**Kriza Politike në Kosovë: Analiza Nxjerr Fajin e Adresuar Tek Pushteti Aktual**
**Prishtinë** – Kosova po përballet prej dy vitesh me një ngërç të thellë politik, ku zgjedhjet e njëpasnjëshme, në vend që të shërbejnë si zgjidhje demokratike, po shndërrohen në një rreth vicioz që mban peng zhvillimin institucional të vendit. Një analizë e thelluar mbi situatën thekson se “faji nuk është jetim”, duke i atribuar përgjegjësinë e drejtpërdrejtë partisë në pushtet dhe kryeministrit aktual, Albin Kurti.
Sipas kësaj analize, gjendja e bllokadës institucionale dhe shpeshtia e zgjedhjeve janë bërë instrumente për konsolidimin e pushtetit, në vend të mjeteve për forcimin e demokracisë. Ndërsa institucionet zgjedhore duhet të jenë “lubrifikant i demokracisë”, në Kosovë ato po dëshmohen si indikatorë të vazhdueshëm të bllokadës.
**Përgjegjësia e Pushtetit Aktual**
Analiza mbështetet në dy premisa kryesore: së pari, rrethi vicioz i bllokadës institucionale pas zgjedhjeve, dhe së dyti, përdorimi i zgjedhjeve si “antidot” për zhbllokimin e tyre. Kjo çon në konkluzionin se pushteti aktual është adresa ku duhet kërkuar faji. Argumentohet se ky rreth vicioz krijohet kur një palë me fuqi dominuese refuzon kompromisin dhe mbyll rrugët e marrëveshjes, duke synuar dominim absolut dhe shndërrimin e partisë në pushtet në “parti-shtet”. Ky objektiv, theksohet, nuk ka arritur kurrë të realizohet plotësisht në historinë e përfaqësimit politik, madje as në regjimet totalitare.
**Faktorët Determinues të Krizës**
Analiza identifikon disa faktorë që mbështesin këtë hipotezë:
1. **Faktori Institucional:** Mekanizmat e kontrollit dhe balancës, veçanërisht Gjykata Kushtetuese dhe Gjykata Supreme, kanë mbetur bastione kundër tendencës për kapje totale të institucioneve. Megjithatë, institucioni i Presidentit të Republikës vlerësohet të ketë “rënë në provimin historik”, duke përligjur, sipas analizës, shkelje të rënda të Kushtetutës.
2. **Faktori Politik:** Karakterizohet nga refuzimi sistematik i kompromisit nga ana e subjektit politik në pushtet. Kur një parti e sheh veten si bartës ekskluziv i legjitimitetit, çdo marrëveshje me të tjerët perceptohet si dobësi. Si shembull përmenden propozimet e zotit Kurti për emra të veçantë për President, pa marrëveshje politike, si dhe thirrjet e drejtpërdrejta të kryetares së Kuvendit ndaj deputetëve të opozitës për të qëndruar në sallë.
3. **Faktori Ideologjik dhe Psikologjik:** Analiza thekson se politika është moralizuar në atë masë sa njëra palë identifikohet me të mirën absolute, duke pamundësuar dialogun racional. Prania e zotit Kurti në manifestime ndërkombëtare të së majtës, shpesh me agjendë kritike ndaj dominimit amerikan, sugjeron një ndikim ideologjik të rrymave të majta anti-amerikane, të cilat në disa vende lidhen me praktika autoritare.
4. **Faktori Strukturor:** Tendenca për shndërrimin e partisë në pushtet në parti-shtet, ku kufiri mes partisë dhe institucioneve zbehet gradualisht. Krizat nuk shihen si probleme për t’u zgjidhur, por si mundësi për konsolidim të pushtetit.
Përfundimisht, theksohet se përgjegjësia për këtë ngërç i atribuohet zotit Albin Kurti dhe Lëvizjes Vetëvendosje, pasi rrethi vicioz politik nuk është një aksident, por një gjendje e mirëmbajtur me vetëdije.
**Krahasimi me Modelet Evropiane**
Analiza krahason situatën e Kosovës me ngërçet politike në Evropë, duke vënë në pah dallimet thelbësore. Në vende si Belgjika, Spanja, Italia, Greqia apo Mbretëria e Bashkuar, zgjidhjet kanë ardhur përmes kompromiseve të detyruara, koalicioneve të brishta ose ndërhyrjeve teknokratike. Zgjedhjet e përsëritura rrallëherë kanë qenë zgjidhja, por më shpesh një simptomë.
Në kontrast, Kosova cilësohet “sui generis” (e llojit të vet) për shkak të mungesës së vullnetit për marrëveshje nga ana e partisë në pushtet. Vërehet se ekzekutivi aktual, sipas kësaj qasjeje, nuk i nënshtrohet përgjegjësisë politike dhe institucionale, madje thuhet se ka shkelur parametrat kushtetues dhe ligjorë në ushtrimin e detyrës.
**Adresimi i Fajit si Kusht për Zgjidhjen e Krizës**
Analiza përfundon duke theksuar se adresimi i saktë i fajit nuk është thjesht një akt akuzues, por një kusht paraprak thelbësor për daljen nga ngërçi. Shoqëritë që nuk identifikojnë burimin e krizave rrezikojnë t’i riprodhojnë ato pafundësisht. Nëse faji relativizohet ose shpërndahet, ai shndërrohet në justifikim, duke bërë që kriza të ruhet në vend që të zgjidhet. Prandaj, faji duhet të lokalizohet dhe të emërtohet drejt, pasi “ai kurrë nuk është jetim” dhe asnjëherë nuk u takon të gjithëve.