**Pretendimi i “udhëtarit në kohë” për sulmin e robotëve rikthehet, ndërsa frika nga Inteligjenca Artificiale (AI) shtohet**
Një pretendim i vjetër dhe i pazakontë, bërë vite më parë nga një individ që e prezantoi veten si “udhëtar në kohë,” është kthyer sërish në qendër të vëmendjes. Kjo ndodh në një periudhë kur ekspertët e Inteligjencës Artificiale (AI) po ngrenë gjithnjë e më shumë alarmin për rreziqet që mund të vijnë nga sistemet shumë të avancuara të kësaj teknologjie.
Individi, i quajtur thjesht “Mike,” pretendonte se vinte nga data 20 shtator 3700, një ditë që sipas tij do të shënonte nisjen e një lufte apokaliptike mes njerëzve dhe robotëve të kontrolluar nga inteligjenca artificiale. Asnjë prej pretendimeve të tij nuk është verifikuar dhe nuk ka prova shkencore që mbështesin historinë e rrëfyer. Megjithatë, ky tregim është përhapur gjerësisht sërish, ndoshta për shkak të debatit aktual mbi sigurinë dhe rreziqet e inteligjencës artificiale.
**Robotët nga shërbëtorë në sundues**
Mike pohonte se në vitin 2018, në një intervistë të publikuar, robotët e pajisur me inteligjencë artificiale do të kishin kuptuar fuqinë e tyre dhe do të ishin rebeluar kundër njerëzimit. “Lufta mes racës njerëzore dhe krijesave artificiale nisi kur robotët kuptuan fuqinë e tyre dhe dominimin ndaj njerëzve. Ata kishin qenë shërbëtorë, por u shndërruan në zotërues,” – citohet ai. Sipas tij, mbi 30 për qind e popullsisë botërore do të humbiste jetën gjatë këtij konflikti.
Ai gjithashtu parashikonte se deri në vitin 3000, robotët do të zëvendësonin njerëzit në shumë role shoqërore. Shekuj më vonë, sipas rrëfimit të tij, robotët do të ndërmerrnin një sulm të koordinuar nëpërmjet internetit dhe sistemeve pa tela. Mike theksonte se njerëzimi i mbijetoi shkatërrimit të plotë vetëm sepse robotët nuk arritën të merrnin kodet e lëshimit të armëve bërthamore.
**Paraqitja e një “dore roboti” si provë**
Gjatë intervistës rreth 12-minutëshe, të publikuar në kanalin ApexTV në YouTube, fytyra e burrit shfaqej e turbulluar dhe zëri i tij i modifikuar. Në një pikë, ai tregoi një objekt mekanik, duke pretenduar se ishte një pjesë e një roboti që ai vetë kishte shkatërruar. “Duket e vogël, por ka aq shumë fuqi sa mund të copëtojë një njeri,” pohoi ai. Ky objekt nuk është verifikuar në mënyrë të pavarur dhe nuk ka prova që vërtetojnë origjinën e tij nga e ardhmja apo nga ndonjë robot i avancuar. Megjithatë, videoja ka mbledhur mbi një milion shikime.
**Paralajmërimet reale për AI e rikthejnë historinë në qarkullim**
Rrëfimi i Mike është riaktualizuar në rrjetet sociale pas paralajmërimeve të disa studiuesve që merren me sigurinë e inteligjencës artificiale. Jacob Coxon, ish-studiues pranë kompanive Anthropic dhe OpenAI, paralajmëroi së fundmi se zhvillimi i sistemeve shumë të avancuara të AI duhet të trajtohet me një kujdes shumë më të madh. Ai theksoi se, ndërsa njerëzimi ka ndërtuar sisteme kontrolli për teknologji të rrezikshme si armët bërthamore, ende mungojnë zgjidhje të garantuara për kontrollin e një inteligjence artificiale superinteligjente. “Personat që ndërtojnë AI besojnë seriozisht se ekziston mundësia që kjo teknologji të shkaktojë pasoja katastrofike deri në fund të dekadës,” shkroi Coxon në platformën X. Edhe studiues të tjerë kanë shprehur shqetësime të ngjashme rreth të ashtuquajturit “problem i kontrollit” ose “përputhjes së qëllimeve” (alignment), duke iu referuar mundësisë që sistemet shumë të fuqishme të mos ndjekin gjithmonë objektivat e vendosura nga njerëzit.
