Ymeri paralajmëron rritje të shpejtë të çmimit të naftës: Mungojnë rezervat dhe kontrolli i tregut
Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë ka përcaktuar çmimet maksimale ditore për derivatet në Kosovë, me dizelin që shitet me 1.86 euro/litër dhe benzinën me 1.49 euro/litër për ditën e sotme.
Lidhur me këtë vendim, ka reaguar deputetja e LDK-së, Janina Ymeri. Ajo ka paralajmëruar se çmimet mund të rriten shumë shpejt, duke theksuar mungesën e rezervave strategjike dhe kontrollin e dobët të tregut si arsye kryesore.
“Kosova nuk ka as stok nafte të deklaruar ndërkombëtarisht dhe Komuniteti për Energji ka dërguar një Kërkesë me Shqetësim për naftën, por pa reagim nga Qeveria,” ka shkruar Ymeri në reagimin e saj.
Deputetja Ymeri ka detajuar disa arsye të tjera, të cilat sipas saj, ndikojnë në paqëndrueshmërinë e çmimeve dhe kontrollin e tregut:
1. **Mungesa e rezervave ligjore:** Ligji aktual për Tregtinë e Naftës dhe Udhëzimet Administrative nuk kushtëzojnë shitësit të mbajnë rezerva, gjë që mundëson rritjen e menjëhershme të çmimeve pas çdo lajmi. Ajo thekson se ky ligj, me qeverinë e re (VV), është rregulluar sipas dëshirës së Shoqatës së Naftëtarëve.
2. **Mungesa e ligjit për rezerva strategjike:** Ligji i detyrueshëm për rezerva strategjike të naftës nuk është hartuar fare, duke e bërë Kosovën ndër të paktat vende pa një ligj të tillë dhe pa rezerva konkrete strategjike. Përveç kësaj, nuk ekziston as stok nafte i deklaruar ndërkombëtarisht.
3. **Pamundësia e kontrollit të marzhave të fitimit:** Kontrolli mbi marzhat e fitimit është i pamundur, pasi sistemi i shitjes në Kosovë nuk është as digjital dhe as i integruar. Kjo pamundëson punën e inspektorëve. Ymeri ka përmendur se kur e ka pyetur Ministren për këtë çështje, ajo nuk është paraqitur në Kuvend, çka sipas saj, tregon se marzhat nuk kontrollohen.
4. **Mosfunksionimi i Autoritetit të Konkurrencës:** Autoriteti i Konkurrencës nuk funksionon si duhet. Si nënkryetare e Komisionit për Ekonomi, Ymeri ka theksuar se ka pasur ankesa të shumta për këtë institucion, i cili në gjendjen aktuale nuk mund të kontrollojë tregun.
5. **Mospërfshirja e naftës në ligjin për çmime tavan:** Ligji për çmimet tavan për produkte thelbësore nuk përfshin kontrollin e çmimeve tavan për naftën.
6. **Refuzimi për të hequr TVSH-në dhe akcizën:** Qeveria aktuale nuk e heq TVSH-në apo akcizën, sepse frikësohet nga një krizë sociale e shkaktuar nga humbja e të ardhurave doganore, duke pasur parasysh dobësinë e ekonomisë. Ymeri argumenton se kjo është arsyeja pse ata nuk ulin TVSH-në, pavarësisht situatës.
Për pasojë, Ymeri parashikon se çmimet maksimale do të rriten sipas zhvillimeve, por nuk do të ulen për shkak të mungesës së kontrollit dhe rezervave.