Raportohet për Nismë të SHBA-së për Pezullimin e Spanjës nga NATO, Aleanca: Nuk ka Mekanizëm për Përjashtim
NATO deklaroi se nuk ekziston asnjë mekanizëm për pezullimin apo përjashtimin e shteteve anëtare nga aleanca ushtarake, pas raportimeve që pretendonin se Shtetet e Bashkuara mund të synonin pezullimin e Spanjës për shkak të qëndrimit të saj ndaj konfliktit me Iranin.
Agjencia e lajmeve Reuters citoi një zyrtar amerikan i cili theksoi se një email i brendshëm i Pentagonit kishte sugjeruar masa për të ndëshkuar aleatët që, sipas SHBA-së, nuk kishin mbështetur fushatën e saj. Këtë raportim e bëri të ditur edhe BBC.
Sipas emailit, sugjerohej gjithashtu rishikimi i qëndrimit amerikan lidhur me pretendimin e Mbretërisë së Bashkuar mbi Ishujt Falkland në Atlantikun Jugor, të cilët pretendohen edhe nga Argjentina.
Një zyrtar i NATO-s i tha BBC-së se traktati themelues i aleancës “nuk parashikon asnjë dispozitë për pezullimin apo përjashtimin e anëtarësimit në NATO”.
Edhe lideri i Spanjës hodhi poshtë këto pretendime.
Zëdhënësja për shtyp e Pentagonit, Kingsley Wilson, i tha BBC-së se pavarësisht “gjithçkaje” që SHBA ka bërë për aleatët e saj në NATO, “ata nuk ishin aty për ne”.
Ajo shtoi: “Departamenti i Mbrojtjes do të sigurojë që presidenti të ketë opsione të besueshme për të garantuar që aleatët tanë të mos jenë më vetëm një ‘tigër prej letre’, por të përmbushin detyrimet e tyre. Nuk kemi komente të mëtejshme për ndonjë diskutim të brendshëm në këtë drejtim.”
BBC ka kontaktuar qeverinë britanike për koment.
Presidenti amerikan Donald Trump ka kritikuar vazhdimisht aleatët e NATO-s për hezitimin e tyre për të luajtur një rol më të madh, sidomos pasi SHBA dhe Izraeli sulmuan Iranin më 28 shkurt dhe Irani më pas kufizoi lundrimin në ngushticën kyçe të Hormuzit.
Spanja ka refuzuar të lejojë përdorimin e bazave ajrore në territorin e saj për sulme ndaj Iranit. SHBA ka dy baza ushtarake në Spanjë: Stacionin Detar Rota dhe Bazën Ajrore Morón.
Kryeministri spanjoll Pedro Sánchez u tha gazetarëve: “Ne nuk punojmë mbi bazën e emaileve. Ne punojmë me dokumente zyrtare dhe qëndrime zyrtare të marra, në këtë rast, nga qeveria e Shteteve të Bashkuara.”
Sánchez shtoi se Spanja mbështet “bashkëpunimin e plotë me aleatët, por gjithmonë brenda kuadrit të së drejtës ndërkombëtare”.
Ndërkohë, kryeministri britanik Keir Starmer ka këmbëngulur se një përfshirje më e madhe në konflikt apo në bllokadën aktuale amerikane të porteve iraniane nuk është në interesin e Mbretërisë së Bashkuar.
Mbretëria e Bashkuar ka lejuar SHBA-në të përdorë bazat britanike për të nisur sulme ndaj objektivave iraniane që synojnë Ngushticën e Hormuzit, dhe avionë të RAF-it (Forcave Ajrore Mbretërore) kanë marrë pjesë në misione për të rrëzuar dronë iranianë.
Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe vende të tjera kanë thënë se do të ishin të gatshme të mbanin të hapur Ngushticën e Hormuzit – një rrugë globale thelbësore për transportin e naftës – pas një armëpushimi të qëndrueshëm ose përfundimit të konfliktit.
Të premten, Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, përdori një konferencë për shtyp për të kritikuar sërish aleatët evropianë për mungesën e mbështetjes ndaj Uashingtonit në luftën kundër Iranit.
“Ne nuk po llogarisim te Evropa, por ata kanë nevojë për Ngushticën e Hormuzit shumë më tepër se ne dhe mund të fillojnë të flasin më pak dhe të organizojnë më pak konferenca luksoze në Evropë dhe të marrin një anije. Kjo është shumë më tepër lufta e tyre sesa e jona,” tha Hegseth.
“Evropa dhe Azia kanë përfituar nga mbrojtja jonë për dekada, por koha e ‘udhëtimit falas’ ka mbaruar,” shtoi ai.
Muajin e kaluar, Trump tha se gjithmonë e kishte konsideruar aleancën me 32 anëtarë të NATO-s si një “rrugë njëkahëshe”. “Ne do t’i mbrojmë ata, por ata nuk do të bëjnë asgjë për ne,” shkroi ai.
Emaili i brendshëm i Pentagonit theksonte se qasja, bazat dhe të drejtat e fluturimit (ABO) ishin “vetëm baza minimale për NATO-n”, sipas zyrtarit anonim amerikan që foli për Reuters.
Si një masë e mundshme hakmarrëse për këtë mungesë bashkëpunimi, emaili sugjeronte rishqyrtimin e mbështetjes diplomatike amerikane për “pronat perandorake” afatgjata evropiane, si Ishujt Falkland.
Të premten, kryeministrja italiane Giorgia Meloni u bëri thirrje aleatëve të NATO-s të qëndrojnë të bashkuar pas këtyre zhvillimeve, duke thënë se aleanca është një “burim force”.
“Duhet të punojmë për të forcuar shtyllën evropiane të NATO-s… e cila duhet qartësisht të plotësojë atë amerikane,” u tha ajo gazetarëve në një samit të BE-së në Qipro.
Një zëdhënës i qeverisë gjermane tha se anëtarësimi i Spanjës nuk është në pikëpyetje.
“Spanja është anëtare e NATO-s dhe nuk shoh asnjë arsye pse kjo duhet të ndryshojë,” tha ai në një konferencë të rregullt për shtyp në Berlin.
Ishujt Falkland, të njohur në Argjentinë si Malvinas, ndodhen rreth 12,875 km nga Mbretëria e Bashkuar dhe rreth 300 milje nga territori kontinental i Argjentinës.
Argjentina prej kohësh pretendon sovranitet mbi këto ishuj, një territor britanik përtejdeti në Atlantikun Jugperëndimor. Të dy vendet zhvilluan një luftë për këtë çështje, pasi forcat argjentinase pushtuan ishujt në vitin 1982.
Një tjetër opsion i përmendur në email ishte pezullimi i vendeve “problematike” nga pozita të rëndësishme brenda aleancës, sipas zyrtarit.
Zyrtari i tha Reuters se memorandumi nuk sugjeronte që SHBA mund të tërhiqej nga aleanca, as nuk propozonte mbylljen e bazave në Evropë.