Rastet e kancerit të mitrës te gratë nën moshën 50-vjeçare janë dyfishuar gjatë 25 vjetëve të fundit në Mbretërinë e Bashkuar. Ekspertët paralajmërojnë se gjakderdhja ndërmjet menstruacioneve, ciklet jashtëzakonisht të rënda dhe ndryshimet e pazakonta në sekrecionet vaginale mund të jenë shenja paralajmëruese që kërkojnë kontroll mjekësor. Ndërkohë, një trajtim i ri eksperimental ka treguar rezultate premtuese, duke ulur rrezikun e vdekjes me 32 për qind te pacientet me sëmundje të avancuar.
Kanceri i endometrit, i njohur edhe si kanceri i trupit të mitrës, është bërë një shqetësim gjithnjë e më i madh për specialistët e shëndetit të grave.
Sëmundja tashmë renditet si kanceri i katërt më i zakonshëm te gratë në Mbretërinë e Bashkuar, ku çdo vit diagnostikohen më shumë se 10,200 raste.
Kur zbulohet në faza të avancuara, mundësitë e mbijetesës bien ndjeshëm. Sipas të dhënave të përmendura në raportim, vetëm rreth 15 për qind e grave të diagnostikuara në fazë të vonshme mbijetojnë pesë vjet.
Ekspertët besojnë se faktorë të stilit modern të jetesës, përfshirë obezitetin, ushqyerjen jo të shëndetshme dhe ndryshimet në moshën kur gratë bëhen nëna, mund të kontribuojnë në rritjen e rasteve.
“Gjakderdhja ndërmjet menstruacioneve nuk është normale”
Dr. Bhavana Pothuri, onkologe dhe studiuese në Universitetin e Nju Jorkut, bëri thirrje për rritjen e ndërgjegjësimit gjatë konferencës së Shoqatës Evropiane të Onkologjisë Mjekësore (ESMO) në Madrid.
“Kanceri i mitrës është i vetmi kancer gjinekologjik për të cilin po rriten si rastet e reja, ashtu edhe vdekshmëria”, deklaroi ajo, duke iu referuar prirjeve të raportuara.
“Ne kemi nevojë për ndërgjegjësim më të madh për këtë sëmundje dhe shenjat e saj paralajmëruese. Gratë e reja duhet ta dinë se gjakderdhja jonormale nuk është shqetësim vetëm për gratë që kanë kaluar menopauzën.”
Specialistët theksojnë se çdo ndryshim i pazakontë në ciklin menstrual meriton vëmendje, veçanërisht nëse është i ri, përsëritet ose përkeqësohet.
Cilat janë simptomat kryesore të kancerit të mitrës?
Shenjat paralajmëruese mund të ndryshojnë nga një grua te tjetra, por disa simptoma kërkojnë vlerësim nga gjinekologu.
- Gjakderdhje ndërmjet cikleve menstruale.
- Menstruacione që zgjasin më shumë se zakonisht ose bëhen dukshëm më të rënda.
- Sekrecione vaginale të pazakonta, ndonjëherë me ngjyrë rozë ose kafe.
- Gjakderdhje vaginale pas menopauzës.
Dr. Sangeeta Khinder, specialiste e obstetrikës dhe gjinekologjisë në London Gynaecology, paralajmëron se këto ndryshime nuk duhet të injorohen.
“Nëse ka gjakderdhje ndërmjet menstruacioneve, ose nëse ciklet zgjasin më shumë apo bëhen më të rënda, kjo duhet të merret seriozisht dhe të hetohet”, tha ajo.
Megjithatë, prania e këtyre simptomave nuk do të thotë automatikisht se një grua ka kancer.
Gjakderdhja e rëndë mund të lidhet edhe me gjendje të tjera, përfshirë endometriozën dhe miomat e mitrës.
Pavarësisht kësaj, ekspertët këshillojnë që ndryshimet e reja të kontrollohen.
Pse një Pap-test normal nuk e përjashton kancerin e mitrës?
Një nga keqkuptimet që mund të vonojë diagnostikimin është besimi se një rezultat normal i Pap-testit përjashton të gjitha llojet e kancerit gjinekologjik.
Në të vërtetë, Pap-testi dhe testimi për HPV përdoren kryesisht për kontrollin e ndryshimeve që lidhen me kancerin e qafës së mitrës.
Ato nuk janë teste depistuese për kancerin e endometrit.
Për këtë arsye, një grua që ka gjakderdhje të pazakontë duhet të kërkojë vlerësim gjinekologjik edhe nëse kontrolli i qafës së mitrës ka rezultuar normal.
