Trump: Lufta me Iranin mund të përfundojë shpejt, po shqyrton tërheqjen nga NATO
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, deklaroi të mërkurën se lufta me Iranin mund të marrë fund së shpejti, duke lënë megjithatë të hapur mundësinë e sulmeve të kufizuara në të ardhmen.
Në një intervistë për agjencinë e lajmeve Reuters, pak orë para fjalimit të tij të 1 prillit drejtuar kombit, Trump theksoi se SHBA-ja “do ta përfundojë shumë shpejt” konfliktin, megjithëse nuk specifikoi një datë të saktë.
Ai argumentoi se një objektiv kyç tashmë është arritur, pasi veprimet ushtarake amerikane kanë shkatërruar kapacitetin bërthamor të Iranit. “Ata nuk do të kenë armë bërthamore sepse tani janë të paaftë për një gjë të tillë,” tha Trump. “Dhe unë do të largohem, duke marrë të gjithë me vete. Nëse do të jetë e nevojshme, do të kthehemi për sulme të shpejta.”
Trump pohoi gjithashtu në rrjetet sociale se Irani kishte kërkuar armëpushim, por theksoi se nuk do ta merrte parasysh këtë kërkesë nëse Teherani nuk hapte Ngushticën e Hormuzit, një rrugë detare jetike për transportin e karburantit.
Në një postim në platformën e tij “Truth Social”, Trump shkroi: “Presidenti i regjimit të ri të Iranit sapo u ka kërkuar ARMËPUSHIM Shteteve të Bashkuara të Amerikës! Ne do ta shqyrtojmë kur Ngushtica e Hormuzit të jetë e hapur, e lirë dhe e pastër. Deri atëherë, po e godasim Iranin deri në zhdukje ose, siç thonë ata, deri në kthimin në Epokën e Gurit!!!”
Irani mohoi pretendimet e Trumpit. Televizioni shtetëror, duke cituar Ministrinë e Jashtme, raportoi se “deklaratat e Trumpit për një kërkesë të Iranit për armëpushim janë të rreme dhe të pabazuara.”
**Trump shqyrton tërheqjen nga NATO**
Në të njëjtën intervistë për Reuters, Trump njoftoi se në fjalimin e tij të 1 prillit do të deklaronte se po shqyrton tërheqjen e SHBA-së nga NATO, për shkak të mungesës së mbështetjes së aleancës ndaj objektivave amerikane në Iran.
Këto komente pasqyrojnë deklarata të mëparshme në një intervistë për “Telegraph”, ku ai e quajti aleancën ushtarake “tigër prej letre” dhe tha se largimi nga NATO “po rishqyrtohet.” Kjo intervistë u publikua pak orë pasi ish-sekretari i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se administrata Trump do të duhet të “rishqyrtojë vlerën e NATO-s dhe të kësaj aleance për vendin tonë.”
Trump dhe zyrtarë të tjerë amerikanë kanë vënë shpesh në pikëpyetje vlerën e aleancës nëse SHBA nuk mund të përdorë lirshëm bazat në vendet aleate për të mbrojtur interesat e veta. Mediat raportuan këtë javë se Spanja dhe Italia – të dyja anëtare të NATO-s – kishin refuzuar të lejonin avionët ushtarakë amerikanë të përdornin bazat e tyre ajrore për operacione ndaj Iranit.
Administrata amerikane ka kritikuar gjithashtu hezitimin e anëtarëve të NATO-s për të dërguar anije luftarake për të thyer bllokadën iraniane në Ngushticën e Hormuzit, një rrugë detare kyçe për transportin e rreth 20% të naftës dhe gazit në botë. Disa aleatë evropianë kanë refuzuar të përfshihen drejtpërdrejt në konfliktin mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit, ku sulmet ajrore të përditshme kanë shkaktuar rritjen e frikës për një përshkallëzim të mëtejshëm.
**Reagimet e aleatëve dhe mundësitë për paqe**
Disa nga anëtarët kryesorë të NATO-s reaguan ashpër ndaj komenteve të Trumpit, duke mbrojtur aleancën dhe veprimet e saj. Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, mbrojti aleancën, duke theksuar: “NATO është aleanca ushtarake më efektive që bota ka parë ndonjëherë dhe na ka mbajtur të sigurt për shumë dekada; ne jemi plotësisht të përkushtuar ndaj saj.” Ai shtoi se “kjo nuk është lufta jonë dhe nuk do të përfshihemi në të.”
Një zëdhënës i qeverisë gjermane rikonfirmoi angazhimin e Berlinit ndaj aleancës, ndërsa Alice Rufo deklaroi se NATO “nuk është krijuar për të kryer operacione në Ngushticën e Hormuzit, gjë që do të ishte shkelje e ligjit ndërkombëtar.”
Mundësitë për një marrëveshje paqeje, e cila do t’i jepte fund luftës së nisur më 28 shkurt, janë rritur ditët e fundit. Presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, deklaroi më 31 mars se vendi i tij ka “gatishmërinë e nevojshme” për t’i dhënë fund konfliktit me SHBA-në dhe Izraelin, në varësi të kushteve, si garancitë e sigurisë.
SHBA njoftoi javën e kaluar një plan me 15 pika, që përfshin çmontimin e impianteve bërthamore të Iranit, kufizimin e kapaciteteve të tij raketore dhe ndalimin e mbështetjes për forcat proxy në rajon. Trump shprehu optimizëm më 31 mars se luftimet mund të përfundojnë brenda dy deri në tre javësh, duke sinjalizuar mundësinë e një marrëveshjeje. “Ka mesazhe që po shkëmbehen, ka bisedime që po zhvillohen. Ekziston mundësia për një takim të drejtpërdrejtë,” tha Rubio për Fox News.