Përparim në trajtimin e Hidradenitis Suppurativa: Ilaçet e reja frenojnë inflamacionin
Një përparim i rëndësishëm po shfaqet në trajtimin e hidradenitis suppurativa (HS), një sëmundje kronike dhe e dhimbshme e lëkurës, e cila prek rreth 1 në 100 persona në Britani. Një grup i ri barnash, që synon frenimin e inflamacionit, po ofron shpresë për mijëra pacientë.
Gjendja, e cila prek zona si sqetullat dhe ijët, shkakton formimin e gungave të dhimbshme të ngjashme me çibanët, që zhvillohen thellë nën lëkurë. HS shfaqet kur folikulat e qimeve bllokohen dhe inflamohen. Në fazat e hershme, shpërthimet mund të duken si qime të futura nën lëkurë, por në raste më të rënda mund të krijohen plagë të hapura, rrjedhje dhe dëmtime të konsiderueshme të indeve. Në disa raste, trajtimi mund të kërkojë edhe ndërhyrje kirurgjikale për heqjen e zonave të prekura.
**Trajtimet tradicionale shpesh nuk mjaftojnë**
Për dekada me radhë, trajtimi i HS është mbështetur kryesisht te antibiotikët, larësit antibakterialë dhe ilaçet kundër dhimbjes. Megjithatë, te pacientët me forma më të rënda, këto masa shpesh nuk arrijnë t’i ndalin plotësisht shpërthimet ose të parandalojnë rikthimin e tyre.
Tani studiuesit po përqendrohen te një qasje tjetër: frenimi i inflamacionit që qëndron në bazë të sëmundjes. Një prej grupeve të barnave që po studiohen janë inhibitorët JAK, të cilët tashmë përdoren për trajtimin e sëmundjeve inflamatore si artriti reumatoid dhe ekzema. Këto barna veprojnë duke bllokuar sinjalet inflamatore në nivel qelizor, të cilat besohet se luajnë rol të rëndësishëm në zhvillimin e HS.
**“Mund të sjellin një ndryshim të madh për pacientët”**
Sipas Dr. Abirami Pararajasingam, dermatologe konsulente dhe zëdhënëse e British Skin Foundation, inhibitorët JAK nuk mund ta zhbëjnë dëmtimin e rëndë të lëkurës në rastet e avancuara, por mund të jenë veçanërisht të vlefshëm te pacientët me sëmundje të hershme ose më të lehtë. Ajo i përshkroi këto barna si potencialisht “vendimtare” për disa pacientë.
Ndërsa në Shtetet e Bashkuara ekziston një qasje më aktive ndaj përdorimit të këtyre trajtimeve, në Britani qasja është më e kufizuar, ndër të tjera për shkak të kostos. Dr. Pararajasingam paralajmëron se inflamacioni kronik i HS nuk është vetëm i dhimbshëm dhe i sikletshëm, por edhe një faktor rreziku për probleme të tjera afatgjata shëndetësore, përfshirë sëmundjet e zemrës dhe goditjet në tru. Ajo theksoi nevojën për ndërhyrje më të hershme.
**Më shumë se 700 mijë britanikë mund të jetojnë me HS**
Edhe pse dikur konsiderohej një sëmundje e rrallë, sot vlerësohet se më shumë se 700 mijë persona në Britani mund të kenë hidradenitis suppurativa. Sëmundja lidhet me një reagim të tepruar të sistemit imunitar, i cili shkakton inflamacion jonormal kur folikulat e qimeve bllokohen dhe infektohen. Ashpërsia ndryshon shumë nga një pacient te tjetri: nga pika të zeza, çibanë ose gunga nën lëkurë që zhduken vetë, te lezione që shndërrohen në plagë të hapura që mund të zgjasin me vite dhe të lënë shenja të mëdha. Gratë preken më shpesh se burrat dhe simptomat zakonisht fillojnë në adoleshencë.
**Diagnoza mund të vonojë deri në 10 vjet**
Një problem i madh është se HS mund të ngatërrohet lehtësisht me sëmundje të tjera të zakonshme të lëkurës. Nuk ekziston një test i vetëm laboratorik që e konfirmon diagnozën dhe, për këtë arsye, në Britani mund të duhen deri në 10 vjet që një pacient të diagnostikohet saktë.
