Kompanitë gjermane: Një panoramë e përzier mes investimeve jashtë vendit dhe sfidave të brendshme
Tendenca e kompanive gjermane për të zhvendosur operacionet jashtë vendit është bërë temë diskutimi e gjerë. Ndërsa kostot e larta në Gjermani nxisin investimet ndërkombëtare, të dhënat e fundit tregojnë një panoramë të përzier, duke vënë në pikëpyetje shkallën reale të këtij fenomeni.
Kompanitë gjermane, pavarësisht madhësisë, vazhdojnë të zhvendosin një pjesë të operacioneve të tyre jashtë vendit. Sipas raportimeve, prodhuesi i pajisjeve të kopshtit Gardena nga Ulm po planifikon të shkurtojë 250 vende pune në Gjermani dhe të zhvendosë disa biznese në Republikën Çeke, duke ulur me dhjetë përqind numrin e punonjësve vendas. Edhe gjigantë globalë si BASF vazhdojnë të investojnë jashtë vendit. Gazeta “Welt” raportoi në shkurt 2026 se kompania synon të transferojë disa vende pune të sektorit të shërbimeve në Indi, duke krijuar presion mbi selinë në Berlin, ku priten shkurtime të shumta.
**Vlerësime dramatike në të kaluarën**
Një vit më parë, situata përshkruhej si shumë më dramatike. “Kriza industriale në Gjermani po zhvillohet me intensitet të plotë”, shkruante revista online “Finanzmarktwelt” në nëntor 2025. Autori iu referua të dhënave nga Zyra Federale e Statistikave, të cilat analizuan trendet nga viti 2018 deri në 2023. Të dhëna më të fundit nuk janë publikuar ende.
Sipas kësaj analize, midis viteve 2021 dhe 2023, rreth 1,300 kompani gjermane me më shumë se 50 punonjës zhvendosën funksione të caktuara biznesi jashtë vendit. Kjo përbënte 2.2 përqind të të gjitha kompanive të kësaj madhësie me seli në Gjermani në vitin 2023. Si pasojë e këtyre zhvendosjeve, në vend humbën rreth 50,800 vende pune. “Finanzmarktvelt” vlerësonte atëherë: “Mund të supozohet se në vitin 2024, dhe veçanërisht në vitin 2025, këto tendenca do të intensifikoheshin më tej për shkak të çmimeve të larta të energjisë, rritjes së burokracisë dhe kostove të punës.”
**Një trend ndryshe**
Vetëm gjashtë muaj më vonë, Instituti i Kreditit për Rindërtim (KfW) vuri re një trend të kundërt. Në një njoftim për shtyp të 2 qershorit, departamenti i kërkimit i institucionit deklaroi se “shumë kompani të mesme po tërhiqen nga operacionet jashtë vendit”. Ndërsa në vitin 2022, rreth 880,000 nga afërsisht 3.8 milion ndërmarrje të mesme operonin jashtë vendit, një vit më vonë ky numër kishte rënë në rreth 763,000. Pjesa e ndërmarrjeve të mesme që veprojnë jashtë vendit ra nga rreth 23 në 20 përqind.
“Kushtet për tregtinë e jashtme janë përkeqësuar ndjeshëm”, thotë Dirk Schumacher, kryeekonomist në KfW. Ai përmend tensionet gjeopolitike në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme, rritjen e konkurrencës së eksportit nga Kina në sektorët kryesorë industrialë dhe politikën tregtare proteksioniste të Shteteve të Bashkuara si arsyet kryesore.
