Opera ka nevojë për financime të mëdha – dhe drejtuesit e saj për donatorë të fuqishëm. Por kur burimi i këtyre parave vihet në pikëpyetje, lind një dilemë e vështirë: a duhet pranuar çdo financim për të mbijetuar?
Pas skenës, bota e operës është po aq dramatike sa ajo që shfaqet në skenë. Prodhimi i një opere kërkon një ushtri profesionistësh – nga ndërtuesit e skenografisë te orkestrantët – dhe shpenzime të mëdha financiare. Institucionet varen nga mbështetja e shtetit, kompanive apo donatorëve privatë, motivet e të cilëve jo gjithmonë janë të pastra. Historia njeh raste të diskutueshme, si donacione nga figura të dënuara për mashtrim apo familje të lidhura me industri që kanë shkaktuar pasoja të rënda shoqërore.
Në këtë realitet të ndërlikuar gjendet edhe drejtori i Metropolitan Opera, Peter Gelb, i cili përballet me të njëjtat sfida ekonomike si shumë institucione të tjera kulturore. Opera nuk mund të bëhet më “efikase” si sektorët e tjerë – një vepër kërkon po aq artistë sot sa edhe shekuj më parë. Ky fenomen njihet si “sëmundja e kostos” në ekonomi.
Për të mbuluar deficitin e madh mes të ardhurave dhe shpenzimeve, Met Opera ka ulur fondet rezervë, ka shkurtuar staf dhe ka reduktuar programin artistik. Megjithatë, këto masa nuk kanë qenë të mjaftueshme.
Në këtë kontekst u shfaq një ofertë prej 200 milionë dollarësh nga Arabia Saudite, e cila parashikonte edhe zhvendosjen e përkohshme të produksioneve në Riad. Por marrëveshja nuk u finalizua dhe u anulua për shkak të situatave ekonomike globale.
Kjo ngre një pyetje thelbësore: a duhet që institucionet kulturore të bashkëpunojnë me regjime që kritikohen për shkelje të të drejtave të njeriut? Edhe pse drejtuesit shpesh përpiqen të mbajnë qëndrime të qarta për çështje politike dhe sociale, realiteti mbetet kompleks dhe kontradiktor.
Nga njëra anë, ekziston argumenti se arti përfiton nga çdo financim, pavarësisht burimit. Nga ana tjetër, kjo qasje shihet si e papranueshme, pasi kultura nuk mund të shkëputet nga konteksti etik dhe politik.
Në fund, drejtuesit e operave përballen me një zgjedhje të vështirë: të sigurojnë mbijetesën financiare apo të ruajnë integritetin moral. Ashtu si personazhet tragjikë në skenë, edhe institucionet kulturore sot janë të kapura mes dilemave të pazgjidhshme financiare, politike dhe etike. /GazetaExpress/