Pse kanceri i mitrës po prek gjithnjë e më shumë gratë e reja?
Rreziku për kancerin e endometrit rritet përgjithësisht me moshën.
Megjithatë, specialistët po vërejnë një rritje shqetësuese të rasteve edhe te gratë më të reja.
Ndër faktorët e njohur të rrezikut përfshihen obeziteti, sindroma e vezoreve policistike (PCOS) dhe përdorimi i estrogjenit pa progestogjen te gratë që kanë mitër.
Ndryshimet hormonale dhe ekspozimi i zgjatur ndaj estrogjenit mund të ndikojnë në zhvillimin e sëmundjes.
Dr. Pothuri theksoi se obeziteti mund të jetë një nga faktorët e rëndësishëm që po kontribuojnë në rritjen e rasteve.
“Po shohim gra që diagnostikohen në moshë më të re dhe pikërisht për këtë arsye është shumë e rëndësishme të kemi trajtime që mund ta ngadalësojnë përparimin e sëmundjes”, tha ajo.
“Një pjesë e madhe e kësaj lidhet me epideminë e obezitetit.”
Si ndikon mbipesha në rrezikun e kancerit?
Yndyra e tepërt trupore mund të ndikojë në ekuilibrin hormonal dhe të nxisë inflamacion kronik në organizëm.
Këto ndryshime mund të krijojnë kushte që favorizojnë shumimin më të shpejtë të qelizave dhe rrisin mundësinë e ndryshimeve të dëmshme në ADN.
Veçanërisht i rëndësishëm është ndikimi i estrogjenit në shtresën e brendshme të mitrës, të quajtur endometër.
Ekspozimi i tepërt dhe i zgjatur ndaj estrogjenit, pa ndikimin balancues të progesteronit, mund të rrisë rrezikun e zhvillimit të kancerit endometrial.
Për këtë arsye, ruajtja e një peshe të shëndetshme konsiderohet një nga masat e rëndësishme për uljen e rrezikut.
A ndikon shtyrja e shtatzënisë në rrezikun e sëmundjes?
Studiuesit po shqyrtojnë edhe ndikimin e ndryshimeve në modelet riprodhuese.
Gjatë shtatzënisë, cikli menstrual ndërpritet dhe ndryshon ekspozimi i endometrit ndaj hormoneve.
Studimet kanë treguar se gratë që kanë lindur fëmijë përgjithësisht kanë rrezik më të ulët për kancerin e endometrit krahasuar me ato që nuk kanë lindur.
Sipas të dhënave të cituara, tri ose më shumë lindje mund të lidhen me një ulje të rrezikut deri në 50 për qind.
Megjithatë, ky është një faktor statistikor i rrezikut dhe nuk do të thotë se gratë duhet të marrin vendime për shtatzëninë vetëm për parandalimin e kancerit.
Po ashtu, marrëdhënia mes kontraceptivëve hormonalë dhe kancerit të endometrit është më komplekse: shumë kontraceptivë hormonalë, veçanërisht ata të kombinuar, lidhen me ulje të rrezikut, jo me rritjen e tij.
Trajtimi i ri ul rrezikun e përparimit të kancerit me 41 për qind
Përveç paralajmërimeve mbi rritjen e rasteve, konferenca ESMO solli edhe rezultate inkurajuese për trajtimin e kancerit të avancuar të endometrit.
Një studim klinik përfshiu 776 gra, sëmundja e të cilave kishte përparuar pas trajtimeve të mëparshme, përfshirë kimioterapinë ose ndërhyrjen kirurgjikale.
Gjysma e pacienteve morën kimioterapi standarde.
Pjesa tjetër u trajtua me një bar të ri të quajtur sacituzumab tirumotecan.
Ky medikament është krijuar për t’i dërguar substancat kundër kancerit në mënyrë më të drejtuar te qelizat tumorale.
Studiuesit zbuluan se gratë që morën trajtimin e ri kishin një rrezik 41 për qind më të ulët të përparimit të sëmundjes ose vdekjes, krahasuar me pacientet që morën kimioterapi standarde.
Gjithashtu, rreziku i vdekjes ishte 32 për qind më i ulët në grupin e trajtuar me medikamentin e ri gjatë periudhës së studimit.
Këto rezultate tregojnë një përfitim të mundshëm të rëndësishëm, megjithëse nuk nënkuptojnë se bari e shëron sëmundjen.
Si funksionon medikamenti i ri?
