Bashkimi Evropian po përballet me ndasi të thella lidhur me qasjen ndaj negociatave për paqe me Rusinë, në mes të luftës në Ukrainë. Pas debateve për përfaqësimin, theksi tani është zhvendosur te strategjia: a duhet të mbahet një qëndrim i ashpër, apo të ndiqet një rrugë më fleksibile ndaj Moskës?

Siç raporton Politico, vendet anëtare nuk arrijnë të bien dakord nëse duhet të miratojnë një pozicion të prerë, me kërkesa maksimale dhe vija të kuqe të qarta, apo një qasje më të butë, duke u fokusuar në masa për ndërtimin e besimit.

Kryeministrja e Estonisë, Kaja Kallas, advokon për hyrjen në negociata me kërkesa maksimale ndaj Rusisë, ndërsa disa qeveri, si ajo e Austrisë, mbështesin një qasje më të kujdesshme dhe fleksibile. Ministri i Jashtëm norvegjez, Espen Barth Eide, theksoi se “ka një sërë çështjesh për të cilat Evropa duhet ta bëjë të qartë se nuk është e gatshme të negociojë”.

Evropa ishte lënë kryesisht jashtë bisedimeve të fundit mes Rusisë, Ukrainës dhe SHBA-së në Abu Dhabi. Megjithatë, Kremlini dhe Shtëpia e Bardhë kanë sinjalizuar mundësinë e përfshirjes së përfaqësuesve evropianë në takimet e ardhshme. Pas disa ditësh mosmarrëveshjesh, liderët e BE-së ranë dakord për të krijuar një ekip negociator, i cili do të përbëhet nga përfaqësues të Francës, Gjermanisë, Italisë, Polonisë, Mbretërisë së Bashkuar, NATO-s, Komisionit Evropian dhe Këshillit Evropian.

Sipas ministres së Jashtme të Austrisë, Beate Meinl-Reisinger, theksi duhet të kalojë nga identiteti i përfaqësuesve evropianë, te përcaktimi i pozicionit të tyre në negociata. Austria, në një dokument me 15 pika shpërndarë para takimit të ministrave të Jashtëm të BE-së, ka propozuar masa për ndërtimin e besimit. Këto përfshijnë armëpushime të kufizuara apo të pjesshme që do të çonin drejt një armëpushimi më të gjerë, si dhe krijimin e një forumi ndërkombëtar për mbikëqyrjen e një marrëveshjeje paqeje. Qëllimi, siç theksoi Meinl-Reisinger, është t’u mundësohet të 27 vendeve anëtare të punojnë drejt një qëndrimi të përbashkët.

Edhe Norvegjia, megjithëse jo anëtare e ekipit negociator, ka paraqitur ide për uljen e tensioneve. Ministri i Jashtëm norvegjez, Espen Barth Eide, sugjeroi që aleatët e Ukrainës të frymëzohen nga menaxhimi i tensioneve gjatë Luftës së Ftohtë mes Perëndimit dhe Rusisë, duke iu referuar Marrëveshjeve të Helsinkit të vitit 1975, të cilat përcaktuan parimet e marrëdhënieve ndërshtetërore. Eide theksoi gjithashtu se dislokimi i forcave të NATO-s në territorin e vendeve anëtare nuk duhet të jetë lëndë bisedimesh me Rusinë dhe se marrëveshjet e kontrollit të armatimit të asaj periudhe mbeten relevante edhe pas luftës.

Disa zyrtarë evropianë kërkojnë një mandat fleksibil për ekipin negociator, duke i lejuar përfaqësuesit të negociojnë në mënyrë reale, pa kufizime të ngurta paraprake. Sipas burimeve brenda BE-së, hartimi i këtij mandati duhet t’u besohet ambasadorëve të vendeve anëtare përmes Komitetit të Përfaqësuesve të Përhershëm (Coreper), jo ministrave të Jashtëm. Kjo çështje është e ndërlikuar, pasi një mandat i tillë do të ishte detyrues vetëm për përfaqësuesit e institucioneve evropiane dhe këshilltarët e Francës, Polonisë, Italisë dhe Gjermanisë, por jo për Mbretërinë e Bashkuar dhe NATO-n.

Nga ana tjetër, Kryeministrja Kaja Kallas këmbëngul që mandati negociator të hartohet nga ministrat e Jashtëm. Sipas saj, Evropa duhet të nisë bisedimet duke kërkuar fillimisht maksimumin e lëshimeve nga Rusia, në vend që të ofrojë kompromise që në fillim. Kallas ka propozuar tashmë një listë kërkesash dhe ministrat e Jashtëm janë të gatshëm të punojnë mbi to. Duke u bazuar në eksperiencën e saj si juriste, Kallas shpjegoi: “Si hyni në negociata? Fillimisht paraqisni maksimumin absolut të asaj që dëshironi të arrini. Pastaj, jo publikisht, përgatitni atë nga e cila jeni të gatshëm të hiqni dorë, si dhe vijat tuaja të kuqe – atë që është absolutisht e papranueshme.” Kjo qasje mbështetet nga disa vende baltike, nordike dhe të Evropës Lindore të BE-së.

Ministri i Jashtëm i Lituanisë, Kestutis Budrys, theksoi një rend të qartë: armëpushimi duhet të arrihet fillimisht, e më pas të negociohet paqja e qëndrueshme në Ukrainë. Këtë qëndrim e mbështeti edhe Margus Tsahkna nga Estonia, i cili deklaroi se Presidenti rus, Vladimir Putin, duhet të nisë së pari armëpushimin, përpara se të nisin bisedimet për paqe dhe garancitë e sigurisë për Ukrainën dhe rajonin. Megjithatë, ekziston një kontradiktë: Evropa tashmë ka pranuar në praktikë se bisedimet mund të vazhdojnë edhe pa një armëpushim paraprak.

Sipas dy zyrtarëve të BE-së, negociatorët evropianë presin vijimin e bisedimeve në Abu Dhabi në javët në vijim, me shpresën se këtë herë do të ulen në të njëjtën tryezë me përfaqësuesit rusë, pavarësisht sulmeve të vazhdueshme të Moskës. “Është një qasje pragmatike. Ata që ulen në tryezën e negociatave duhet të jenë në gjendje të marrin vendime,” deklaroi një zyrtar i lartë i BE-së në kushte anonimiteti.