Miliona njerëz mund të vuajnë nga apnea e gjumit pa qenë të vetëdijshëm për këtë. Një specialist i sëmundjeve të frymëmarrjes ka paralajmëruar se kjo gjendje mbetet shumë shpesh e padiagnostikuar, ndërsa pasojat e saj mund të ndikojnë jo vetëm në cilësinë e gjumit, por edhe në shëndetin e zemrës dhe funksionimin e organizmit.
Sipas të dhënave të NHS Inform, afërsisht një në tre britanikë ka vështirësi të sigurojë gjumë të mjaftueshëm gjatë natës.
Edhe pse problemet me gjumin mund të shkaktohen nga faktorë të ndryshëm, ekspertët paralajmërojnë se një pjesë e njerëzve mund të vuajnë nga një çrregullim shëndetësor që nuk është diagnostikuar.
Bëhet fjalë për apnenë e gjumit, një gjendje që shkakton ndërprerje të përsëritura të frymëmarrjes gjatë natës.
Dr. Sandip Banerjee, specialist i sëmundjeve të frymëmarrjes dhe i çrregullimeve të gjumit në klinikën Private Sleep Clinic, thotë se shumë persona jetojnë me këtë problem pa e kuptuar.
“Pavarësisht se është një gjendje mjaft e njohur, apnea e gjumit mbetet jashtëzakonisht e padiagnostikuar”, deklaroi ai.
Sipas vlerësimeve që citon mjeku, nga tetë deri në dhjetë milionë njerëz në Mbretërinë e Bashkuar mund të jetojnë me këtë çrregullim, ndërsa rreth 80 për qind e rasteve mbeten të padiagnostikuara.
“Ky është një numër shumë i madh njerëzish që nuk e dinë se kanë një gjendje shëndetësore që po ndikon vazhdimisht pothuajse në çdo aspekt të jetës së tyre të përditshme”, paralajmëroi Banerjee.
Çfarë është apnea e gjumit?
Apnea e gjumit është një term që përfshin çrregullime gjatë të cilave frymëmarrja ndalet dhe rifillon vazhdimisht ndërsa personi është në gjumë.
Forma më e zakonshme është apnea obstruktive e gjumit, e njohur me shkurtesën OSA.
Kjo gjendje shfaqet kur muskujt e fytit dhe indet e buta relaksohen gjatë gjumit, duke shkaktuar ngushtim ose bllokim të rrugëve të frymëmarrjes.
Si pasojë, organizmi nuk merr gjithmonë sasinë e nevojshme të oksigjenit.
Truri reagon ndaj uljes së oksigjenit duke e zgjuar pjesërisht personin, në mënyrë që frymëmarrja të rifillojë.
Këto ndërprerje mund të përsëriten shumë herë gjatë natës, duke penguar gjumin e pandërprerë dhe çlodhës.
“Apnea obstruktive ndodh kur fyti dhe indet e buta relaksohen gjatë gjumit, duke shkaktuar bllokimin e rrugëve të frymëmarrjes”, shpjegoi Dr. Banerjee.
“Ky bllokim shkakton ndërprerje të vazhdueshme të gjumit, ndërsa organizmi përpiqet të sigurojë oksigjen të mjaftueshëm. Ulja e përsëritur e nivelit të oksigjenit është një nga karakteristikat kryesore të kësaj gjendjeje”, shtoi ai.
Tri shenjat që mund të tregojnë se vuani nga apnea e gjumit
Edhe pse gërhitja e fortë është ndër simptomat më të njohura, specialisti thekson se disa nga shenjat më të rëndësishme shfaqen gjatë ditës.
Sipas tij, njerëzit shpesh nuk i lidhin këto simptoma me problemet e frymëmarrjes gjatë natës.
Tri nga shenjat kryesore janë:
1. Goja dhe fyti shumë të thatë pas zgjimit
Personat që vuajnë nga apnea e gjumit mund të zgjohen në mëngjes me ndjesinë e tharjes së theksuar të gojës dhe fytit.
Kjo është një nga simptomat që mund të shfaqen pas një nate me frymëmarrje të çrregullt.
