Shqipëria, vendi i 73-të që i bashkohet Marrëveshjeve Artemis për eksplorimin e hapësirës
Shqipëria do të bëhet vendi i 73-të në botë që i bashkohet Marrëveshjeve Artemis, një nismë ndërkombëtare e udhëhequr nga NASA dhe Departamenti Amerikan i Shtetit, e cila synon bashkëpunimin civil dhe paqësor në eksplorimin e hapësirës, përfshirë Hënën dhe Marsin.
Ceremonia zyrtare e nënshkrimit është planifikuar të zhvillohet të hënën, më 21 shtator, në orën 12:00 (EDT), në selinë e NASA-s në Uashington. Në këtë ceremoni, sipas njoftimit të agjencisë amerikane, do të marrin pjesë Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme i Shqipërisë, Ferit Hoxha, si dhe ambasadori i Shqipërisë në Shtetet e Bashkuara, Ervin Bushati.
Aktiviteti do të drejtohet nga zëvendësadministratori i NASA-s, Matt Anderson. Të pranishëm do të jenë edhe zyrtarë të Departamentit Amerikan të Shtetit. NASA ka konfirmuar se ceremonia do të zhvillohet me pjesëmarrje fizike.
Marrëveshjet Artemis u themeluan më 13 tetor 2020 nga Shtetet e Bashkuara dhe shtatë vende të tjera themeluese: Australia, Kanadaja, Italia, Japonia, Luksemburgu, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Mbretëria e Bashkuar. Kjo nismë u krijua në një periudhë me interes në rritje ndërkombëtar për eksplorimin e Hënës dhe aktivitetet hapësinore, si nga qeveritë ashtu edhe nga sektori privat.
Ato përcaktojnë një sërë parimesh praktike për eksplorimin dhe përdorimin civil të hapësirës. Këto parime përfshijnë përdorimin paqësor të hapësirës, transparencën, ndërveprueshmërinë, dhënien e ndihmës në raste emergjencash, regjistrimin e objekteve hapësinore, shkëmbimin e të dhënave shkencore, mbrojtjen e trashëgimisë hapësinore dhe reduktimin e mbetjeve orbitale. Objektivi është rritja e sigurisë, qëndrueshmërisë dhe koordinimit ndërkombëtar në të gjitha aktivitetet në Hënë, Mars dhe më tej.
NASA i cilëson Marrëveshjet Artemis si parime udhëzuese për bashkëpunimin civil në eksplorimin hapësinor, duke theksuar se ato bazohen në Traktatin e Hapësirës së Jashtme të vitit 1967. Ato nuk janë një traktat ndërkombëtar detyrues, por një kuadër parimesh për bashkëpunimin mes vendeve nënshkruese.
Me nënshkrimin e Shqipërisë, numri i vendeve pjesëmarrëse në Marrëveshjet Artemis do të arrijë në 73. NASA e ka prezantuar anëtarësimin e Shqipërisë si një hap drejt zgjerimit të bashkëpunimit ndërkombëtar për eksplorimin civil dhe paqësor të hapësirës.
Përfaqësuesit e medias që dëshirojnë të ndjekin ceremoninë fizikisht duhet të konfirmojnë pjesëmarrjen e tyre pranë NASA-s jo më vonë se ora 10:00 e mëngjesit të 21 shtatorit.