Në Rusi, për shkak të mungesës së theksuar të ushtarëve, autoritetet kanë intensifikuar rekrutimin e detyruar të burrave për të luftuar në Ukrainë. Pamjet dhe dëshmitë e familjarëve flasin për kapje burrash në rrugë dhe detyrimin e tyre për të nënshkruar kontrata ushtarake.
Një video e publikuar më 17 qershor nga Penza, një qytet në juglindje të Moskës, tregon skena dramatike ku gra qajnë me dënesë dhe i bërtasin ushtarëve, ndërsa burra të ndaluar me forcë mbahen në furgona. Një grua pyet me zë të lartë nëse kontratat janë nënshkruar vullnetarisht apo me detyrim, para se furgoni të largohet, duke u përpjekur ta ndalojë atë.
Sipas dëshmitarëve dhe familjarëve të intervistuar nga Radio Evropa e Lirë (REL), këta burra ishin ndaluar në rrugë një ditë më parë dhe dërguar me forcë në zyra rekrutimi, ku ishin detyruar të nënshkruanin kontrata për shërbim në Ukrainë. “Kjo duket si detyrim i paligjshëm. Babai im nuk kishte ndër mend të shkonte në luftë,” tha një grua, duke shprehur besimin se kishte pasur kërcënime, dhunë ose presion. Si shumica e të intervistuarve, ajo kërkoi anonimitetin për të shmangur ndjekjen penale.
Kjo strategji e rekrutimit me forcë vjen në një kohë kur lufta në Ukrainë, tashmë në vitin e saj të tretë, ka shkaktuar humbje të jashtëzakonshme për Rusinë, me rreth 500.000 të vdekur sipas vlerësimeve perëndimore. Pavarësisht përpjekjeve për të zëvendësuar humbjet, duke përdorur fillimisht stimuj financiarë, ekspertët thonë se viti aktual ka shënuar një pikë kthese, duke çuar në përdorimin gjithnjë e më të shpeshtë të metodave detyruese.
Flitet edhe për një mobilizim të dytë masiv, ndoshta që në vjeshtë, diçka që shkaktoi tronditje shoqërore në vitin 2022. Ndërkohë, në Penza dhe rajone të tjera, rekrutuesit po shkojnë nga ndalimi i burrave në rrugë, te kontrollet derë më derë. Lyudmila, nga qyteti Kamenka, tregoi për ditë të tëra kërkimesh pranë zyrës së rekrutimit në Penza për djalin e saj, i cili, sipas saj, ishte “rrëmbyer nga rruga”. Ajo e cilësoi situatën si “të tmerrshme”.
Autoritetet ruse i quajtën “të pavërteta” raportimet për detyrimin e burrave, pasi videoja u publikua në rrjetin social VK, dhe më pas ajo u hoq. Ndërkaq, në Ukrainë, praktika e kapjes së burrave për shërbim ushtarak nga rrugët quhet “busifikim” — term që i referohet furgonëve me të cilët zyrtarët patrullojnë në kërkim të rekrutëve.
Përveç mobilizimit të pjesshëm të vitit 2022, Rusia ka shmangur një draft të plotë mbarëkombëtar, duke u mbështetur te pagesat dhe stimujt për “vullnetarë”, si dhe te rekrutimi i të burgosurve apo punëtorëve migrantë. Megjithatë, sulmet me dronë të Ukrainës këtë vit kanë shtuar trysninë, duke rritur nevojën për ushtarë dhe duke çuar në përdorimin e metodave më fizike.
Margarita nga Penza tregoi se djali i saj u ndalua dhe u dërgua në qendrën e rekrutimit pa dokumente, ku brenda një ore i përpunuan dokumentacionin për Ukrainë. “Ai arriti të më telefononte dhe më tha në heshtje: ‘Po më çojnë në Ukrainë’… Më duhej,” – rrëfeu ajo për REL-in, duke lënë të kuptohet se ishte detyruar. “Jam e sigurt që e kanë rrahur. Nuk kishte ndër mend të shkonte në luftë.”
Aktivistët për të drejtat e njeriut konfirmojnë se ky fenomen po përhapet në mbarë vendin, jo vetëm në Penza. Valery, një avokat që ofron këshillim ligjor për ushtarët, tha se burrat ndalohen me pretekstin e kontrollit të identitetit, por qëllimi është rekrutimi. “Njerëzit po rrëmbehen drejt e nga rrugët. Më parë ishin kryesisht kalimtarë të dehur, tani po marrin burra të çdo moshe dhe në çdo gjendje,” theksoi ai.
Raste të ngjashme vijnë nga Vladivostoku, ku Yaroslav Kubov, 26 vjeç, u ndalua më 9 qershor dhe u rrah, duke u dërguar në Rostov-on-Don për t’u nisur drejt Ukrainës, sipas një të afërmi të tij. Një i afërm 53-vjeçar i Artyom Nikolayev nga Penza, u detyrua gjithashtu të nënshkruante një kontratë pasi u ndalua nga puna. “Ai është tronditur, dhe ne të gjithë jemi të tronditur këtu. Është thjesht e rrezikshme për burrat të ecin në rrugët e Penzës tani,” i tha Nikolayev REL-it. “Nuk ka rëndësi nëse je i moshuar, esëll, apo ke dokumente; çdokush mund të kapet.”
Arina, një banore e Spaskut, raportoi se dera e fqinjit të saj, Sergei, u thye më 19 qershor nga autoritetet që e kërkonin atë, dhe ai u mor me forcë. “Kjo nuk po ndodh vetëm në Penza. Policia e trafikut dhe furgonët e përmbarimit po qarkullojnë,” tha ajo. “Tani nuk janë vetëm rrugët të rrezikshme; së shpejti do të duhet të fshihemi në shtëpi për të shmangur hyrjet me forcë.”