Konsumimi i pijeve që përmbajnë kafeinë, përfshirë Coca-Cola, mund të lidhet me ndryshime të vogla në strukturën e trurit, probleme me gjumin dhe rrezik më të lartë për simptoma të ankthit dhe depresionit te fëmijët.
Ky është përfundimi i një studimi të ri britanik, i cili ka analizuar të dhënat e më shumë se 9.600 fëmijëve dhe ka ngritur pikëpyetje mbi ndikimin e pijeve të zakonshme freskuese në zhvillimin e tyre.
Studiuesit nga King’s College London kanë zbuluar se fëmijët që konsumonin edhe sasi relativisht të vogla kafeine, rreth 90 miligramë në javë, kishin më shumë gjasa të shfaqnin vështirësi emocionale dhe psikologjike gjatë 18 muajve pasues.
Kjo sasi është afërsisht e barabartë me kafeinën që përmbajnë dy kanaçe Coca-Cola, në varësi të madhësisë së tyre dhe formulimit të pijes, ose një filxhan kafeje.
Rezultatet sugjerojnë se ndikimi i kafeinës në shëndetin e fëmijëve mund të mos kufizohet vetëm te pijet energjike, të cilat prej vitesh janë në qendër të shqetësimeve të ekspertëve.
Megjithatë, autorët theksojnë se studimi ka identifikuar lidhje statistikore dhe nuk provon se kafeina i shkakton drejtpërdrejt ndryshimet në tru apo problemet e shëndetit mendor.
Studimi përfshiu mbi 9.600 fëmijë
Hulumtimi u mbështet në të dhënat e studimit amerikan Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD), një nga projektet më të mëdha kërkimore që ndjek zhvillimin e trurit dhe sjelljes së fëmijëve.
Shkencëtarët analizuan zakonet e konsumimit të pijeve me kafeinë te më shumë se 9.600 fëmijë të moshës 9 deri në 11 vjeç.
Në studim u përfshinë të dhënat mbi konsumimin javor të kafesë, çajit dhe pijeve freskuese që përmbajnë kafeinë.
Prindërit dhanë gjithashtu informacione për kohëzgjatjen e gjumit të fëmijëve, ndërsa studiuesit përdorën imazheri të trurit për të analizuar karakteristikat e korteksit cerebral, shtresës së jashtme të trurit që luan rol të rëndësishëm në kujtesë, të menduar, të nxënë dhe zgjidhjen e problemeve.
Më pas, studiuesit shqyrtuan të dhënat për gjendjen emocionale dhe sjelljen e fëmijëve pas gjashtë dhe 18 muajsh.
Rezultatet treguan se konsumimi më i lartë i kafeinës lidhej me sipërfaqe më të vogël në disa rajone të trurit.
Ndryshime të vogla u vunë re edhe te fëmijët që konsumonin vetëm një pije me kafeinë në javë.
Fëmijët që merrnin më shumë kafeinë prireshin gjithashtu të flinin më pak dhe të shfaqnin më shpesh vështirësi emocionale dhe në sjellje, përfshirë simptoma të ankthit dhe depresionit.
Gjumi mund të jetë një nga faktorët kryesorë
Sipas studiuesve, një nga shpjegimet e mundshme për lidhjen mes kafeinës dhe shëndetit mendor është ndikimi i saj në gjumë.
Kafeina është një stimulues i sistemit nervor qendror, i cili mund të rrisë përkohësisht vigjilencën, por edhe të vështirësojë fjetjen dhe të shkurtojë kohëzgjatjen e gjumit.
Studimet e mëparshme kanë treguar se mungesa e gjumit te fëmijët dhe adoleshentët mund të ndikojë në përqendrim, kujtesë, rezultatet shkollore dhe mirëqenien psikologjike.
Profesoresha Divyangana Rakesh, neuroshkencëtare dhe autore kryesore e studimit, tha se përdorimi i përditshëm i kafeinës është normalizuar aq shumë sa prindërit shpesh nuk e kuptojnë se edhe fëmijët e tyre e konsumojnë.
“Kafeina është bërë një pjesë kaq e zakonshme e jetës së përditshme, saqë është e lehtë të harrojmë se edhe të rinjtë po e konsumojnë”, është shprehur ajo.
Sipas profesoreshës, gjetjet tregojnë se edhe nivelet relativisht të ulëta të konsumimit lidhen me dallime të vogla në strukturën e trurit dhe me vështirësi të mëvonshme të shëndetit mendor.
“Kemi zbuluar se edhe sasitë mjaft të vogla të kafeinës lidhen me ndryshime të lehta në strukturën e trurit dhe shëndetin mendor. Kohëzgjatja më e shkurtër e gjumit duket se është një nga faktorët e rëndësishëm që qëndron pas kësaj lidhjeje”, ka shpjeguar Rakesh.
Sa kafeinë përmbajnë pijet e zakonshme?
Një nga shqetësimet kryesore të studiuesve është se prindërit zakonisht i lidhin rreziqet e kafeinës me pijet energjike, duke harruar se edhe pijet e zakonshme freskuese mund të përmbajnë sasi të konsiderueshme të saj.
Sipas të dhënave të përmendura në raportim, sasitë e përafërta të kafeinës janë:
- Coca-Cola, kanaçe 330 ml: rreth 32 mg kafeinë.
