**Fibromialgjia: Sëmundja e Dhimbjes Kronike dhe Ndikimi i Emocioneve të Pashprehura**
Fibromialgjia, një gjendje e dhimbjes kronike që prek miliona njerëz, shpesh quhet “sëmundja e emocioneve të pashprehura”. Kjo gjendje e vështirë karakterizohet nga një shkatërrim i brendshëm, i vështirë për t’u kuptuar nga të tjerët. Lidhmëria mes gjendjes sonë emocionale dhe shëndetit fizik është gjithnjë e më shumë në qendër të vëmendjes. Emocionet e shtypura apo të paadresuara mund të ndikojnë në shfaqjen ose përkeqësimin e sëmundjeve të ndryshme, nga hipertensioni dhe problemet e zemrës, deri te çrregullimet nervore.
Çelësi qëndron në zbulimin dhe kuptimin e mesazheve që fshihen pas çrregullimeve fizike, duke na ndihmuar të njohim më mirë veten dhe të jetojmë në harmoni. “Për të kuptuar këtë lidhje psikosomatike, thelbësore është pranimi i unitetit midis mendjes dhe trupit,” shprehet një autor. Ai thekson se shpesh e trajtojmë trupin si një “paketë” të pavarur, duke shkuar te mjeku vetëm kur shfaqen probleme. “Ky vizion është shumë i kufizuar dhe mohon kompleksitetin e energjive që formojnë qenien tonë, të cilat ndërveprojnë dhe komunikojnë vazhdimisht me njëra-tjetrën. Nuk ka ndarje midis asaj që ndodh në mendje (mendimet dhe ndjenjat) dhe asaj që ndodh në trup.”
Një nga sëmundjet që ilustron këtë lidhje është fibromialgjia, me simptoma shpesh të vështira për t’u kuptuar. Personat e prekur shpesh ndihen të mosbesuar nga të tjerët, pasi dhimbja e tyre nuk është gjithmonë e dukshme apo e matshme me metodat tradicionale. Për vite me radhë, fibromialgjia është konsideruar si një diagnozë kontroverse, me disa autorë që argumentojnë se nuk mund të kategorizohet plotësisht si sëmundje, duke qenë se nuk vërtetohet me ekzaminime fizike, analiza laboratorike apo teste objektive imazherike mjekësore.
Megjithatë, zyrtarisht fibromialgjia njihet si një gjendje me një sërë simptomash dhe çrregullimesh muskuloskeletore, e cila karakterizohet kryesisht nga lodhje ekstreme, dhimbje e vazhdueshme dhe intensive, ngurtësi e ndryshueshme e muskujve e tendinave, si dhe një gamë e gjerë shenjash psikologjike. Këto përfshijnë çrregullime të gjumit, ngurtësi matinale (në mëngjes), dhimbje koke, probleme me përqendrimin dhe kujtesën (e njohur si “mjegulla cerebrale” ose “mjegulla e trurit”), të cilat shpesh pengojnë funksionimin e përditshëm të individit. Kjo gjendje ‘jo ngjitëse’ prek rreth 3-5% të grave, zakonisht midis moshës 20 dhe 50 vjeç.
***
Për të kuptuar më mirë këtë gjendje, kemi intervistuar Maria Àngels Mestre, një grua që ka vuajtur nga fibromialgjia dhe ka ndarë eksperiencën e saj:
**Çfarë është fibromialgjia?**
Fibromialgjia është shpesh e lidhur me emocionet e pashprehura, duke qenë rezultat i një konflikti të brendshëm. Sipas mjekësisë tradicionale kineze, organi më i prekur është mëlçia, e cila konsiderohet depozita e emocioneve. Ajo rregullon funksionimin e muskujve, tendinave, ligamenteve, kyçeve, venave dhe arterieve. Ky organ është gjithashtu përgjegjës për pastrimin e toksinave që na sëmurin, si nga jashtë ashtu edhe nga brenda.
**Cilat janë shenjat më të zakonshme?**
Ndër shenjat më të theksuara janë dhimbja e përgjithshme muskulo-skeletore, ngurtësia dhe lodhja kronike, të shoqëruara me ulje të përqendrimit dhe kujtesës, pagjumësi, sindromën e zorrës dhe fshikëzës nervoze, dhimbje koke, ankth, sindromën e këmbëve të lodhura, dhimbje në gjoks, menstruacione të rënda dhe të dhimbshme, shikim të turbullt dhe dhimbje ngërçi, ndër të tjera.
