Breshkat gjigante të Sejshelleve kanë shënuar një rikuperim të jashtëzakonshëm pas rrezikut të zhdukjes. Një studim i ri shkencor ka zbuluar se rreth 183 mijë breshka gjigante jetojnë të lira në atolin Aldabra, një numër që tejkalon popullsinë njerëzore të këtij shteti ishullor në Oqeanin Indian.
Vetëm disa dekada pasi e ardhmja e tyre dukej e pasigurt, breshkat gjigante të Aldabrës po përjetojnë një periudhë të qëndrueshme, falë përpjekjeve shumëvjeçare për mbrojtjen e natyrës.
Këto kafshë, të njohura për përmasat e mëdha, guaskën e fortë dhe lëvizjet e ngadalta, përbëjnë një nga popullatat më të rëndësishme të breshkave gjigante në botë.
Sipas studiuesve, rikuperimi i tyre është një nga historitë më të suksesshme të ruajtjes së biodiversitetit në Oqeanin Indian.
Studimi zbulon një popullatë prej afro 183 mijë breshkash
Hulumtimi u drejtua nga Seychelles Islands Foundation (SIF), në bashkëpunim me Universitetin e Exeterit në Mbretërinë e Bashkuar.
Shkencëtarët analizuan të dhënat e mbledhura gjatë pesë vjetëve, nga viti 2018 deri më 2022, nga punonjësit shkencorë që jetojnë dhe punojnë në atolin Aldabra.
Rezultatet treguan se popullata e breshkave gjigante të Aldabrës (Aldabrachelys gigantea) arrin në afro 183 mijë individë të rritur dhe ende jo plotësisht të rritur.
Ky është vlerësimi më i lartë i regjistruar ndonjëherë për këtë popullatë.
Studimi, i botuar në revistën shkencore Ecology and Evolution, është vlerësimi i parë gjithëpërfshirës që mbulon të gjithë atolin.
Ai përfaqëson gjithashtu përditësimin e parë të madh të vlerësimit të fundviteve 1990, kur besohej se në Aldabra jetonin rreth 100 mijë breshka.
Sipas studiuesve, popullata ka mbetur relativisht e qëndrueshme gjatë periudhës së analizuar.
Dikur kishin mbetur më pak se një mijë breshka
Situata ishte krejtësisht ndryshe gjatë shekullit XIX.
Shfrytëzimi i tepruar i breshkave gjigante kishte bërë që popullata e tyre në Aldabra të binte në më pak se një mijë individë.
Kjo rënie dramatike e kishte vendosur mbijetesën e tyre në rrezik serioz.
Megjithatë, masat e mbrojtjes së natyrës ndryshuan gradualisht gjendjen.
Në vitin 1981, Aldabra u shpall rezervat strikt natyror, ndërsa një vit më vonë, në vitin 1982, u përfshi në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.
Këto masa ndihmuan në mbrojtjen e habitatit dhe në rikuperimin e popullatës.
Sot, Aldabra është një nga vetëm dy rajonet në botë ku breshkat gjigante jetojnë ende në natyrë.
Rajoni tjetër janë Ishujt Galapagos, ku popullata e breshkave gjigante është dukshëm më e vogël.
“Një dëshmi e fuqisë së mbrojtjes afatgjatë të natyrës”
Dr. Frauke Fleischer-Dogley, drejtoreshë ekzekutive e Seychelles Islands Foundation, tha se rezultatet tregojnë rëndësinë e përkushtimit të vazhdueshëm ndaj ruajtjes së biodiversitetit.
Sipas saj, të dhënat e përdorura në studim janë mbledhur nga punonjësit e fondacionit, të cilët kanë monitoruar breshkat vit pas viti.
“Më shumë se 180 mijë breshka gjigante që lëvizin lirshëm në atolin tonë janë dëshmi e asaj që mund të arrihet përmes një përkushtimi afatgjatë ndaj mbrojtjes së natyrës”, deklaroi ajo.
“Ky është një lajm i mrekullueshëm për Sejshellet, për botën dhe për të gjithë ata që kanë punuar për ta mbrojtur Aldabrën.”
Pse numri i breshkave është më i lartë se vlerësimet e mëparshme?
Megjithëse vlerësimi i ri është shumë më i lartë se shifra prej 100 mijë breshkash e raportuar në fund të viteve 1990, shkencëtarët paralajmërojnë se kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se popullata është pothuajse dyfishuar.
Problemi qëndron te mënyra se si janë kryer numërimet e mëparshme.
Në habitatet e Aldabrës, shumë breshka mund të fshihen mes bimësisë së dendur ose në zona me hije, duke e bërë të vështirë identifikimin e tyre.
Për këtë arsye, disa individë mund të mos jenë përfshirë në numërimet e vjetra.
Në studimin e ri, shkencëtarët përdorën një metodë statistikore të njohur si modelimi hierarkik bayesian i kampionimit sipas distancës.
Kjo metodë u mundësoi të merrnin parasysh edhe breshkat që mund të kishin qenë të pranishme, por që nuk ishin vërejtur nga ekipet në terren.
Gjithashtu, modeli analizoi ndryshimet e dukshmërisë në habitatet e ndryshme të atolit.
Rezultatet sugjerojnë se vlerësimet e mëparshme mund ta kenë nënvlerësuar popullatën reale.
Megjithatë, studiuesit besojnë se gjatë dekadave ka pasur edhe një rritje të vërtetë të numrit të breshkave.
Numërimi i breshkave është më i vështirë nga sa duket
Dr. Nancy Bunbury, bashkautore e studimit, shpjegoi se monitorimi i breshkave gjigante në Aldabra është një proces kompleks.
