**Pensioni në 67 vjeç: Një sfidë e rëndë për profesionet me ngarkesë fizike dhe sociale**
Shumë profesione, si ato në gropat e zhavorrit, kantiere ndërtimi apo sektori i kujdesit, u shkaktojnë njerëzve ngarkesa të konsiderueshme fizike dhe psikosociale. Kjo ngre pyetjen: A është e realizueshme që të punohet deri në moshën 67 vjeç në këto fusha?
Në orën 6:30 të mëngjesit, në një gropë zhavorri në Malet Harz, në rrethin e Gëtingenit, Uwe Kersten dhe Axel Böthecher nisin turnin e tyre. Kersten, 61 vjeç, ka edhe tre vjet punë përpara se të dalë në pension. Në rrethin e Gëtingenit, afro 3100 persona punojnë në industrinë e ndërtimit, dhe Kersten është një nga 180 punonjësit mbi 60 vjeç.
“Kjo nuk më habit aspak,” thotë Kersten. Ai njeh shumë kolegë që, sapo kanë hyrë në të pesëdhjetat, kanë kërkuar një punë më të qetë, nëse kanë pasur mundësinë ta gjejnë, ose kanë dalë në pension të parakohshëm. “Thjesht duhet theksuar: kolegët e mi nuk e përballonin më. Trupat e tyre ishin rraskapitur plotësisht.”
Kjo situatë nuk prek vetëm punëtorët e ndërtimit. Një studim i Institutit Gjerman për Kërkime Ekonomike (DIW) e konfirmon këtë fenomen. Johannes Geyer, një ekspert i çështjeve të pensioneve në DIW, shpjegon: “Shumë njerëz që punojnë për një kohë të gjatë në profesione të tilla, jo gjithmonë arrijnë moshën e caktuar të pensionit. Ata ose dalin në pension më herët për shkak të zvogëlimit të aftësisë punuese për arsye shëndetësore, ose ndryshojnë karrierë.” Geyer thekson se punët me nivel të lartë stresi nuk janë vetëm ato në ndërtim. “Bëhet fjalë edhe për stresin psikosocial,” shton ai, duke përmendur punën në sektorët socialë dhe të kujdesit.
Sot, Uwe Kersten duhet të zëvendësojë sitën në një makinë të madhe që ndan gurët nga toka. Për ta bërë këtë, ai ngjitet mbi shiritat transportues dhe futet thellë në brendësi të makinerisë. Kolegu i tij punon jashtë, duke u balancuar mbi brinjë çeliku rreth pesë metra të larta.
“E kam bërë këtë punë prej 38 vjetësh dhe vërej se më duhet gjithnjë e më shumë kohë për t’u rikuperuar. Vetëm pesë vjet më parë, kjo nuk përbënte problem për mua,” tregon 61-vjeçari. Atëherë kthehej në shtëpi plot energji dhe ende kishte forcë për të luajtur futboll ose për të kryer punë rreth shtëpisë.
**Çdo vit shtesë bëhet më i vështirë**
“Ata që preken vërtet nga rritja e moshës së daljes në pension janë pikërisht ata që, falë shëndetit të mirë, kanë arritur të vazhdojnë të punojnë deri në moshë të thyer,” shprehet Johannes Geyer. Ky grup, i konsideruar më i shëndetshmi, do të duhet të punojë dy ose tre vjet më shumë, në varësi të reformës së pensioneve. Kjo do të paraqiste një vështirësi të veçantë, pasi çdo vit shtesë duhet konsideruar si një barrë më vete. “Punonjësit mbartin tashmë barra nga e kaluara ndërsa plaken, ndaj çdo vit pasues bëhet vetëm më i vështirë,” thotë Geyer.
Në parim, Uwe Kersten do të duhej të punonte deri në moshën 67 vjeç. Megjithatë, si person me një periudhë të gjatë sigurimi, ai ka mundësinë të dalë në pension në fund të vitit 2029. “Për mua, puna është një pjesë thelbësore e jetës. Ajo më jep përmbushje dhe kuptim.” Pavarësisht kësaj, ai nuk do të dëshironte të punonte më gjatë. “Edhe planin tim të jetës e kam përshtatur me këtë. Dua të kaloj kohë me gruan time, në shtëpinë time dhe në kopsht,” shpjegon elektriçisti që punon në gropën e zhavorrit.
**Përshtatja e pensionit me ngarkesën e punës?**
Sindikata e industrisë së ndërtimit, bujqësisë dhe mjedisit (IG BAU) bën thirrje që mosha e daljes në pension të ruhet në 63 vjeç. Ralf Düren, sekretar i sindikatës nga Saksonia e Poshtme, thekson: “Nëse shikon nivelin e vështirësisë së punës, është krejtësisht joreale që kolegët të punojnë deri në moshën 70 vjeç.” Prandaj, mosha e pensionit duhet të lidhet drejtpërdrejt me vështirësinë e detyrës.
Një qasje tjetër, shpesh e konsideruar, është përshtatja e vendeve të punës për punonjësit më të moshuar. Megjithatë, në situatën aktuale të mungesës së punëtorëve të kualifikuar, kjo është po ashtu e vështirë. “Më parë ishte më e lehtë t’u jepje kolegëve më të moshuar detyra më të lehta,” thotë Uwe Kersten. “Sot nuk kemi mjaftueshëm njerëz për këtë.”
**Makineritë moderne si zgjidhje?**
Në gropën e zhavorrit në Harz, teknologjia është “e vjetëruar,” siç e përshkruan Kersten. Çdo riparim, çdo përgatitje për vënien në punë përfshin punë të rëndë fizike. “Mendoj se tendosja fizike do të mbetet gjithmonë,” thotë Kersten, pasi ajo nuk varet vetëm nga makineritë e mëdha. Edhe “thjesht” ulja në një ngarkues është një ngarkesë për trupin. “Zhurma, dridhjet, pluhuri gjatë gjithë ditës – kjo nuk mund të nënvlerësohet.” Përveç kësaj, shtohen kushtet e motit. Qoftë plus 40 gradë në verë apo minus 15 në dimër, puna vazhdon pa ndërprerje.