**A është më i sigurt proshuta pa nitrite? Ekspertët paralajmërojnë**
Proshuta dhe bejkoni pa nitrite po shfaqen gjithnjë e më shumë në raftet e supermarketeve të mëdha, ndërsa konsumatorët tregojnë kujdes të shtuar ndaj përbërësve që gjenden në mishrat e përpunuar.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se fakti që një produkt etiketohet “pa nitrite” nuk nënkupton domosdoshmërisht se ai është plotësisht i sigurt për konsum të pakufizuar.
Në Britani, rreth një në pesë persona konsumon të paktën tri herë në javë sanduiç me mish të përpunuar, si bejkon apo proshutë. Këto produkte, megjithëse të lira, të shijshme dhe praktike, prej vitesh janë nën vëzhgimin e ekspertëve të shëndetit për shkak të konservuesve që përdoren në prodhimin e tyre.
Nitritet dhe nitratet shtohen shpesh për t’i dhënë mishit një ngjyrë rozë më tërheqëse dhe për t’i zgjatur afatin e ruajtjes. Aktualisht, vlerësohet se deri në 90 për qind e bejkonit dhe proshutës që shiten në Britani përmbajnë nitrite. Që nga tetori i vitit 2015, Organizata Botërore e Shëndetësisë e ka klasifikuar mishin e përpunuar si kancerogjen të Grupit 1, në të njëjtën kategori rreziku ku bëjnë pjesë edhe duhani dhe azbesti.
Rritja e ndërgjegjësimit shëndetësor dhe ndikimi i rrjeteve sociale kanë nxitur konsumatorët të kontrollojnë më me kujdes etiketat e produkteve. Si pasojë, supermarketet raportojnë një kërkesë në rritje për mishra të përpunuar pa nitrite. Disa marka kanë zgjeruar gamën e produkteve “naked” – pra pa nitrite – të cilat më parë ishin më të vështira për t’u gjetur dhe shpeshherë më të shtrenjta.
Së fundmi, Waitrose u bë supermarketi i parë i madh në Britani që prezantoi një linjë proshute “Made Without Nitrites”, duke iu bashkuar dy produkteve ekzistuese të bejkonit pa nitrite. Këto produkte shiten me çmim rreth 3.50 paund për gjashtë feta, në variantet “honey roast” dhe “roast”.
Përfaqësuesit e Waitrose theksojnë se konsumatorët kërkojnë përbërës më të thjeshtë dhe etiketa më të pastra, por pa cënuar shijen tradicionale të proshutës. Megjithatë, pyetja thelbësore mbetet: a janë këto produkte realisht më të shëndetshme?
Sipas një raporti të Agjencisë së Standardeve Ushqimore, nuk ka prova që mishi i përpunuar pa përdorimin e nitrateve është një alternativë më e sigurt. Në shumë produkte të etiketuara “pa nitrate”, prodhuesit përdorin pluhur lëngu selinoje ose ekstrakte perimesh, si spinaqi apo karobi. Këto bimë janë natyrshëm të pasura me nitrate dhe, në kombinim me kultura bakteriale, mund të shndërrohen në nitrite gjatë procesit të përpunimit të mishit.
Ekspertët theksojnë se, nga pikëpamja kimike, këto produkte nuk shfaqin domosdoshmërisht ndryshime të mëdha nga mishrat e përpunuar tradicionalisht. Disa kompani përdorin ekstrakte frutash, erëza, kripë deti, ekstrakt rozmarine, çaj jeshil, uthull në pluhur ose konservues me bazë kripe, si laktati i kaliumit. Disa prej këtyre përbërësve mund të ndihmojnë në uljen e formimit të substancave potencialisht të dëmshme, por provat për sigurinë e tyre dukshëm më të lartë mbeten të kufizuara.
Debati është rindezur fuqishëm pasi një grup shkencëtarësh kërkoi ndalimin gradual të nitriteve në bejkon dhe proshutë, duke i lidhur këto kimikate me mijëra raste të kancerit të zorrës. Sipas analizave të cituara, rreth 5,400 raste të kancerit të zorrës çdo vit në Britani lidhen me konsumimin e mishit të përpunuar, ndërsa kostoja mesatare e trajtimit për pacient vlerësohet në 59 mijë paund.
Megjithatë, këshilla shëndetësore thekson jo thjesht zgjedhjen e variantit “pa nitrite”, por kufizimin e konsumit të mishit të përpunuar në përgjithësi. Udhëzimet aktuale të NHS rekomandojnë që konsumi ditor i mishit të kuq dhe të përpunuar të mos kalojë 70 gramë, afërsisht sa dy feta bejkon. Ndërsa Fondi Botëror për Kërkime mbi Kancerin dhe Instituti Amerikan për Kërkime mbi Kancerin rekomandojnë konsum shumë të ulët ose shmangie maksimale.
Profesori Ian Young, këshilltar kryesor shkencor në Agjencinë e Standardeve Ushqimore, ka theksuar se konsumimi i tepërt i mishit të përpunuar rrit rrezikun për kancer të zorrës dhe sëmundje të tjera. Ai shton se shkaku i saktë i këtij rreziku ende nuk është plotësisht i qartë, por zgjedhja e produkteve “pa nitrite” nuk eliminon të gjitha rreziqet që lidhen me konsumimin e lartë të mishit të përpunuar.
Në përfundim, proshuta dhe bejkoni pa nitrite mund të shfaqen si alternativa më të pastra në etiketë, por ekspertët këshillojnë kujdes. Zgjedhja më e sigurt mbetet konsumimi i moderuar dhe jo mbështetja te pretendimi “pa nitrite” si një garanci shëndetësore.