2. Dhimbje koke në mëngjes
Një tjetër shenjë paralajmëruese janë dhimbjet e kokës menjëherë pas zgjimit.
Sipas specialistit, ato mund të lidhen me uljen e përsëritur të nivelit të oksigjenit gjatë gjumit.
3. Lodhje e vazhdueshme gjatë ditës
Edhe pas disa orësh gjumë, personat me apnea mund të ndihen të rraskapitur, pa energji dhe të dobët fizikisht.
Kjo ndodh sepse ndërprerjet e frymëmarrjes pengojnë organizmin të përfitojë nga gjumi cilësor.
“Simptomat e apnesë së gjumit shpesh janë më të dukshme gjatë ditës. Kur zgjoheni, mund ta keni gojën dhe fytin shumë të thatë, si dhe të përjetoni dhimbje koke në mëngjes”, shpjegoi Dr. Banerjee.
“Ndërsa dita vazhdon, zakonisht ndiheni më të lodhur sesa duhet, me nivele të shtuara të rraskapitjes dhe dobësisë”, shtoi ai.
Shenjat e tjera që nuk duhet të injorohen
Përveç tri simptomave të përmendura, apnea e gjumit mund të shoqërohet edhe me shenja të tjera gjatë natës.
Sipas ekspertëve shëndetësorë, simptomat përfshijnë ndërprerje dhe rifillime të frymëmarrjes, gërhitje të fortë, zgjime të shpeshta dhe tinguj që ngjajnë me gulçim ose mbytje.
Gjatë ditës, personat e prekur mund të kenë vështirësi në përqendrim, luhatje të humorit dhe përgjumje të vazhdueshme.
Shpesh, vetë personi nuk e vëren se frymëmarrja i ndërpritet gjatë natës, ndërsa këto ndryshime mund të dallohen nga partneri ose anëtarët e familjes.
Megjithatë, prania e këtyre simptomave nuk do të thotë domosdoshmërisht se një person ka apnea të gjumit, pasi ato mund të lidhen edhe me gjendje të tjera shëndetësore.
Si mund të ndikojë apnea e gjumit në shëndetin e zemrës?
Apnea e gjumit nuk shkakton vetëm lodhje dhe përgjumje.
Kur frymëmarrja ndërpritet vazhdimisht, niveli i oksigjenit në gjak mund të bjerë në mënyrë të përsëritur.
Kjo nxit reagime stresi në organizëm dhe mund të rrisë ngarkesën mbi zemrën dhe enët e gjakut.
Nëse gjendja mbetet e patrajtuar, ajo lidhet me një rrezik më të lartë për tension të lartë të gjakut dhe probleme të tjera kardiovaskulare.
Dr. Banerjee paralajmëron se apnea obstruktive e gjumit shoqërohet me rritje të rrezikut për fibrilacion atrial, sëmundje të arterieve koronare dhe insuficiencë kardiake.
Gjendja lidhet gjithashtu me rrezik më të lartë për goditje në tru dhe komplikime të tjera serioze.
“Apnea obstruktive e gjumit është e lidhur me një rrezik më të lartë për probleme kardiovaskulare, si hipertensioni, fibrilacioni atrial, sëmundjet e arterieve koronare dhe, në fund, insuficienca kardiake”, shpjegoi specialisti.
Mungesa e gjumit mund të ndikojë edhe në metabolizëm
Pasojat e apnesë së gjumit mund të shtrihen edhe përtej sistemit kardiovaskular.
Sipas raportimit të gazetës britanike “Mirror”, mungesa afatgjatë e gjumit cilësor mund të ndikojë negativisht në metabolizëm.
Kjo gjendje lidhet me një rrezik më të lartë të zhvillimit të rezistencës ndaj insulinës, diabetit të tipit 2 dhe sëmundjes së mëlçisë së dhjamosur.
Gjumi i ndërprerë dhe ulja e përsëritur e oksigjenit mund të ndikojnë gjithashtu në mirëqenien psikologjike.
Specialisti thekson se personat me apnea obstruktive të gjumit mund të përballen me probleme të shëndetit mendor, krahas pasojave fizike.
