Kongresisti amerikan Joe Wilson ka paralajmëruar se Serbia po shndërrohet në një bazë mbështetëse të Kinës në Evropë. Ai kritikon ashpër afrimin e Presidentit Aleksandar Vuçiç me Rusinë, Kinën dhe Iranin, duke i cilësuar lidhjet e Serbisë me Perëndimin si “mashtruese”.
Në një intervistë për Albanian Post, Wilson, anëtar i Dhomës së Përfaqësuesve dhe një ligjvënës amerikan i angazhuar aktivisht në debatin mbi të ardhmen politike të Serbisë, përshkruan me tone veçanërisht të ashpra praninë teknologjike dhe strategjike të Kinës në vend.
“Teknologjia dhe prania e Partisë Komuniste Kineze (PKK) janë gjithmonë shkatërruese dhe kanë si qëllim kontrollin,” tha Wilson.
Sipas tij, shqetësimi nuk kufizohet te investimet kineze. “Prania e robotikës, sistemeve të mbikëqyrjes, radarëve dhe mbrojtjes ajrore të PKK-së, si dhe bashkëpunimi policor dhe ‘miqësia e hekurt’ mes Vuçiçit dhe PKK-së, janë thellësisht shqetësuese.”
Wilson e theksoi edhe më tej shqetësimin e tij: “Vuçiç po e shndërron Serbinë në një pikëmbështetje të PKK-së në Evropë, duke e shitur vendin në dëm të popullit serb,” theksoi ai.
Ky orientim, sipas kongresistit, mund të çojë në zgjerimin e “autoritarizmit digjital” kinez dhe në përpjekje për të minuar paqen në rajon.
Këto deklarata vijnë në një kohë kur pozicionimi i Serbisë mes Perëndimit, Kinës dhe Rusisë po merr vëmendje të shtuar në Washington dhe në kryeqytetet evropiane. Vetëm këtë javë, gazeta The Telegraph e përshkroi Vuçiçin si një politikan që, prej më shumë se një dekade, ka ndërtuar një ekuilibër gjeopolitik të pazakontë: një “miqësi të hekurt” me Xi Jinping, marrëdhënie me Vladimir Putinin dhe lidhje me Donald Trump e drejtues të Bashkimit Evropian.
Megjithatë, Wilson e kundërshton idenë se kjo politikë përfaqëson një ekuilibër real mes Lindjes dhe Perëndimit. “Vuçiç është afruar me kundërshtarët e Shteteve të Bashkuara – Rusinë, Kinën dhe Iranin. Afrimet e tij me Perëndimin janë thjesht mashtruese,” shtoi Wilson për Albanian Post.
Kongresisti e krahasoi këtë qasje me mënyrën se si, sipas tij, Vladimir Putin ka manipuluar Perëndimin për vite me radhë. “E kemi parë këtë shfaqje më parë, me mënyrën se si krimineli i luftës Putin manipuloi Perëndimin për shumë vite. Duhet t’u kushtojmë vëmendje të thellë fakteve në terren.”
Wilson e përshkroi qeverisjen e Vuçiçit si një “regjim autoritar të korruptuar” dhe e akuzoi presidentin serb se po nxit urrejtjen në rajon. “Realiteti është se Vuçiç ka krijuar një regjim autoritar të korruptuar në Serbi, është bashkuar me kundërshtarët e Shteteve të Bashkuara dhe po ndez flakët e urrejtjes në rajon,” deklaroi ai. “Ai përpiqet ta paraqesë sikur populli serb e mbështet këtë, por kjo është një gënjeshtër tjetër – bëhet fjalë vetëm për regjimin e tij dhe obsesionin autokratik për të ruajtur pushtetin.”
Kritikat e Wilsonit janë në përputhje me qëndrimet e tij të mëparshme për drejtimin politik të Serbisë. Në një deklaratë të mëparshme, ai i kishte cilësuar protestat studentore në Serbi si “një frymëzim të madh” personal, duke argumentuar se interesi i SHBA-së ishte zhvillimi i zgjedhjeve të lira dhe të ndershme.
