Profesor Arsim Bajrami, njëkohësisht edhe një nga hartuesit kryesorë të Kushtetutës së Kosovës, ka ofruar sqarime të thelluara kushtetuese mbi krizën aktuale politike dhe bllokimin e procesit të konstituimit të institucioneve. Nëpërmjet një shkrimi të gjatë në platformën sociale Facebook, Bajrami thekson se Kushtetuta nuk mund të interpretohet sipas llogaritjeve politike të ditës apo interesave momentale.
Ai shkruan se konstituimi i Kuvendit të Republikës së Kosovës është një detyrim i patjetërsueshëm kushtetues. Neni 66.1 i Kushtetutës përcakton se seanca konstituive e Kuvendit duhet të mbahet brenda tridhjetë ditësh nga shpallja zyrtare e rezultateve të zgjedhjeve. Ky afat, sipas Bajramit, është një kufi kushtetues që garanton kalimin e shpejtë nga procesi zgjedhor në funksionalizimin e Kuvendit, e jo një periudhë që mund të shfrytëzohet nga forcat politike për të zvarritur procesin.
“Kushtetuta është hartuar për të garantuar vazhdimësinë institucionale të shtetit dhe për të parandaluar krijimin e vakumit politik e institucional. Prandaj, konstituimi i Kuvendit nuk është çështje e vullnetit politik të një partie ose e një grupi parlamentar. Është detyrim që buron drejtpërdrejt nga Kushtetuta,” thekson profesori. Ai shton se vullneti politik është i domosdoshëm për realizimin e këtij detyrimi, por jo për mohimin e tij.
Bajrami, duke sqaruar rolin e tij si hartues i Kushtetutës dhe profesor për 45 vjet, shprehet se heshtja e tij e mëparshme ka qenë një qëndrim profesional ndaj degradimit të debatit kushtetues. Ai bën thirrje që interpretimi i Kushtetutës të bëhet në tërësinë e saj, në frymën e parimeve themelore dhe në dritën e jurisprudencës së Gjykatës Kushtetuese.
Në analizën e tij, akademik Arsim Bajrami adreson disa çështje thelbësore, duke përfshirë:
* Konstituimi i Kuvendit si detyrim kushtetues, jo mundësi politike.
* Respektimi i afatit kushtetues prej tridhjetë ditësh.
* Zgjedhja e Kryetarit të Kuvendit si pjesë thelbësore e procesit të konstituimit.
* Mohimi i idesë se moskonstituimi i Kuvendit sjell automatikisht shpërndarjen e tij.
* Vlerësimi i situatës si krizë politike dhe institucionale me pasoja kushtetuese.
* Nevojën që konstituimi të pasohet nga formimi i Qeverisë, duke mos ndërprerë zinxhirin institucional.
* Çështjen e abuzimit me kompetencën dhe ometimin kushtetues.
* Qartësimin se Gjykata Kushtetuese nuk mund të zëvendësojë marrëveshjen politike.
* Respektimi i jurisprudencës kushtetuese.
* Përgjegjësinë politike dhe marrëveshjen për funksionalizimin e shtetit si zgjidhje.
Në fund, Bajrami bën një apel të drejtpërdrejtë për të gjitha forcat politike parlamentare:
1. Të konstituohet Kuvendi.
2. Të zgjidhet Kryetari dhe Kryesia e Kuvendit.
3. Të fillojë dhe të përfundojë procedura kushtetuese për formimin e Qeverisë.
4. Të krijohen kushtet kushtetuese për zgjedhjen e Presidentit të Republikës.
5. Dhe, mbi të gjitha, të rikthehet funksionaliteti i plotë i institucioneve të Republikës së Kosovës.
“Kushtetuta nuk është shkruar për të bllokuar shtetin. Ajo është shkruar për ta bërë shtetin funksional,” përfundon Bajrami, duke theksuar se interesi i shtetit është më i madh se çdo kalkulim elektoral apo partiak dhe koha ka ardhur që politika të rikthejë kompromisin në funksion të Kushtetutës dhe Republikës së Kosovës.