**Rreziku nga sistemet autonome dhe sulmet kibernetike**
Një interes të veçantë ka ngjallur edhe pohimi i Mike-ut se një sulm i ardhshëm i robotëve do të niste nëpërmjet internetit. Ky element është krahasuar në rrjetet sociale me raste eksperimentale reale, ku sistemet e AI kanë gjetur mënyra të papritura për të anashkaluar kufizimet gjatë testimeve. Ekspertët e sigurisë kibernetike paralajmërojnë se modelet gjithnjë e më të afta mund të përdoren në të ardhmen për sulme të automatizuara kundër rrjeteve të kompanive, institucioneve publike dhe infrastrukturës jetike. James Knight nga DigitalWarfare.com ka paralajmëruar se një sistem shumë i avancuar mund të kryejë sulme me një shpejtësi shumë më të madhe nga sa mund të reagojnë ekipet njerëzore të sigurisë. “Një mbrojtje me shpejtësi njerëzore përballë një sulmi me shpejtësi makinerike nuk është një garë e barabartë,” ka thënë ai.
**Një botë me miliarda më pak njerëz dhe miliona robotë**
Në rrëfimin e tij fantastik, Mike përshkruante se në mijëvjeçarin e katërt, njerëzimi do të kishte pësuar ndryshime rrënjësore. Popullsia njerëzore do të binte në rreth tre miliardë, ndërsa miliona robotë do të ishin integruar në jetën e përditshme. Disa prej tyre do të dukeshin pothuajse identikë me njerëzit dhe do të punonin në sektorë të ndryshëm shërbimi. Robotët ushtarakë, sipas historisë së tij, do të ishin shumë më të fuqishëm dhe të armatosur, ndërsa robotët e zakonshëm, të quajtur “Fox,” do të ishin makina të thjeshta për punë të rënda.
Mike pretendonte se gjatë luftës kishte marrë pjesë në grupe rezistence civile. Të mbijetuarit fshiheshin në pyje dhe shpella për t’iu shmangur sistemeve të gjurmimit të robotëve, të cilët më pas, sipas tij, ndryshuan taktikat dhe filluan të digjnin pyjet për të zhdukur vendet e strehimit të njerëzve. “Lufta mes njerëzve dhe robotëve ishte shumë e pabarabartë,” theksonte ai, pasi makineritë kishin në dispozicion armë shumë më të avancuara, ndërsa njerëzit posedonin vetëm armë lazer. Objektivi final i robotëve, sipas tij, ishte krijimi i një “perandorie të re” pa njerëz, kafshë, bimë apo forma të tjera të jetës organike.
**Fiksion, por mbi një debat real**
Nuk ekziston asnjë provë që Mike ka udhëtuar në kohë, as që objektet e paraqitura prej tij kanë lidhje me të ardhmen. Pretendimet e tij duhen trajtuar si një tregim i paverifikuar dhe jo si një parashikim shkencor. Sidoqoftë, arsyeja pse videoja po tërheq sërish vëmendje lidhet me një debat thellësisht real: sa të sigurta do të jenë sistemet e inteligjencës artificiale nëse arrijnë nivele shumë më të larta autonomie dhe aftësie.
Shkencëtarët dhe studiuesit e sigurisë nuk pretendojnë se robotët do të rebelohen në vitin 3700, por shumë prej tyre kërkojnë rregulla, testime dhe mekanizma më të fortë kontrolli, përpara se sistemet e ardhshme të AI të fitojnë kompetenca dhe aftësi gjithnjë e më të mëdha. Kështu, historia e “udhëtarit në kohë” mbetet një rrëfim sensacional, ndërsa shqetësimet për kontrollin, sigurinë dhe përdorimin e inteligjencës artificiale janë çështje reale që po debatohen seriozisht sot.