Irani goditi një anije në Ngushticën e Hormuzit të enjten, duke detyruar pezullimin e operacioneve për evakuimin e marinarëve të bllokuar dhe duke treguar se ende ka aftësinë të kufizojë lëvizjen në këtë rrugë ujore strategjike, pavarësisht marrëveshjes së arritur javën e kaluar me Shtetet e Bashkuara.
Një zyrtar amerikan i tha CNN se anija u sulmua nga një dron iranian, por nuk dha detaje të tjera.
Megjithëse Irani nuk e ka marrë përgjegjësinë, sulmi i së enjtes ndodhi disa orë pasi Garda Revolucionare Iraniane paralajmëroi se anijet do të lejoheshin të kalonin në mënyrë të sigurt vetëm përmes rrugëve të miratuara nga Irani, duke sfiduar pretendimin e administratës Trump se ngushtica është sërish e lirë dhe e hapur.
Sulmi i ri, i pari i raportuar që nga marrëveshja e javës së kaluar mes SHBA-së dhe Iranit për të punuar drejt një marrëveshjeje paqeje, shkaktoi rritje të çmimeve globale të naftës dhe ndodhi ndërsa Sekretari i Shtetit Marco Rubio po përpiqej t’ua paraqiste marrëveshjen si të pranueshme vendeve skeptike të Gjirit.
Anija e mallrave u godit në anën e djathtë nga një predhë e panjohur, duke dëmtuar urën e komandimit, që monitoron trafikun detar në rajon. Nuk u raportuan viktima apo dëme mjedisore.
Anijet u këshilluan të lundrojnë me kujdes dhe të raportojnë çdo aktivitet të dyshimtë.
Sulmi detyroi Organizatën Ndërkombëtare Detare (IMO) të OKB-së të ndalojë misionin për evakuimin e qindra anijeve dhe më shumë se 11.000 marinarëve që kanë mbetur të bllokuar në rajonin e Gjirit Persik që nga shpërthimi i luftës.
“Unë kam theksuar gjithmonë se siguria e marinarëve mbetet prioriteti kryesor,” tha në një deklaratë Sekretari i Përgjithshëm i IMO-së, Arsenio Dominguez. “Prandaj, për të siguruar një qasje të koordinuar dhe sigurinë e lundrimit, plani i evakuimit do të pezullohet derisa të ketë më shumë qartësi.”
Misioni i evakuimit kishte nisur vetëm ditët e fundit, pas nënshkrimit të memorandumit të mirëkuptimit mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Dominguez tha se anija e sulmuar nuk po operonte në kuadër të programit të evakuimit të IMO-së, duke shtuar se incidenti tregon nevojën për të garantuar që përpjekjet për evakuim të vazhdojnë pa vënë në rrezik marinarët.
Këtë javë, lëvizjet e anijeve në Ngushticën e Hormuzit arritën nivelin më të lartë që nga fillimi i luftës në fund të shkurtit, me të dhënat e MarineTraffic që tregojnë 70 kalime të mërkurën. Shumica e anijeve përdorën një itinerar përgjatë bregdetit të Omanit, sipas grupit monitorues detar.
Irani e sheh kontrollin mbi këtë rrugë ujore si një pikë të rëndësishme presioni në negociata. Të enjten, Garda Revolucionare Islamike paralajmëroi se kalimi i sigurt do t’u garantohej vetëm anijeve që përdorin rrugët e miratuara nga Irani.
Nënshkrimi i marrëveshjes javën e kaluar bëri që çmimet globale të naftës të binin në nivelin më të ulët që nga fillimi i luftës me Iranin. Sulmi i së enjtes shkaktoi një rritje të lehtë, me naftën Brent – standardi ndërkombëtar – që u mbyll me një rritje prej 2%, në 74 dollarë për fuçi.
Memorandumi synon të ndalojë luftimet, të hapë Ngushticën e Hormuzit dhe t’i ofrojë lehtësim ekonomik Iranit në këmbim të zotimit se nuk do të zhvillojë kurrë armë bërthamore. Megjithatë, ai lë çështje jetike, si e ardhmja e programit bërthamor të Teheranit dhe rezervat e uraniumit të pasuruar, për t’u negociuar gjatë 60 ditëve të bisedimeve intensive.
Këto bisedime teknike do të zhvillohen në nivel ekspertësh, me grupe pune për tema të ndryshme, përfshirë energjinë bërthamore dhe sanksionet, duke filluar më 30 qershor, tha Rubio të mërkurën.