**AfD në Saksoni-Anhalt – Çfarë është “detyrimi federal”?**
Në Saksoni-Anhalt, AfD – një parti e cilësuar si “parti e djathtë ekstremiste e konfirmuar” nga Zyra për Mbrojtjen e Kushtetutës – mund të bëhet pjesë e qeverisë në të ardhmen. Qeveria federale po shqyrton mundësinë e aplikimit të “detyrimit federal”.
Rreth 44 për qind e votave për një parti që autoritetet gjermane të mbrojtjes kushtetuese e përshkruajnë si “parti e djathtë ekstremiste e konfirmuar”: ky ishte, pak më shumë se dy javë më parë, rezultati dramatik i zgjedhjeve rajonale në Saksoni-Anhalt. Kandidati kryesor i AfD-së, Ulrich Siegmund, ndonëse nuk arriti të siguronte një shumicë absolute të votave, mund të bëhet megjithatë kryeministri i ardhshëm në Magdeburg, për shembull, nëse “Aleanca Sahra Wagenknecht” (BSW) do t’i siguronte atij shumicën e nevojshme.
Çfarë do të ndodhte nëse “Alternativa për Gjermaninë” (AfD) do të përpiqej të impononte pozicionet e saj ekstreme? Për shembull, heqjen e shkollimit të detyrueshëm? Apo një politikë të ashpër azili me “dëbime që në ditën e parë”, siç e ka shprehur tashmë Ulrich Siegmund?
Po sikur informacione konfidenciale – që vijnë, për shembull, nga Zyra për Mbrojtjen e Kushtetutës – t’u kaloheshin Moskës nga përfaqësues të AfD-së, disa prej të cilëve janë me orientim pro-rus? A mundet apo duhet qeveria federale thjesht ta pranojë këtë?
**Merz: “Ligji Themelor vlen edhe në Saksoni-Anhalt”**
Gjërat nuk duken kështu. Madje, pak pas zgjedhjeve, politikanë të shquar në Berlin ngritën mundësinë e asaj që njihet si “detyrimi federal”. Këtë e bëri edhe lideri i opozitës dhe kryetari i CDU-së, Friedrich Merz. Të hënën, pas zgjedhjeve, ai deklaroi në Berlin: “Nëse aty kalohen vijat e kuqe, mund t’ju them se, nga këndvështrimi i qeverisë federale, ne do të bëjmë gjithçka për t’i vënë një ndalesë. Ligji Themelor vlen edhe në Saksoni-Anhalt.” Kushtetuta vërtet parashikon një detyrim besnikërie ndaj shtetit federal. “Kjo vlen, për shembull, për të gjithë politikën e imigracionit dhe të shtetasve të huaj.”
Në të vërtetë, Kushtetuta parashikon mundësinë që qeveria federale të ndërhyjë në ato lande (shtete federale) që mund të përpiqen të qeverisin në një mënyrë që bie ndesh me Ligjin Themelor.
Megjithatë, ky nen nuk është zbatuar kurrë në të gjithë historinë e pasluftës gjermane. Në shumë raste, qeveria federale dhe landet gjithmonë kanë gjetur zgjidhje që u lejojnë landeve të ndjekin rrugën e tyre, duke respektuar një kornizë thelbësore të zbatueshme për të 16 landet.
**”Detyrimi federal” vetëm si mjet i fundit**
Anna-Bettina Kaiser, juriste në Universitetin Humboldt në Berlin, shpjegon për DW se Neni 37 i Ligjit Themelor, i cili rregullon “detyrimin federal”, zbatohet vetëm në situata me të vërtetë dramatike.
“Termi ‘dramatik’ është krejtësisht i përshtatshëm, dhe pikërisht për këtë arsye detyrimi federal nuk është zbatuar kurrë në historinë e Republikës Federale, pasi konsiderohet si mjet i fundit.”
Ka pasur shumë mosmarrëveshje të ashpra midis qeverisë federale dhe landeve, por, sipas Kaiser: “Përgjithësisht supozohet se Gjykata Kushtetuese Federale do të merret me çështjen në rast të një mosmarrëveshjeje të caktuar, dhe se landi do t’i përmbahet vendimit të Gjykatës sapo ai të merret.”
Dhe nëse kjo nuk ndodh, cilat janë opsionet e tjera? Ndoshta edhe dërgimi i Forcave të Armatosura, Bundeswehr-it? Anna-Bettina Kaiser përgjigjet se, në një rast të tillë, së pari do të duhej të shpallej një “gjendje emergjence e brendshme”. “Detyrimi federal”, megjithatë, mund të nënkuptojë që qeveria federale të emërojë një person (me pëlqimin e Dhomës së Landeve, Bundesrat) të ngarkuar të marrë përsipër aspekte të caktuara të politikës së landit: “Në fakt, Neni 37 parashikon një përfaqësues të tillë, i cili më pas do të kishte fuqinë të jepte udhëzime. Por po ashtu flitet për mundësinë që të pezullohen alokimet financiare nga qeveria federale.”
**Skenarë që po shqyrtohen edhe brenda SPD-së**
Nuk është vetëm partia e kryetarit të CDU-së, Friedrich Merz, që po shqyrton publikisht idenë e ndërhyrjes, nëse është e nevojshme, kundër një qeverie rajonale të AfD-së në parlamentin e landit në Magdeburg; përfaqësuesit e partnerit të vogël të koalicionit aktual qeveritar, socialdemokratët (SPD), po bëjnë të njëjtën gjë.
Për shembull, sekretari parlamentar i SPD-së në Bundestag, Dirk Wiese, i tha “Redaktionsnetzwerk Deutschland” (RND): “Nëse atje koalicioni pro-Putin i formuar nga AfD dhe BSW do të vendoste për herë të parë një ekstremist të djathtë në postin e kryeministrit, vlen të përmendet se Ligji Themelor parashikon mjete për të imponuar, nëse është e nevojshme përmes udhëzimeve, një kurs veprimi në përputhje me Kushtetutën mbi një land federal.”
Spanja së fundmi demonstroi se si një qeveri qendrore mund të ushtrojë autoritetin e saj mbi rajonet e vendit kur ato ndjekin politika krejtësisht të ndryshme. Gjatë krizës katalanase në tetor 2017, qeveria spanjolle shkarkoi qeverinë rajonale të Katalonjës në bazë të një neni të Kushtetutës spanjolle, i cili pasqyron parimin e “detyrimit federal” të parashikuar në Ligjin Themelor gjerman. Megjithatë, do të duhej të ndodhnin shumë gjëra para se kjo të aplikohej edhe në Gjermani. /DW