**Casper: Karavidhja Fantazmë, Një Mrekulli Gjenetike Rrallësisht e Pashoq**
Një karavidhe jashtëzakonisht e rrallë, e bardhë si fantazmë, ka tërhequr vëmendjen e shkencëtarëve. Ky ekzemplar unik, i quajtur Casper, shfaqet me një probabilitet prej vetëm një në 100 milionë.
Krustaceu Casper dallohet nga ngjyra e tij thuajse tërësisht e bardhë, e zbukuruar me pika të zbehta blu mbi guaskën e fortë. Pamja e tij e pazakontë shkaktohet nga mungesa e disa proteinave prodhuese të pigmentit, të cilat normalisht u japin karavidheve ngjyrën karakteristike kafe me njolla.
Shkencëtarët vlerësojnë se Casper është aq i rrallë sa mundësia e gjetjes së një ekzemplari të tillë është vetëm një në 100 milionë. Pas dhurimit nga Akuariumi Shtetëror i Maine-t, karavidhi tani ndodhet në Universitetin e New England (UNE), ku do të jetë pjesë thelbësore e një projekti kërkimor që synon zbardhjen e gjenetikës pas ngjyrave të karavidheve.
Markus Frederich, profesor i shkencave detare në UNE, theksoi se “kafshë si Casper tërheqin menjëherë vëmendjen e njerëzve sepse janë jashtëzakonisht të rralla dhe të bukura.” Ai shtoi se për studiuesit, këto ekzemplarë përbëjnë gjithashtu “një mundësi të jashtëzakonshme për të shtruar pyetje themelore biologjike.”
**Studimi i Karavidheve me Ngjyra të Pazakonta**
Në UNE, studiuesit prej vitesh po analizojnë shkaqet gjenetike që çojnë në ngjyrosje të rrallë te karavidhet. Casper do t’i shtohet një koleksioni që tashmë përfshin karavidhe me ngjyrë portokalli, blu, të verdhë, vjollcë, me njolla të përziera dhe madje edhe ekzemplarë me dy ngjyra të ndara. Qëllimi është të kuptohen mekanizmat molekularë që bëjnë që disa karavidhe të zhvillojnë ngjyra kaq të ndryshme nga nuanca tipike kafe e specieve të tyre.
Shumica e karavidheve amerikane shfaqin një ngjyrë kafe të errët, e cila u shërben si kamuflazh efektiv në thellësitë e turbullta të oqeanit. Megjithatë, mutacionet e rralla gjenetike mund të shkaktojnë që disa ekzemplarë të prodhojnë më shumë ose më pak pigmente të caktuara.
* **Karavidhet blu**, për shembull, shfaqen me një frekuencë prej rreth një në dy milionë, për shkak të një ndryshimi gjenetik që rezulton në mbiprodhimin e pigmentit blu.
* **Karavidhet portokalli** janë edhe më të rralla, rreth një në 30 milionë, dhe shfaqin kryesisht pigmentin karotenoid të kuq, duke bërë që të duken sikur janë të ziera.
* **Më të rrallat prej të gjitha** konsiderohen karavidhet albino, si Casper, me një probabilitet prej rreth një në 100 milionë. Ato lindin krejtësisht të bardha dhe, ndryshe nga karavidhet e zakonshme, nuk marrin ngjyrën karakteristike të kuqe as pas gatimit.
**Studim Jo-invaziv dhe Zbulime të Mëparshme**
Casper do të studiohet me metoda jo-invazive. Programi kërkimor i UNE përdor teknika jo-invazive për mbledhjen dhe analizimin e materialit gjenetik, duke garantuar se asnjë karavidhe nuk dëmtohet. Edhe Casper do t’i nënshtrohet këtij protokolli studimi.
Projekti filloi në vitin 2024, kur në universitet mbërritën disa karavidhe me ngjyra jashtëzakonisht të rralla. Një prej tyre ishte Peaches, një karavidhe portokalli, e cila shfaqet me një frekuencë prej rreth një në 30 milionë raste. Peaches më pas lindi pasardhës me ngjyra të ndryshme, duke filluar nga kafeja tipike deri te portokallia dhe bluja. Kjo u ofroi studiuesve një mundësi unike për të analizuar trashëgiminë e karakteristikave të pazakonta të ngjyrës nga një brez në tjetrin. Shkencëtarët mblodhën mostra gjenetike nga karavidhet e reja dhe aktualisht po analizojnë më shumë se 15 mijë gjene, me qëllim identifikimin e ndryshimeve të lidhura me ngjyrën e guaskës.
Mbërritja e Casper tani i jep ekipit mundësinë të studiojë ngjyrimin më të rrallë të përfshirë në këtë projekt deri më sot. Përtej pamjes së tij mbresëlënëse, Casper pritet të ndihmojë shkencëtarët të thellojnë kuptimin e tyre mbi ndikimin e ndryshimeve gjenetike në pigmentimin e karavidheve dhe mënyrën e trashëgimisë së këtyre karakteristikave te brezat e ardhshëm.