**Negociatat SHBA-Iran përfundojnë pa marrëveshje: Palët fajësojnë njëra-tjetrën, theksohen ‘vijat e kuqe’**
Përpjekja diplomatike mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, e cila synonte t’i jepte fund konfliktit në Lindjen e Mesme, ka dështuar të prodhojë një marrëveshje. Pas 21 orësh bisedime të mbajtura në Islamabad, zëvendëspresidenti amerikan J.D. Vance u largua pa një konsensus, ndërsa palët fajësuan njëra-tjetrën për mungesën e progresit.
Zëvendëspresidenti Vance njoftoi kthimin në Uashington, duke deklaruar se kishte prezantuar “ofertën përfundimtare dhe më të mirë” për Teheranin, por pa arritur në një gjuhë të përbashkët. “Ne do të kthehemi në Shtetet e Bashkuara pa një marrëveshje,” tha ai në një konferencë të shkurtër për shtyp në Islamabad, ku amerikanët dhe iranianët negociuan nga e shtuna deri në orët e para të mëngjesit të sotëm. Ai shtoi se ky ishte “një lajm i keq më shumë për Iranin sesa për Shtetet e Bashkuara.”
Vance kritikoi veçanërisht mungesën e një “angazhimi të qartë” nga Teherani për të braktisur programin bërthamor, siç kërkohej nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump. “Po largohemi pasi kemi paraqitur një propozim shumë të thjeshtë, një qasje që është oferta jonë përfundimtare dhe më e mira që mund të bënim. Do të shohim nëse iranianët do të zgjedhin të pranojnë kushtet tona apo jo,” shtoi zoti Vance, duke theksuar se “ne i bëmë shumë të qarta vijat tona të kuqe.”
Nga ana e tij, Teherani konfirmoi mbylljen e negociatave, duke ia atribuar dështimin “kërkesave të paarsyeshme” të Shteteve të Bashkuara, sipas një raporti të transmetuar nga televizioni shtetëror iranian IRIB. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, deklaroi se “që në fillim ishte e qartë se nuk duhet të presim të arrijmë një marrëveshje vetëm në një seancë. Askush nuk e priste këtë,” dhe shprehu bindjen se “kontaktet tona me Pakistanin, si dhe me miq të tjerë në rajon, do të vazhdojnë.”
Bisedimet midis dy vendeve, të ndërmjetësuara nga Pakistani, u mbajtën në një nivel të paparë që nga Revolucioni Islamik në Iran në vitin 1979. Pas njoftimit të një armëpushimi dyjavor të mërkurën, ato synonin të gjenin një marrëveshje për një armëpushim të përhershëm.
Zëvendëspresidenti Vance shoqërohej nga Steve Witkoff, i dërguar special i Shtëpisë së Bardhë, dhe Jared Kushner, dhëndër dhe bashkëpunëtor i Presidentit Trump. Irani u përfaqësua nga kryetari i parlamentit, Mohammad Bayer Ghalibaf, dhe Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, me një delegacion prej rreth 70 anëtarësh.
Para njoftimit të dështimit, zëdhënësi diplomatik iranian, Esmail Baghaei, theksoi se bisedimet kishin të bënin me “komponentë të ndryshëm të çështjeve kryesore,” duke përfshirë Ngushticën e Hormuzit, programin bërthamor, heqjen e sanksioneve dhe përfundimin e konfliktit në rajon. Vance la të kuptohej se Uashingtoni do t’i jepte Iranit pak kohë për të shqyrtuar “ofertën” e SHBA-së.
Megjithatë, Vance e vendosi programin bërthamor të Iranit në qendër të shpjegimit të tij pse bisedimet dështuan. “Na duhet një angazhim formal prej tyre se nuk do të kërkojnë të sigurojnë armë bërthamore dhe se nuk do të kërkojnë të sigurojnë mjetet për t’i ndërtuar ato shpejt, jo vetëm sot, jo vetëm në vitet e ardhshme, por në planin afatgjatë. Ende nuk e kemi parë. Shpresojmë ta shohim,” këmbënguli J.D. Vance.
Ngushtica strategjike e Hormuzit, thelbësore për furnizimin global me hidrokarbure, ka mbetur de facto e mbyllur që kur filloi konflikti, me pasoja serioze për ekonominë globale. Ushtria amerikane njoftoi dje se dy shkatërrues kishin hyrë në ngushticë për operacione pastrimi të minave detare. “Po e spastrojmë ngushticën,” tha Presidenti i SHBA-së, Trump. Nga ana e saj, Garda Revolucionare e Iranit paralajmëroi veprime “të ashpra” kundër çdo anijeje luftarake që tenton të kalojë.
Ndërsa negociatat ishin ende duke u zhvilluar, Presidenti Trump deklaroi se “nuk ka rëndësi për mua nëse arrihet apo jo një marrëveshje me Iranin,” duke shtuar se “Ne i mundëm ata ushtarakisht” dhe “SHBA-të kanë fituar.”
Brenda gjashtë javësh, lufta në Lindjen e Mesme ka marrë jetën e mijëra njerëzve, shumica dërrmuese e tyre në Iran dhe Liban. Pas hyrjes në fuqi të armëpushimit, Izraeli argumentoi se Libani, ku vazhdon të luftojë lëvizjen shiite Hezbollah, nuk ishte përfshirë në marrëveshje. Autoritetet libaneze njoftuan dje se numërojnë 2,020 të vdekur dhe 6,436 të plagosur që kur lufta u përhap në vend më 2 mars. Dje, sulmet ajrore izraelite në Libanin jugor vranë gjithsej 18 persona, ndërsa ushtria izraelite goditi më shumë se “200 objektiva të Hezbollahut” në 24 orët e fundit. Të mërkurën, Izraeli kishte kryer bombardimet më të rënda në Liban, duke shkaktuar 357 viktima brenda pak orësh.
Sipas presidencës libaneze, bisedime me Izraelin do të zhvillohen në Departamentin e Shtetit të martën, por Hezbollahu i ka refuzuar ato. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu theksoi dje se qëllimi i tij është të sigurojë një paqe që do të zgjasë “për breza.”