marrëveshjes kornizë ndërmjet Iranit dhe SHBA-së për zgjidhjen e konfliktit, ekspertët paralajmërojnë kundër një optimizmi të parakohshëm. Richard Fontaine, nga Instituti “Center for a New American Security”, theksoi se “edhe nëse kjo marrëveshje qëndron, mbeten çështjet e vështira: programi bërthamor i Iranit, mbështetja për grupet proksi, raketat dhe dronët, si edhe shtypja brenda vendit”. Ai shtoi se kjo marrëveshje kornizë nuk është fundi i konfliktit, madje as “fillimi i fundit”, por mund të përbëjë “një hap të parë në drejtimin e duhur”.
**Arritja e Marrëveshjes**
Pas javësh negociatash, Shtetet e Bashkuara dhe Irani, me ndërmjetësimin e Pakistanit dhe konfirmimin nga qeveria amerikane, u dakordësuan të dielën (14.06.) për kushtet kornizë për përfundimin e konfliktit. Kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, shkroi në platformën X: “Pas bisedimeve intensive, kemi kënaqësinë të njoftojmë se marrëveshja e paqes ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Republikës Islamike të Iranit është arritur”.
Menjëherë pas kësaj, edhe Presidenti amerikan Donald Trump konfirmoi përfundimin e marrëveshjes me Iranin në platformën e tij Truth Social. Ai miratoi hapjen e Ngushticës së Hormuzit për lundrim pa tarifa dhe urdhëroi heqjen e menjëhershme të bllokadës detare amerikane ndaj porteve iraniane. Megjithatë, Trump bëri të ditur se Ngushtica e Hormuzit do të hapet vetëm të premten, për shkak të punimeve të nevojshme për pastrimin e minave. Pas kësaj, “nafta do të rrjedhë sërish lirshëm, në dobi të rajonit dhe të gjithë botës”.
Edhe agjencia iraniane e lajmeve Tasnim raportoi, duke cituar burime të paidentifikuara, për hapjen e ngushticës pas nënshkrimit të marrëveshjes kornizë të premten.
**Zyrtarizimi i Marrëveshjes të Premten**
Sharif deklaroi se të dyja palët kanë garantuar ndërprerjen e menjëhershme dhe përfundimtare të operacioneve ushtarake në të gjitha frontet, përfshirë edhe në Liban. Ceremonia zyrtare e nënshkrimit, sipas tij, pritet të zhvillohet të premten në Zvicër.
Zëvendësministri i Jashtëm iranian, Kasem Gharibabadi, konfirmoi për agjencinë e lajmeve Tasnim se teksti i marrëveshjes kornizë është finalizuar. Megjithëse detajet e mëtejshme mbi përmbajtjen nuk u bënë menjëherë të ditura, u theksua se kjo marrëveshje kornizë është vetëm një hap i ndërmjetëm. Marrëveshje të tjera të rëndësishme në konfliktin mes dy vendeve, si për shembull çështja bërthamore, pritet të negociohen në detaje gjatë bisedimeve të mëtejshme.
**Sulmet në Liban rrezikuan Marrëveshjen**
Në orët e fundit, marrëveshja u vu sërish në pikëpyetje për shkak të sulmeve të përsëritura të ndërsjella në konfliktin mes Izraelit dhe milicisë libaneze Hezbollah. Një sulm i Hezbollahut në veri të Izraelit të dielën në mesditë u pasua nga një kundërsulm i Izraelit pranë Bejrutit. /DW