Zeka: Kosova rrezikon marrëdhëniet me SHBA-në duke refuzuar projektin e gazit natyror të lëngshëm
**PRISHTINË** – Kosova po dërgon sinjale negative ndaj Shteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA) duke mos iu bashkuar projekteve rajonale për gazin natyror të lëngshëm (LNG), ka paralajmëruar drejtori ekzekutiv i Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë, Arian Zeka. Sipas tij, kjo mungesë vullneti mund të ndikojë negativisht në raportet me aleatin kryesor të vendit, duke rrezikuar edhe synimet euro-atlantike të Kosovës.
Në një intervistë për Ekonomia Online, Zeka theksoi se përfshirja në projektet e LNG-së amerikane ka jo vetëm rëndësi energjetike, por edhe strategjike e gjeopolitike. Ai vuri në dukje se zgjerimi i rrjetit të gazit natyror të lëngshëm amerikan në Evropë dhe Ballkanin Perëndimor ka qenë një prioritet i vazhdueshëm për administratat amerikane për më shumë se një dekadë.
“Shtrirja e rrjetit të gazit natyror të lëngshëm të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në shtetet e Evropës, përfshirë Kosovën dhe shtetet e tjera të Ballkanit Perëndimor, mbetet një nga aspektet më të rëndësishme të administratës aktuale amerikane,” tha Zeka. Ai shprehu keqardhje që qeveritë e Kosovës, si ajo aktuale ashtu edhe paraardhëse, nuk po e kuptojnë këtë aspekt thelbësor strategjik për SHBA-në. Kjo është konfirmuar edhe nga Departamenti i Shtetit, i cili e cilëson këtë çështje si një nga shtyllat kryesore të bashkëpunimit ekonomik ndërmjet SHBA-së dhe shteteve evropiane.
Pas nisjes së agresionit rus në Ukrainë, vendet evropiane kanë reduktuar ndjeshëm varësinë nga gazi rus, duke u orientuar drejt gazit amerikan. Zeka shpjegoi se SHBA-ja ka rritur kapacitetet prodhuese dhe tashmë furnizon mbi 65% të gazit natyror të lëngshëm në Evropë. Kjo tregon se vendet evropiane e kanë kuptuar rëndësinë strategjike të këtij burimi energjetik për zhvillimin e marrëdhënieve me SHBA-në.
Duke komentuar mosinteresimin e Kosovës, Zeka u shpreh se vendi po jep një “mesazh jo të mirë” ndaj Uashingtonit. Ai theksoi se Oda Ekonomike Amerikane beson se cilësia e marrëdhënieve Kosovë-SHBA do të pësojë ndikim negativ si pasojë e kësaj mungese vullneti. Aktualisht, Kosova është i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor që refuzon këtë nismë, ndërkohë që të gjitha shtetet e tjera të rajonit, përfshirë ato me marrëdhënie historikisht të ndërlikuara me SHBA-në, janë zotuar të zhvillojnë infrastrukturën e nevojshme për importin e LNG-së.
Zeka kujtoi se Kosova kishte mundësinë të shprehte gatishmërinë për t’iu bashkuar kësaj iniciative në takimin e Këshillit të Dominimit Energjetik, të mbajtur në shkurt në Uashington. Kabineti qeveritar i Kosovës ka qenë i përfaqësuar aty, por nuk ka dhënë zotimin e nevojshëm, ndryshe nga shtetet e tjera të Ballkanit Perëndimor. “Është e çuditshme, nuk arrin askush që ta kuptojë në plotëni se pse Qeveria e Kosovës refuzon të bëjë një hap të tillë,” tha ai. Ai shtoi se, duke pasur parasysh varësinë e madhe të Kosovës nga importet energjetike, shprehja e gatishmërisë për import nga aleati më i rëndësishëm, SHBA-ja, do të ishte një veprim logjik.
Dëmi më i madh, sipas Zekës, mund të jetë në aspektin strategjik dhe në raport me synimet euro-atlantike të Kosovës. “Përtej asaj që nuk arrijmë të diversifikojmë burimet tona të furnizimit me energji, besoj se humbja më e madhe do të ishte në aspektin e fuqizimit të entitetit tonë shtetëror. Do të humbnim përkrahjen e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në rrugëtimin tonë drejt integrimit euro-atlantik dhe natyrisht, do të rrezikonim prioritetet e tjera shtetërore,” paralajmëroi ai.
Kosova është i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor që nuk është përfshirë në projektet që zgjerojnë ndikimin energjetik të SHBA-së në rajon përmes gazit natyror të lëngshëm (LNG). Ndërkaq, Qeveria aktuale e Kosovës, e udhëhequr nga Albin Kurti, ka shprehur më shumë interesim për “gazifikimin e qymyrit” vendor. Kurti ka deklaruar më herët se kjo mund të bëhet me një kompani amerikane.
Ambasada Amerikane në Prishtinë ka bërë vazhdimisht thirrje për përfshirjen e Kosovës në projektin e LNG-së amerikane. E ngarkuara me punë në këtë ambasadë, Anu Prattipati, deklaroi në fillim të qershorit se Kosova nuk po arrin t’i përmbushë kërkesat në rritje për furnizim me energji. Ajo citoi të dhënat e Doganës së Kosovës, sipas të cilave vendi ka shpenzuar 735 milionë euro për importimin e energjisë elektrike në katër vitet e fundit, me një rritje nga 142 milionë euro në vitin 2024 në 259 milionë euro në vitin 2025 (me gjasë referuar projeksioneve apo vitit fiskal). Prattipati vlerësoi se, nëse çmimet dhe kërkesat për energji vazhdojnë të rriten, Kosova do të varet gjithnjë e më shumë nga furnizimi energjetik i vendeve fqinje.
Ndërkohë, Shqipëria, Kroacia dhe Bosnja e Hercegovina kanë ndërmarrë iniciativa të rëndësishme me kompani amerikane dhe me SHBA-në për zgjerimin e rrjetit të gazit, përfshirë projektet që synojnë reduktimin e varësisë nga furnizimet ruse.