Sacituzumab tirumotecan është një trajtim që kombinon një antitrup me një substancë kimioterapeutike.
Ai funksionon në mënyrë të ngjashme me një sistem të drejtuar, duke synuar shpërndarjen e medikamentit te qelizat kancerogjene.
Qëllimi është që trajtimi të veprojë më drejtpërdrejt mbi tumorin.
Rezultatet e studimit treguan se 35 për qind e pacienteve që morën barin e ri përjetuan zvogëlim të tumoreve.
Në krahasim, vetëm 17 për qind e grave që morën kimioterapi standarde patën një përgjigje të tillë.
Kjo do të thotë se shkalla e zvogëlimit të tumoreve ishte afërsisht dyfish më e lartë në grupin që mori trajtimin eksperimental.
“Studimi ynë u jep shpresë grave në mbarë botën”
Dr. Michelle Lightfoot, onkologe gjinekologjike dhe bashkautore e studimit, tha se rezultatet mund të përfaqësojnë një përparim të rëndësishëm për pacientet me sëmundje të avancuar.
“Studimi ynë ofron shpresë shumë të nevojshme për gratë në mbarë botën që jetojnë me kancer të endometrit, një sëmundje për të cilën po rriten si rastet e reja, ashtu edhe vdekshmëria”, deklaroi ajo.
Ekspertët shpresojnë se trajtime të tilla mund të zgjerojnë mundësitë për pacientet te të cilat terapitë ekzistuese nuk kanë dhënë rezultatet e dëshiruara.
Megjithatë, përdorimi i një trajtimi të ri në praktikën e zakonshme mjekësore kërkon vlerësimin e plotë të përfitimeve, efekteve anësore dhe miratimeve përkatëse rregullatore.
Pse disa gra përballen me rrezik më të lartë?
Përveç moshës, obezitetit dhe faktorëve hormonalë, studimet tregojnë se ekzistojnë edhe dallime në rezultatet e trajtimit mes grupeve të ndryshme të popullsisë.
Sipas të dhënave të cituara në raportim, gratë me ngjyrë në disa popullata kanë rreth dyfishin e rrezikut për të vdekur nga kanceri i endometrit.
Këto dallime mund të ndikohen nga disa faktorë, përfshirë llojet më agresive të tumoreve, pabarazitë në qasjen ndaj diagnostikimit dhe trajtimit, si dhe faktorë të tjerë shëndetësorë e shoqërorë.
Prandaj, specialistët theksojnë rëndësinë e diagnostikimit të hershëm dhe qasjes së barabartë në kujdesin shëndetësor.
Çfarë mund të bëjnë gratë për të ulur rrezikun?
Edhe pse nuk ekziston një mënyrë që garanton parandalimin e plotë të kancerit të endometrit, mjekët rekomandojnë disa masa që mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut.
Ruajtja e një peshe të shëndetshme është ndër masat më të rëndësishme, veçanërisht duke pasur parasysh lidhjen mes obezitetit dhe ndryshimeve hormonale.
Aktiviteti i rregullt fizik dhe ushqyerja e ekuilibruar mund të kontribuojnë gjithashtu në përmirësimin e shëndetit metabolik.
Gratë që përdorin terapi hormonale duhet të këshillohen me mjekun për përbërjen dhe përshtatshmërinë e trajtimit.
Veçanërisht e rëndësishme është që çdo gjakderdhje e pazakontë të kontrollohet dhe të mos konsiderohet automatikisht si pasojë e stresit apo ndryshimeve hormonale.
Zbulimi i hershëm mbetet vendimtar
Rritja e rasteve të kancerit të endometrit te gratë nën 50 vjeç ka shtuar nevojën për ndërgjegjësim rreth simptomave.
Megjithëse sëmundja është më e zakonshme pas menopauzës, ajo mund të shfaqet edhe te gratë që ende kanë cikël menstrual.
Për këtë arsye, ekspertët kërkojnë që gjakderdhja ndërmjet menstruacioneve, ndryshimet e pashpjegueshme në cikël dhe gjakderdhja pas menopauzës të vlerësohen nga mjeku.
Ndërsa rezultatet e trajtimit të ri ofrojnë shpresë për gratë me kancer të avancuar të endometrit, diagnostikimi i hershëm mbetet një nga faktorët më të rëndësishëm për përmirësimin e mundësive të trajtimit. Mesazhi kryesor i specialistëve është i qartë: gjakderdhja e pazakontë nuk duhet të neglizhohet, pavarësisht moshës. /GazetaExpress/