Wilson është gjithashtu sponsor i një propozimi legjislativ, i njohur si “Serbia Act”, që kritikon prapakthimin demokratik dhe parashikon që dialogu strategjik mes SHBA-së dhe Serbisë të kushtëzohet me çështje si zgjedhjet e lira, sundimi i ligjit, korrupsioni, liria e medias dhe ndikimi rus e kinez. Në intervista të mëparshme, Wilson kishte theksuar teknologjinë kineze të komunikimit dhe potencialin e saj për spiunazh si shqetësimin kryesor. Në prononcimin e fundit për Albanian Post, ai e zgjeron paralajmërimin te prania më e gjerë teknologjike dhe e sigurisë së Pekinit në Serbi.
Marrëdhëniet e Serbisë me Kinën janë thelluar ndjeshëm. Vuçiç vizitoi Pekinin në maj, ku mori nga Xi Jinping “Medaljen e Miqësisë”, ndërsa lidhjet politike dhe ekonomike mes dy vendeve janë zgjeruar. The Telegraph theksonte këtë javë se Vuçiç mund të ketë ndërtuar me Kinën aleancën e tij më të thellë, pavarësisht se Pekini është një rival strategjik si për SHBA-në, ashtu edhe për Bashkimin Evropian.
Por Wilson e sheh këtë jo vetëm si çështje të politikës së jashtme serbe, por edhe si një problem për interesat amerikane dhe stabilitetin e Ballkanit Perëndimor.
Në deklaratën për Albanian Post, ai ngriti gjithashtu çështjen e glorifikimit të kriminelëve të dënuar të luftës. “Është regjimi i Vuçiçit dhe vetëm regjimi i Vuçiçit ai që nderon kriminelët e luftës,” tha Wilson. Ai e lidhi këtë drejtpërdrejt me mënyrën se si presidenti serb, sipas tij, përpiqet të paraqitet para Perëndimit si alternativë ndaj forcave edhe më radikale. “Ai përpiqet ta kërcënojë Perëndimin duke thënë se alternativa ndaj tij janë vetëm radikalët gjakatarë, por kjo nuk është e vërtetë,” shtoi ai.
Wilson akuzoi regjimin serb se kishte organizuar atë që e quajti “shfaqjen e neveritshme” në nderim të Ratko Mladiçit. “Është vetëm regjimi i Vuçiçit ai që ndez flakët e urrejtjes,” tha ai. Në këtë pikë, kongresisti theksoi sërish dallimin mes qeverisjes së Vuçiçit dhe qytetarëve serbë. “Populli serb dëshiron sundim të ligjit, prosperitet dhe paqe. Nëse do t’i jepej mundësia në zgjedhje të lira dhe të ndershme, këtë do të zgjidhte,” u shpreh ai.
Qëndrimet e Wilson marrin peshë të veçantë për shkak të përpjekjes së tij për t’i shndërruar këto shqetësime në politikë amerikane. Projektligji i tij për Serbinë kërkon që marrëdhëniet e Washingtonit me Beogradin të kushtëzohen me çështjet e demokracisë, sundimit të ligjit dhe ndikimit rus e kinez. Wilson ka propozuar pezullimin e dialogut strategjik mes SHBA-së dhe Serbisë, nëse këto çështje nuk bëhen pjesë e diskutimeve me Beogradin.
Projektligji është bashkësponsorizuar nga demokrati William Keating dhe ka marrë mbështetjen edhe të republikanit Keith Self, kryetar i Nënkomisionit për Evropën në Komisionin e Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve. Hapi i ardhshëm është sigurimi i mbështetjes së ligjvënësve të tjerë dhe diskutimi i propozimit me përfaqësues të Departamentit të Shtetit. Nëse nisma avancon në Kongres, qëndrimet e Wilson ndaj Beogradit mund të bëhen pjesë e një debati më të gjerë mbi drejtimin e politikës së Shteteve të Bashkuara ndaj Serbisë.