**Fushata e Perandorit Bizantin Gjon VI Kantakuzen Kundër Fiseve Shqiptare**
Në mes të shekullit të 14-të, perandori bizantin Gjon VI Kantakuzen (sundoi 1347-1355) ndërmori disa fushata kundër fiseve shqiptare, të cilat në kronikat bizantine përshkruheshin si nomade, të egra dhe të padëgjueshme. Sipas historisë së tij, e cila mbulon vitet 1320-1356, shqiptarët jetonin në zona malore gjatë verës dhe migronin në ultësira gjatë dimrit.
**Nënshtrimi dhe Rebelimi i Fiseve Shqiptare**
Gjatë një qëndrimi tetëditor të perandorit në Ohër, fiset nomade shqiptare nga rajoni i Devollit, Kolonjës dhe rrethinat e Ohrit, u paraqitën para tij, duke i shprehur besnikëri dhe duke ofruar shërbimet e tyre. Ata që jetonin më larg, në kufijtë e Perandorisë Bizantine, u urdhëruan me anë letrash të shkonin në Selanik për të bërë nderimet e tyre, çka edhe bënë.
Më pas, teksa perandori ndodhej në Thesali, fiset e quajtura malakasianë, bujanë dhe mesaritë, të cilët jetonin në malet e Thesalisë dhe numëronin rreth 12 mijë burra, iu paraqitën perandorit. Ata i bënë nderimet e tyre dhe premtuan shërbime, nga frika se do të shfaroseshin nga bizantinët me ardhjen e dimrit, pasi jetonin në zona malore dhe të paarritshme, të cilat duhej t’i braktisnin për shkak të të ftohtit dhe borës.
Megjithatë, kjo paqe ishte shpesh e brishtë. Guvernatorët e krahinave perëndimore raportuan se shqiptarët nga Berati dhe Kanina, të cilët ishin të prirur për trazira, kishin shkelur marrëveshjet me perandorin, duke sulmuar dhe plaçkitur qytetet. Kjo kishte ndodhur edhe më parë, por një ushtri bizantine i kishte detyruar ata të qetësoheshin.
**Përshkallëzimi dhe Fushata Perandorake**
Me ardhjen e verës dhe shpërndarjen e ushtrisë perandorake, shqiptarët u rebeluan sërish. Ata shkaktuan shkatërrime të mëdha në Berat, Kaninë, Këlcyrë dhe në fortesën e Skraparit. Pas sulmeve të përsëritura, ata pushtuan edhe Tomorrin, një fortesë strategjike në perëndim të Beratit, dhe u fortifikuan atje. Këto veprime e shtynë perandorin të ndërmerrte një fushatë të re.
Për këtë qëllim, Kantakuzeni kërkoi ndihmën e ushtarëve këmbësorë turq nga Jonia, pasi terreni malor i Shqipërisë ishte i vështirë për kalorësinë bizantine. Ai i dërgoi një emisar Umurit, sundimtarit të Jonia, i cili me kënaqësi dërgoi trupat në Selanik.
Perandori, së bashku me forcat bizantine dhe aleatët turq, marshoi përmes Thesalisë kundër shqiptarëve. Duke shkatërruar tokat e tyre, ai përparoi deri në Dyrrah (Durrës), ku shumë shqiptarë u vranë. Shqiptarët që u tërhoqën në male, duke menduar se do t’i shpëtonin ushtrisë bizantine, u sulmuan nga forcat e lehta turke dhe harkëtarët, të cilët ishin shumë efektivë në zona të vështira. Ata pësuan humbje të mëdha, jo vetëm sepse ishin të paarmatosur, por edhe sepse u kapën në panik nga sulmi i papritur.
**Pasojat: Robër dhe Plaça Lufte**
Shumë shqiptarë u vranë ose u zunë robër. Ata që arritën të shpëtonin lanë pas gratë, fëmijët dhe pasuritë e tyre. Turqit i skllavëruan gratë dhe fëmijët, megjithëse disa u liruan me pagesë shpërblese nga anëtarë të tjerë të fiseve që kishin marrëdhënie të mira me perandorin. Edhe perandori lejoi pagesën e shpërblesës për shumë prej tyre, kur të afërmit e tyre erdhën dhe iu lutën. Sidoqoftë, shumica e robërve u dërguan në Lindje si skllevër, pasi bizantinët nuk i skllavëronin njerëzit, përveç barbarëve që refuzonin besimin e krishterë.
Bizantinët morën gjithashtu një plaçkë të jashtëzakonshme: rreth 300 mijë krerë gjedhësh, 5 mijë kuaj dhe 1 milion e 200 mijë dele. Ushtarët nuk mundën të merrnin me vete kaq shumë kafshë, kështu që i lanë ato të bredhin lirshëm. Banorët e qyteteve të plaçkitura më parë nga shqiptarët dolën dhe morën sa kafshë dëshironin. Edhe pronarëve origjinalë, pasi premtuan nënshtrim, iu lejua të rimerrnin shumë nga kafshët e tyre, ose t’i blinin ato nga ushtarët me çmime simbolike.
Kjo fushatë u konsiderua një ndëshkim për padrejtësitë e shqiptarëve dhe një çlirim për qytetet perëndimore, të cilat festuan me gëzim të madh, duke e parë perandorin si një shpëtimtar. Që nga koha e perandorëve si Manuel Komneni dhe Andronik Paleologu, asnjë perandor tjetër bizantin nuk i kishte vizituar dhe treguar një kujdes të tillë ndaj tyre. Pas fitores, aleatët turq u kthyen në Jonia.