Çfarë duhet të bëni nëse dyshoni se keni apnea të gjumit?
Personat që dyshojnë se vuajnë nga apnea e gjumit duhet të konsultohen me mjekun.
Sipas Dr. Banerjee, diagnostikimi i hershëm është shumë i rëndësishëm, duke marrë parasysh komplikimet që mund të shkaktojë kjo gjendje.
Përpara vizitës mjekësore, ai rekomandon që personat të regjistrojnë, nëse është e mundur, tingujt ose një video të gjumit të tyre.
Këto regjistrime mund ta ndihmojnë mjekun të kuptojë më mirë simptomat, veçanërisht nëse ka dyshime për gërhitje të fortë ose ndërprerje të frymëmarrjes.
Në rast se dyshohet për apnea të gjumit, mjeku mund ta udhëzojë pacientin për ekzaminime të specializuara.
Këto zakonisht përfshijnë përdorimin e pajisjeve që monitorojnë frymëmarrjen dhe parametrat e tjerë gjatë natës.
Në shumë raste, ekzaminimi mund të kryhet edhe në shtëpi, pa qenë e nevojshme që pacienti ta kalojë natën në spital.
Si trajtohet apnea e gjumit?
Trajtimi varet nga rezultatet e ekzaminimeve dhe nga ashpërsia e çrregullimit.
Për disa persona, ndryshimet në stilin e jetesës mund të ndihmojnë në përmirësimin e cilësisë së gjumit.
Këto përfshijnë ndërprerjen e duhanit, shmangien e alkoolit dhe uljen e peshës trupore kur është e nevojshme.
“Për disa njerëz, apnea e gjumit mund të përmirësohet përmes ndryshimeve të caktuara në stilin e jetesës, si lënia e duhanit, shmangia e alkoolit dhe humbja e peshës”, shpjegoi Dr. Banerjee.
Në rastet më të rënda, pacientëve mund t’u rekomandohet përdorimi i një pajisjeje të njohur si CPAP.
Kjo pajisje siguron presion të vazhdueshëm pozitiv të ajrit përmes një maske që vendoset në hundë ose në hundë dhe gojë gjatë gjumit.
Ajri i dërguar përmes maskës ndihmon që rrugët e frymëmarrjes të qëndrojnë të hapura, duke zvogëluar ndërprerjet e frymëmarrjes.
“Për personat me forma më të rënda të apnesë mund të përdoret pajisja CPAP, e cila dërgon ajër përmes një maske gjatë gjumit, duke përmirësuar frymëmarrjen dhe duke lehtësuar simptomat”, shpjegoi specialisti.
Eksperti: Mos e shtyni kontrollin mjekësor
Duke marrë parasysh numrin e madh të rasteve të padiagnostikuara, Dr. Banerjee u bën thirrje njerëzve të mos i injorojnë simptomat.
Sipas tij, identifikimi dhe trajtimi i apnesë së gjumit mund të ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës.
Përmirësimi i frymëmarrjes gjatë natës mund të ndihmojë në uljen e lodhjes, përmirësimin e përqendrimit dhe sigurimin e një gjumi më çlodhës.
“Identifikimi dhe trajtimi i kësaj gjendjeje mund të sjellin shpejt përmirësim të cilësisë së gjumit dhe, rrjedhimisht, të cilësisë së përgjithshme të jetës”, deklaroi ai.
“Këshilla më e mirë është të mos e shtyni kontrollin mjekësor nëse dyshoni se mund të vuani nga apnea e gjumit”, përfundoi specialisti.
Apnea e gjumit është një çrregullim që mund të kalojë pa u vënë re për vite me radhë. Goja e thatë pas zgjimit, dhimbjet e kokës në mëngjes dhe lodhja e vazhdueshme gjatë ditës janë tri nga shenjat që meritojnë vëmendje. Ekspertët theksojnë se diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm mund të përmirësojnë cilësinë e gjumit dhe të zvogëlojnë rrezikun e komplikimeve shëndetësore. /GazetaExpress/