Sipas saj, programi i monitorimit është një nga më jetëgjatët në rajon, por kushtet natyrore e bëjnë të vështirë numërimin e saktë.
“Programi i monitorimit të breshkave gjigante të Aldabrës është një nga më të gjatët në këtë rajon, por bimësia e dendur e atolit e bën vërtet të vështirë numërimin e tyre në disa zona”, tha ajo.
“Duke modeluar jo vetëm atë që pamë, por edhe atë që nuk arritëm të shihnim, kemi krijuar vlerësimin më të besueshëm deri më tani për këtë specie simbolike të Sejshelleve.”
Sipas Bunburyt, rezultatet do të shërbejnë si pikë referimi për monitorimin e popullatës gjatë dekadave të ardhshme.
Ku jetojnë më së shumti breshkat gjigante?
Studimi identifikoi edhe habitatet ku breshkat gjigante janë më të përqendruara.
Dendësia më e madhe u regjistrua në kullotat e njohura si tortoise turf, zona me bimësi të ulët ku breshkat ushqehen.
Pas tyre renditen hapësirat e hapura dhe të ekspozuara, si dhe zonat me shkurre të rralla e të përziera.
Ndërkohë, breshkat ishin më të vështira për t’u identifikuar në shkurret e dendura, pyjet me mangrova dhe zonat e dominuara nga Pemphis, një lloj shkurreje bregdetare.
Për të shmangur pasaktësitë, studiuesit përdorën modelimin statistikor për të llogaritur ndikimin e dukshmërisë së kufizuar në këto mjedise.
Ndryshimet klimatike mbeten kërcënim serioz
Pavarësisht rezultateve inkurajuese, studiuesit paralajmërojnë se breshkat gjigante nuk janë plotësisht të mbrojtura nga rreziqet e ardhshme.
Një nga shqetësimet kryesore janë ndryshimet klimatike.
Sipas shkencëtarëve, ngrohja globale pritet të sjellë periudha më të gjata dhe më të shpeshta thatësire në rajon.
Kjo mund të zvogëlojë sasinë e ushqimit dhe të hijeve që u nevojiten breshkave për të mbijetuar.
Rritja e nivelit të detit paraqet gjithashtu rrezik për pjesët e ulëta të atolit.
Duke qenë se Aldabra përbëhet nga zona tokësore relativisht të ulëta, ndryshimet në nivelin e ujit mund të ndikojnë në habitatet natyrore.
Macet dhe minjtë e egër kërcënojnë vezët dhe të vegjlit
Një tjetër problem për breshkat gjigante janë speciet pushtuese.
Në të kaluarën, dhitë e egra kishin shkaktuar dëme të mëdha në bimësinë e Aldabrës.
Megjithatë, pas një programi të gjatë për largimin e tyre, ato u eliminuan nga atoli në vitin 2012.
Ndërkohë, macet e egra dhe minjtë e zinj vazhdojnë të përbëjnë kërcënim.
Këto kafshë ushqehen me vezët dhe breshkat e sapoçelura, duke ndikuar në mbijetesën e brezave të rinj.
Studiuesit besojnë se eliminimi i gjitarëve pushtues që kanë mbetur mund të ndihmojë në rritjen e mëtejshme të popullatës.
Një masë e tillë do t’i bënte breshkat më të afta për t’u përballur me presionet mjedisore që priten nga ndryshimet klimatike.
Shkencëtarët kërkojnë vazhdimin e monitorimit
Dr. Dave Hudson, studiues pasdoktoral në Universitetin e Exeterit, në kampusin e Cornwallit, ishte pjesë e ekipit që zhvilloi modelin statistikor të studimit.
Ai tha se rezultatet janë shumë pozitive, por nuk duhet të konsiderohen si fundi i përpjekjeve për mbrojtjen e breshkave.
“Këto rezultate janë një lajm i shkëlqyer për breshkat dhe dëshmi e punës fantastike që është bërë në terren”, deklaroi Hudson.
“Por është e rëndësishme të kujtojmë se këto shifra përfaqësojnë një pikënisje për monitorimin e ardhshëm, jo një përfundim.”
Sipas tij, të dhënat e reja do t’u mundësojnë institucioneve përgjegjëse të vëzhgojnë ndryshimet e popullatës dhe të ndërhyjnë në kohë nëse shfaqen rreziqe.
“Shpresojmë se u kemi siguruar menaxherëve të mbrojtjes së natyrës provat që u nevojiten për të ndjekur ndryshimet e ardhshme dhe për të vepruar herët, ndërsa breshkat përballen me presione në rritje nga ndryshimet klimatike, thatësirat dhe speciet pushtuese”, shtoi ai.
Një nga sukseset më të mëdha të mbrojtjes së natyrës
Rikuperimi i breshkave gjigante të Aldabrës tregon se masat afatgjata të mbrojtjes mund të sjellin rezultate të rëndësishme edhe për specie që dikur kanë qenë pranë zhdukjes.
Nga më pak se një mijë individë në shekullin XIX, popullata ka arritur sot në afro 183 mijë breshka të rritura dhe ende jo plotësisht të rritura.
Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se ruajtja e kësaj gjendjeje kërkon monitorim të vazhdueshëm dhe masa kundër kërcënimeve mjedisore.
Studimi i botuar në revistën Ecology and Evolution konfirmon se atoli Aldabra strehon popullatën më të madhe të breshkave gjigante që jetojnë të lira në botë. Suksesi i Sejshelleve është një shembull i rëndësishëm i mënyrës se si mbrojtja e qëndrueshme e habitateve mund t’i ndihmojë speciet e rrezikuara të rikuperohen. /GazetaExpress/