Ag Apolloni analizon polemikat rreth ekspozitës për masakrat: Nga gabimet e pranuara, te ndërhyrja e Prokurorisë dhe qëndrimi i Lubonjës
Ag Apolloni, në një analizë të thelluar, ka trajtuar tri pika kyçe rreth polemikave të kohëve të fundit në Kosovë, duke i cilësuar dy si “gabime” dhe një si “djallëzi”. Shkrimi i tij fokusohet në një ekspozitë mbi masakrat në Kosovë, ndërhyrjen e Prokurorisë dhe qëndrimin e intelektualit Fatos Lubonja.
Sipas Apollonit, “gabimi” i parë lidhet me ekspozitën, e cila bazohej në një monografi për masakrat në Kosovë dhe provokoi protesta të shumta. Vala e reagimeve të të fyerve detyroi përpiluesin të pranonte gabimin dhe të kërkonte falje. Apolloni e citon shprehjen latine “Errare humanum est” (të gabosh është njerëzore) për të përshkruar këtë situatë.
Megjithatë, polemikat u thelluan kur u zbulua se ekspozita dhe promovimi i librit kishin marrë mbështetjen e Qeverisë, duke bërë që reaguesit të drejtonin pakënaqësitë edhe ndaj pushtetit aktual. Në këtë kontekst, ndërhyri Prokuroria, një veprim që Apolloni e konsideron “gabimin” e dytë. Ndërhyrja u bazua në nenin 141 të Kodit Penal të Kosovës, i cili dënon nxitjen e urrejtjes, përçarjes dhe mosdurimit. Autori argumenton se ky nen, sipas interpretimit të tij, mund të zbatohej ndaj shumë figurave publike në Kosovë dhe se në rastin konkret, do të ishte më e logjikshme që bastisja të ishte bërë duke u thirrur në nenin 124 (për spiunazh), duke pasur parasysh se përpiluesi kishte përdorur burime serbe dhe, sipas Apollonit, kishte shtrembëruar faktet në favor të palës agresore. Pavarësisht bazës ligjore, Apolloni thekson se nuk kishte nevojë për një “spektakël policor”.
Pika e tretë dhe, sipas Apollonit, “djallëzia”, vjen nga qëndrimi i intelektualit Fatos Lubonja. Apolloni kritikon Lubonjën për mbrojtjen e ekspozitës dhe monografisë, duke sugjeruar se ky qëndrim mund të lidhet me miqësinë e tij me organizatorin. Lubonja ka argumentuar se e vërteta mbi masakrat nuk është absolute dhe se duhet të ketë vend për interpretime alternative. Ai citohet të ketë thënë: “Nëse shoqëria kosovare aspiron demokracinë dhe shtetin e së drejtës duhet të ketë parasysh se historia na mëson se tragjedia… fillon kur palët e identifikojnë veten me të vërtetën dhe kërkojnë t’ia imponojnë atë të gjithëve me çdo mjet; se për ta evituar këtë duhet që të vërtetën ta kërkojmë (jo ta imponojmë) nëpërmjet ballafaqimit të përjetimeve dhe interpretimeve të të gjitha palëve për çka më e rëndësishme se e vërteta është liria e të gjitha këtyre palëve dhe barazia përpara ligjit.” Apolloni shpreh habi për këtë qëndrim, duke theksuar kontradiktën midis pranimit të gabimit nga ana e përpiluesit dhe insistimit të Lubonjës për një “alternativë interpretimi”, pavarësisht fakteve.
Apolloni justifikon pjesërisht organizatorin e ekspozitës, duke e parë gabimin si njerëzor. Megjithatë, ai nuk justifikon Lubonjën, duke sjellë versionin e plotë të thënies latine: “Errare humanum est, perseverare diabolicum” (të gabosh është njerëzore, të këmbëngulësh është djallëzore). Për Apollonin, Lubonja po këmbëngul në një gabim. Duke iu referuar thënies së atribuohet Aristotelit “Platonin e kam mik, por të vërtetën e dua më shumë”, Ag Apolloni e kritikon Fatos Lubonjën se e ka përmbysur këtë parim, duke vënë miqësinë para të vërtetës.