Nëse bota do të përballej me një katastrofë të përmasave globale, Australia mund të ishte një nga vendet me shanset më të mira për të përballuar pasojat.
Ky është përfundimi i një analize të re shkencore që ka vlerësuar se cilat shtete do të ishin më rezistente ndaj skenarëve ekstremë, si dimri bërthamor, shpërthimet e mëdha vullkanike, goditjet e asteroidëve, sulmet biologjike apo kolapsi i infrastrukturës globale.
Megjithatë, studiuesit paralajmërojnë se as vendet më të përgatitura nuk do të ishin plotësisht të sigurta.
Pse Australia del në krye?
Autori kryesor i studimit, Dr Florian Ulrich Jehn nga Universiteti i Hagenit, thotë se Australia renditet më mirë në vlerësimin e përgjithshëm.
“Australia del më mirë, por edhe ajo ka shumë produkte të importuara nga të cilat ka të ngjarë të vazhdojë të varet”, tha ai.
Studiuesit analizuan qindra punime shkencore mbi katastrofat globale dhe identifikuan disa karakteristika që mund t’i ndihmojnë shtetet të mbijetojnë më gjatë në raste ekstreme.
Sipas analizës, avantazh kanë vendet që janë relativisht të pasura, demokratike, të izoluara gjeografikisht, me prodhim të fuqishëm bujqësor dhe industrial dhe, veçanërisht, ato që ndodhen në ishuj.
Australia i kombinon shumë prej këtyre karakteristikave.
Ajo prodhon sasi të mëdha ushqimi, ndodhet larg shumë zonave kryesore të konflikteve, rrethohet nga oqeani, ka burime minerare, industri, kapacitete prodhuese dhe sipërfaqe të mëdha toke.
Studiuesit vlerësojnë gjithashtu pozitivisht stabilitetin institucional dhe nivelin relativisht të ulët të pabarazisë.
Tri lloje katastrofash që mund të prekin gjithë botën
Studimi, i publikuar në revistën “Global Challenges”, i ndan rreziqet kryesore globale në tri kategori.
E para përfshin skenarët e reduktimit të menjëhershëm të dritës së Diellit.
Këto mund të shkaktohen nga shpërthime gjigante vullkanike, një dimër bërthamor ose goditja e një asteroidi, ku sasi të mëdha pluhuri dhe grimcash do të futeshin në atmosferë dhe do të reduktonin rrezatimin diellor.
Një skenar i tillë mund të ulte temperaturat dhe të godiste rëndë prodhimin global të ushqimit.
Kategoria e dytë lidhet me humbjen katastrofike të infrastrukturës globale.
Këtu përfshihen ndërprerjet masive të energjisë elektrike, transportit, komunikimeve dhe sistemeve ushqimore.
Shkaktarë të mundshëm mund të jenë stuhitë e fuqishme gjeomagnetike nga aktiviteti diellor, impulset elektromagnetike nga armët bërthamore ose sulme kibernetike në shkallë shumë të gjerë.
Kategoria e tretë përfshin rreziqet biologjike globale, si epidemi apo pandemi shumë të rënda, qofshin ato natyrore ose të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor.
Sa reale janë këto rreziqe?
Sipas Dr Jehn, probabiliteti ndryshon ndjeshëm në varësi të llojit të katastrofës.
Për disa skenarë të shkaktuar nga njerëzit është pothuajse e pamundur të jepet një probabilitet i saktë.
Por për disa fenomene natyrore ekzistojnë vlerësime më konkrete.
Sipas tij, shpërthime vullkanike të përmasave që mund të shkaktojnë pasoja globale kanë rreth një mundësi në gjashtë për të ndodhur gjatë këtij shekulli.
Ndërsa për stuhi gjeomagnetike jashtëzakonisht të fuqishme, disa vlerësime sugjerojnë probabilitet prej rreth 1 deri në 12 për qind për dekadë.
Izolimi është avantazh, por edhe dobësi
Pozicioni gjeografik i Australisë mund ta ndihmojë vendin në disa skenarë.
Të qenit ishull e bën më të lehtë kufizimin e hyrjeve dhe izolimin gjatë një pandemie.
Por e njëjta karakteristikë mund të kthehet në problem nëse ndërpriten zinxhirët globalë të furnizimit.
Një vend i izoluar mund të ketë më shumë vështirësi me sigurimin e karburanteve, pajisjeve apo mallrave të tjera që nuk prodhohen brenda territorit.
Pavarësisht kësaj, në vlerësimin e përgjithshëm Australia rezultoi vendi më rezistent ndaj gamës më të gjerë të kërcënimeve.
Zelanda e Re, Japonia dhe Zvicra gjithashtu mes vendeve më rezistente
Në listën e vendeve me potencial relativisht të lartë për t’u përballur me katastrofa globale përfshihen edhe Zelanda e Re, Japonia, Zvicra dhe Argjentina.
Por secili prej këtyre shteteve ka dobësitë e veta.
Zelanda e Re, Japonia dhe Argjentina kanë brigje të gjata që mund të ekspozohen ndaj cunameve të shkaktuara nga goditje të mëdha asteroidësh në oqean.
Po ashtu, me përjashtim të Zvicrës, disa prej këtyre vendeve ndodhen relativisht pranë zonave me aktivitet të fuqishëm vullkanik në Azinë Juglindore apo Amerikën e Jugut.
Britania konsiderohet më e cenueshme
Mbretëria e Bashkuar nuk i ka disa prej avantazheve që e favorizojnë Australinë.
Sipas Jehn, pozicioni relativisht verior do ta ekspozonte Britaninë ndaj uljeve të mëdha të temperaturave në rast të reduktimit të dritës së Diellit.
Anëtarësia në NATO mund ta bëjë gjithashtu vendin objektiv potencial në një skenar lufte bërthamore.
Britania ndodhet edhe në një zonë me rrezik relativisht të lartë nga stuhitë gjeomagnetike.
Megjithatë, studiuesi thekson se Britania ka një nga regjistrat kombëtarë të rrezikut më të zhvilluar dhe se autoritetet kanë nisur të mendojnë seriozisht për mënyrat e rritjes së rezistencës kombëtare.
Edhe vendi më i sigurt nuk do të ishte plotësisht i mbrojtur
Përfundimi i studimit nuk është se Australia do të ishte një strehë e garantuar në fundin e botës.
Përkundrazi, studiuesit theksojnë se një katastrofë vërtet globale do të ndikonte pothuajse çdo vend.
Australia thjesht rezulton se ka një kombinim më të favorshëm të burimeve natyrore, izolimit gjeografik, kapaciteteve bujqësore dhe industriale dhe institucioneve funksionale.
Pra, nëse do të ndodhte një skenar ekstrem global, Australia mund të kishte shanse më të mira se shumë vende të tjera – por askush nuk do të ishte plotësisht jashtë rrezikut. /GazetaExpress/