**Presionet e kostove nxisin investimet jashtë vendit**
Dhoma Gjermane e Industrisë dhe Tregtisë (DIHK) paraqet një tjetër perspektivë. Kur u pyet nga Deutsche Welle, zëdhënësi Sven Elling iu referua një ankete biznesi të kryer nga DIHK në fillim të vitit 2026. Ajo tregon se presionet e kostove mbi industrinë gjermane kanë arritur nivele rekord dhe se për këtë arsye gjithnjë e më shumë kompani po planifikojnë investime jashtë vendit. Sipas Dhomës, 43 përqind e kompanive industriale planifikojnë të investojnë jashtë vendit këtë vit, që është tre pikë përqindjeje më shumë se një vit më parë. “Arsyet janë të qarta – rritja e kostove, problemet strukturore dhe aktiviteti i dobët ekonomik në Gjermani,” tha Volker Treier, drejtor i sektorit ndërkombëtar të biznesit në DIHK.
**Ndryshimi i motivit: Ulja e kostove, jo zgjerimi i tregut**
Investimet jashtë vendit deri më tani, si rregull, kanë forcuar kapacitetet e prodhimit vendas dhe kanë kontribuar në punësim më të lartë në vend. Në veçanti, investimet që synonin pushtimin e tregjeve të reja ose zhvillimin e rrjeteve të shitjeve dhe shërbimeve kanë pasur efekte të favorshme në kompanitë mëmë. Megjithatë, sipas të dhënave nga DIHK, pjesa e kompanive që investojnë jashtë vendit kryesisht për të pushtuar tregje të reja ka rënë nga 30 në 28 përqind.
“Është veçanërisht shqetësuese që efektet pozitive të mëparshme që investimet jashtë vendit kishin në biznesin vendas nuk ekzistojnë më, sepse kompanitë tani investojnë kryesisht për të ulur kostot. Kjo shpesh çon në shkurtime serioze në biznesin në vend,” thotë Volker Treier. Investimet jashtë vendit sot synojnë kryesisht uljen e kostove, jo zgjerimin e biznesit.
**Një qëndrim i ngecur**
Trendet e përgjithshme në fushën e investimeve jashtë vendit nuk tregojnë një drejtim të qartë; mund të flitet më shumë për ngecje sesa për rritje. Profesor Stefan Müller nga Instituti Leibniz për Kërkime Ekonomike në Halle beson se Gjermania, kur bëhet fjalë për investimet direkte nga kompanitë vendase jashtë vendit, është “shumë poshtë vlerave rekord të arritura më parë”. Siç i tha ai Deutsche Welles, statistikat nga Banka Federale Gjermane tregojnë se investimet direkte midis viteve 2017 dhe 2022 arritën në rreth 120 miliardë euro në vit. Në vitin 2024, ato arritën në rreth 80 miliardë euro, ndërsa në vitin 2025, më pak se 100 miliardë. Këto të dhëna, sipas mendimit të tij, “nuk japin bazë për përfundimin se dukshëm më shumë kapital po largohet nga vendi sesa në vitet e kaluara”.
**Ndryshime në destinacionet e investimeve**
Hulumtimi tregon ndryshime të rëndësishme në zgjedhjen e destinacioneve për investimet gjermane jashtë vendit. Atraktiviteti i Amerikës së Veriut është veçanërisht në rënie, me pjesën e kompanive që planifikojnë të investojnë në atë rajon duke rënë nga 48 në 44 përqind. Në të njëjtën kohë, interesi për Azinë është në rritje. Sipas Dhomës, pjesa e kompanive industriale që investojnë në Kinë është rritur nga 31 në 34 përqind, ndërsa rajoni i Azi-Paqësorit gjithashtu po fiton rëndësi, ku kjo pjesë është rritur nga 21 në 26 përqind.
“Mosmarrëveshja për tarifat me Shtetet e Bashkuara po rrit pasigurinë dhe po bën që kompanitë të shtyjnë vendimet për investime,” tha Volker Treier. Me një pjesëmarrje prej 64 përqind, Eurozona mbetet destinacioni më i rëndësishëm për investimet gjermane jashtë vendit. Stabiliteti i saj, tregu i brendshëm i vetëm dhe monedha e përbashkët ofrojnë kushte të besueshme biznesi, të cilat janë një nga faktorët kryesorë në marrjen e vendimeve për investime në kohë pasigurie të shtuar gjeopolitike. /DW/