- Diet Coke, kanaçe 330 ml: rreth 42–46 mg kafeinë.
- Mountain Dew, shishe rreth 355 ml: afërsisht 54 mg kafeinë.
- Espresso, një dozë: rreth 63 mg kafeinë.
Sasitë mund të ndryshojnë në varësi të tregut, formulimit dhe madhësisë së paketimit.
Sipas studimeve të mëparshme, rreth dy të tretat e adoleshentëve konsumojnë kafeinë të paktën një herë në javë, kryesisht përmes pijeve energjike dhe atyre freskuese.
Kjo ka ngritur shqetësime se konsumimi i kafeinës mund të kalojë pa u vënë re nga prindërit, veçanërisht kur bëhet fjalë për pije që nuk reklamohen si produkte energjike.
Britania do të ndalojë shitjen e pijeve energjike për fëmijët nën 16 vjeç
Nga prilli i vitit 2027, në Angli është planifikuar të hyjë në fuqi ndalimi i shitjes së pijeve energjike me përmbajtje të lartë kafeine për fëmijët nën moshën 16-vjeçare.
Masa do të përfshijë pijet që përmbajnë më shumë se 150 miligramë kafeinë për litër dhe do të zbatohet në dyqane, restorante, kafene, automatikë shitjeje dhe platforma online, në varësi të miratimit përfundimtar parlamentar.
Megjithatë, pijet freskuese me përmbajtje më të ulët kafeine, si Coca-Cola, Pepsi dhe Dr Pepper, nuk do të preken nga ky ndalim.
Studiuesit e King’s College London konsiderojnë se vëmendja ndaj konsumimit të kafeinës te fëmijët duhet të shtrihet përtej pijeve energjike, duke përfshirë edhe produktet e përditshme.
Ekspertët paralajmërojnë: Ndryshimet në tru janë shumë të vogla
Pavarësisht rezultateve, ekspertët e pavarur kanë bërë thirrje që gjetjet të interpretohen me kujdes.
Dr. Charalampos Rallis, specialist i gjenetikës në Queen Mary University of London, ka theksuar se dallimet e identifikuara në strukturën e trurit ishin shumë të vogla.
Sipas tij, lidhja mes konsumimit të kafeinës dhe problemeve të mëvonshme të shëndetit mendor ishte e papërfillshme nga pikëpamja e madhësisë së efektit.
Ai ka theksuar se rezultatet u ndikuan kryesisht nga konsumimi i pijeve freskuese, të cilat shpesh përmbajnë edhe sasi të konsiderueshme sheqeri.
Për këtë arsye, faktorë si ushqyerja, mënyra e jetesës dhe zakonet e përditshme mund të kenë ndikuar gjithashtu në rezultatet e studimit.
“Përfundimi më i qëndrueshëm përputhet me provat ekzistuese: kafeina mund të zvogëlojë kohëzgjatjen e gjumit te fëmijët”, ka theksuar Rallis.
Sheqeri dhe mënyra e jetesës mund të ndikojnë gjithashtu
Një tjetër kufizim i rëndësishëm i studimit është fakti se shumë pije freskuese përmbajnë edhe sasi të larta sheqeri.
Një kanaçe standarde Coca-Cola përmban afërsisht nëntë lugë çaji sheqer, çka e vështirëson dallimin mes ndikimit të kafeinës dhe faktorëve të tjerë ushqyes.
Jiayi Zheng, një nga autorët e studimit, ka shpjeguar se konsumimi i pijeve freskuese shpesh shoqërohet edhe me zakone më pak të shëndetshme.
Sipas tij, studiuesit ende nuk mund të përcaktojnë saktësisht se sa prej ndryshimeve të vërejtura lidhen me kafeinën dhe sa me faktorët e tjerë.
Ai ka theksuar se faza e ardhshme e kërkimeve duhet të përfshijë matje më të sakta të llojeve të pijeve që konsumojnë fëmijët, kohës kur i konsumojnë dhe cilësisë së gjumit të tyre.
Çfarë duhet të dinë prindërit?
Rezultatet e studimit nuk nënkuptojnë se konsumimi i dy kanaçeve Coca-Cola në javë shkakton domosdoshmërisht dëmtime të trurit, ankth apo depresion.
Hulumtimi ka identifikuar lidhje mes konsumimit të kafeinës, ndryshimeve të vogla strukturore në tru dhe disa treguesve të shëndetit mendor, por nuk ka vërtetuar një marrëdhënie të drejtpërdrejtë shkak-pasojë.
Megjithatë, gjetjet përforcojnë rëndësinë e monitorimit të konsumimit të kafeinës te fëmijët dhe adoleshentët, sidomos për shkak të ndikimit të saj të njohur në gjumë.
Studimi, i titulluar “Caffeine Consumption and Adolescent Mental Health: The Role of Sleep and Brain Structure”, është publikuar në revistën shkencore “Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging”.
Mesazhi kryesor i studiuesve është se prindërit duhet t’i kushtojnë më shumë vëmendje jo vetëm pijeve energjike, por edhe kafeinës që fshihet në pijet e zakonshme freskuese, pa nxjerrë përfundime alarmante nga një studim që ende nuk provon shkakësinë. /GazetaExpress/