Irani deklaron ‘përparim’ në bisedime, Trump refuzon ‘shantazhin’ pas mbylljes së Ngushticës së Hormuzit.
Kryetari i Parlamentit iranian theksoi përparime në dialogun me Uashingtonin, por edhe dallime thelbësore. Nga ana tjetër, presidenti amerikan Donald Trump e cilësoi ‘shantazh’ vendimin e Teheranit për të mbyllur sërish Ngushticën e Hormuzit.
Mohammad Baqer Qalibaf, Kryetar i Parlamentit dhe negociatori kryesor i Iranit, deklaroi herët më 19 prill se “jemi ende larg diskutimit përfundimtar.” Ai shtoi se “kemi bërë përparim në negociata, por mbeten shumë mangësi dhe pika thelbësore mosmarrëveshjeje.” Këto komente u referoheshin raundit të parë të bisedimeve direkte në Islamabad, zhvilluar më 11-12 prill.
Qalibaf theksoi këmbënguljen iraniane për disa çështje dhe “vijat e kuqe” të palës tjetër, duke shtuar se këto mund të jenë “vetëm një ose dy”. Ai shprehu gjithashtu qëndrime të vijës së ashpër, duke pretenduar se Irani kishte qenë “fitimtar në terren” gjatë konfliktit.
Megjithatë, fati i takimeve të ripërtërira direkte mes Uashingtonit, Teheranit dhe ndërmjetësve pakistanezë mbetet i paqartë. Presidenti Trump, më 17 prill, kishte përmendur përparim, duke theksuar se negociatat do të vijonin gjatë fundjavës. “Do të flasim për Iranin më vonë. Kemi bisedime shumë të mira në zhvillim,” kishte thënë Trump. Pavarësisht spekulimeve për një takim të ri më 20 prill në Islamabad, një datë e re nuk është bërë ende publike.
Më 18 prill, Këshilli Suprem i Sigurisë Kombëtare i Iranit njoftoi se Teherani po shqyrton “propozime të reja” nga Shtetet e Bashkuara, të dorëzuara përmes shefit të ushtrisë pakistaneze, Asim Munir, por pa dhënë ende një përgjigje. Këshilli theksoi se ekipi negociator iranian “nuk do të bëjë as kompromisin më të vogël, lëshim apo zbutje,” dhe do të mbrojë interesat kombëtare “me të gjithë forcën e tij.”
Këto deklarata bëhen pak ditë para skadimit të një armëpushimi dy-javor midis forcave të SHBA-së dhe Iranit, i cili përfundon më 22 prill.
**Sulme ndaj anijeve civile në Hormuz**
Shpresat për rifillimin e transportit detar përmes ngushticës u shuan shpejt më 18 prill, pasi forcat iraniane sulmuan të paktën tre anije civile, pas tërheqjes së vendimit të Teheranit për rihapjen e rrugës.
Presidenti amerikan, Donald Trump, duke folur në Uashington, komentoi: “U bënë pak të lezetshëm… Donin ta mbyllnin sërish ngushticën, siç kanë bërë prej vitesh. Dhe nuk mund të na shantazhojnë.”
Një agjenci monitoruese e sigurisë detare detajoi tre incidente, që shënojnë sulmet e para të tilla që nga fillimi i armëpushimit dy-javor më 8 prill. Në incidentin e parë, dy anije të armatosura të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) qëlluan pa paralajmërim mbi një cisternë. Më pas, një anije kontejnerësh u “godit nga një predhë,” ndërsa një anije e tretë iu shmang një goditjeje të afërt. Dy prej anijeve mbanin flamurin indian, duke shtyrë Indinë të thërriste ambasadorin iranian në protestë.
Pas këtyre incidenteve, forcat detare të IRGC-së paralajmëruan vonë më 18 prill se çdo anije që i afrohet Ngushticës së Hormuzit do të konsiderohet objektiv. “Paralajmërojmë se asnjë anije, e çfarëdo lloji, nuk duhet të largohet nga vendqëndrimi i saj në Gjirin Persik dhe Detin e Omanit. Çdo përpjekje për t’iu afruar Ngushticës së Hormuzit do të konsiderohet bashkëpunim me armikun, dhe anija shkelëse do të jetë objektiv,” u theksua në faqen zyrtare të lajmeve të IRGC-së.
Më 17 prill, Qalibaf – i konsideruar nga shumë vëzhgues si fuqia reale pas regjimit iranian – kishte publikuar një mesazh të ashpër në rrjetet sociale, duke akuzuar Trumpin për “gënjeshtra” dhe duke paralajmëruar se, për sa kohë bllokada amerikane e porteve iraniane mbetet në fuqi, “Ngushtica e Hormuzit nuk do të mbetet e hapur.”
/REL