Dr. Beibei Du-Harpur, ligjëruese klinike në dermatologji në King’s College London, thotë se shumë njerëz kalojnë vite të tëra pa e kuptuar se çfarë po ndodh me trupin e tyre. “Nëse HS diagnostikohet dhe trajtohet herët, shumë nga dëmtimet më të rënda mund të shmangen,” tha ajo. “Mungesa e ndërgjegjësimit është problem edhe mes profesionistëve shëndetësorë.”
**Gjenetika, duhani dhe mbipesha mund të luajnë rol**
Shkaku i saktë i HS ende nuk është kuptuar plotësisht. Megjithatë, vlerësohet se rreth një në tre raste mund të ketë faktor gjenetik. Faktorë të tjerë që lidhen me rrezik më të lartë janë pirja e duhanit dhe mbipesha ose obeziteti. Nikotina dhe substanca të tjera në tymin e duhanit mund të ndikojnë te qelizat e lëkurës dhe të nxisin trashje jonormale, duke favorizuar bllokimin e folikulave. Indi dhjamor i tepërt mund të çlirojë substanca pro-inflamatore, duke krijuar një gjendje inflamacioni të vazhdueshëm që mund ta përkeqësojë HS. Mbipesha gjithashtu mund të krijojë palosje më të thella të lëkurës, zona ku shpërthimet e sëmundjes shfaqen më lehtë. Megjithatë, Dr. Du-Harpur shpjegoi se jo të gjithë pacientët janë mbipeshë apo duhanpirës; disa thjesht kanë një strukturë të folikulave të qimeve dhe gjëndrave dhjamore që i bën më të prirur ndaj HS.
**Barnat biologjike tashmë po ndryshojnë trajtimin**
Rastet e hershme zakonisht trajtohen me antibiotikë dhe kremra ose xhel me recetë. Por vitet e fundit janë bërë hapa të rëndësishëm me përdorimin e barnave biologjike. Këto ilaçe synojnë proteina specifike të sistemit imunitar që nxisin inflamacionin dhe dëmtimin e indeve, duke ndihmuar në reduktimin e shpërthimeve dhe në parandalimin e episodeve të reja. Për disa pacientë, këto trajtime kanë qenë transformuese.
Laurelle-Maria Sterling, 32 vjeçe, jeton me HS që nga adoleshenca. Ajo u diagnostikua në moshën 20-vjeçare, pas një periudhe me vizita të shpeshta në spital dhe trajtime të përsëritura me antibiotikë. “Asnjë prej tyre nuk e zhduku HS,” tha ajo. “E vetmja alternativë ishte operacioni. Ai ndihmonte me dhimbjen, por nuk i ndalonte shpërthimet në zona të tjera.” Katër vjet më parë, ajo nisi trajtimin me adalimumab, një ilaç që përdoret gjithashtu për artritin reumatoid dhe psoriazën. “Inflamacioni u qetësua. Ende kam shpërthime herë pas here, por nuk bëhen më aq të rënda,” tha ajo.
**Studimet për inhibitorët JAK japin rezultate premtuese**
Në Shtetet e Bashkuara, adalimumab dhe disa inhibitorë JAK po përdoren ose studiohen edhe për forma më të lehta të HS. Një studim i publikuar në revistën “Nature” raportoi se inhibitori JAK povorcitinib uli me më shumë se 50 për qind numrin e nodujve inflamatorë dhe abscesëve te pacientët me HS. Sipas Dr. Du-Harpur, këto rezultate janë premtuese dhe mund të hapin rrugën që trajtime të tilla të bëhen më të disponueshme edhe për pacientët në sistemin britanik të shëndetësisë gjatë viteve të ardhshme.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se përdorimi i këtyre barnave duhet të vlerësohet individualisht nga mjekët, pasi efektiviteti, rreziqet dhe përshtatshmëria e trajtimit mund të ndryshojnë nga një pacient te tjetri.