**Cilët persona vuajnë?**
Për të ruajtur shëndetin dhe harmoninë, është e rëndësishme të koordinojmë mendimin, ndjenjën (emocionin) dhe veprimin (fjalën ose veprimin fizik). Në rastin e fibromialgjisë, shpesh vërehet një keqmenaxhim i mendimeve dhe emocioneve, pasi energjia e tyre nuk çlirohet siç duhet. Kjo shtypje e veprimit dhe bllokimi i forcës së mendimit e të emocioneve krijon një gjendje tensioni të brendshëm, që shfaqet si dhimbje dhe simptoma të ndryshme.
**Pse ka më shumë gra se burra të prekur?**
Gratë shpesh konsiderohen më emocionale dhe më të ndjeshme, ndërsa burrat më mendorë dhe teorikë. Një faktor kyç që kontribuon në shfaqjen e kësaj sëmundjeje është shtypja (represioni). Historikisht, gratë në fëmijërinë e hershme kanë qenë më të shtypura se burrat, duke ndikuar kështu në mënyrën si i menaxhojnë emocionet.
**Cila është origjina e kësaj sëmundjeje?**
Ashtu si shumë sëmundje, fibromialgjia është multifaktoriale, por origjina e saj shpesh gjendet te zakonet e ngurta kulturore, familjare dhe shoqërore, të cilat çojnë në shtypjen e hershme të fëmijërisë. Fëmija përvetëson këto modele për t’u ndjerë i dashur, duke u bërë i bindur dhe i nënshtruar, duke devijuar nga thelbi i vërtetë i tij. Mangësitë psiko-emocionale që shoqërojnë këta pacientë përfshijnë dëshirën e tepruar për t’u vlerësuar nga një mjedis perfeksionist dhe zemërimin e shtypur – një emocion që, nëse nuk çlirohet, mund të jetë shkatërrues për shëndetin.
**Ka një trajtim apo është me të vërtetë një sëmundje kronike?**
Fibromialgjia mund të trajtohet dhe të përmirësohet nëse ekziston vullneti, informacioni i duhur dhe gatishmëria për të bërë ndryshime thelbësore në mënyrën e jetesës. Kërkohet një transformim i mendimit, ndjenjës dhe veprimit, i cili gjeneron ndjesi të reja, të shëndetshme, të lirisë dhe lumturisë.
**Çfarë është stimulimi transkranial?**
Stimulimi transkranial bazohet në prodhimin e një rryme elektrike në zona specifike të trurit, duke krijuar fusha elektromagnetike. Megjithatë, kjo metodë nuk konsiderohet gjithmonë e përshtatshme për trajtimin e fibromialgjisë. Për të rritur nivelin e neurotransmetuesve si serotonina dhe melatonina, shpesh preferohen metoda më pak invazive, si ndryshimi i dietës dhe përdorimi i suplementeve ose ilaçeve. Ushqimet që përmbajnë triptofan, si një pararendës i këtyre neurotransmetuesve, rekomandohen për të ndihmuar në këtë proces.
**Si mund të përmirësohen shenjat?**
Përmirësimi i shenjave vjen duke ndryshuar sjelljen: duke pushuar së ndjeri viktimë dhe duke marrë përgjegjësinë për shëndetin tonë, duke qenë aktivë dhe protagonistë në menaxhimin e sëmundjes. Kjo kërkon fuqizim dhe gatishmëri për ndryshim. Duhet të marrim vendime për veten dhe të drejtojmë jetën tonë, pa u përballur me rebelim të panevojshëm. Një ndryshim thelbësor në stilin e jetës, duke lënë pas stresin, është gjithashtu i domosdoshëm. Po ashtu, duhet të zëvendësojmë standardet e vendosura dhe të mësojmë nga përvoja e jetuar, duke na ndihmuar të themi “Jo” pa u ndjerë fajtorë. Është thelbësore të ndryshojmë zakonet që na dëmtojnë, veçanërisht dietën ushqimore, duke zgjedhur ushqime që pastrojnë mëlçinë nga toksinat, duke përfshirë ato të mundshme nga medikamentet.
**Është një lloj sëmundjeje moderne?**
Jo! Fibromialgjia nuk është një sëmundje ‘moderne’ në kuptimin që është shfaqur vetëm tani. Ashtu si shumë sëmundje, ajo lidhet me mangësitë psiko-emocionale të njerëzimit, të cilat përkeqësohen nga një dietë e papërshtatshme dhe një mënyrë jetese stresuese. Në kohët tona, kjo sëmundje është bërë më e zakonshme, pjesërisht për shkak të presionit që gratë ndiejnë për të “arritur” në të gjitha fushat e jetës moderne – puna, familja, shtëpia, marrëdhëniet shoqërore – gjë që shpesh çon në pamundësinë për të drejtuar jetën e tyre me qetësi dhe ekuilibër.