**Serbia pas Vuçiqit: Fituesve po u humbet durimi, vendi kërkon drejtësi të shpejtë**
Pas një fitoreje të papritur të “Listës së Studentëve” në zgjedhjet serbe, aparati i pushtetit të ish-presidentit Aleksandar Vuçiq po fillon të shpërbëhet. Qytetarët kërkojnë vendosjen e shpejtë të drejtësisë, ndërkohë që Vuçiq ende mban në dorë leva të rëndësishme pushteti.
I mësuar prej vitesh me vëmendjen e plotë mediatike, Aleksandar Vuçiq, dikur presidenti i plotfuqishëm i Serbisë, humbi zgjedhjet e 25 tetorit 2026 përballë “Listës së Studentëve”. Që atëherë, peizazhi politik ka ndryshuar rrënjësisht.
Vuçiq akuzoi fituesit për ushtrim të “terrorit revolucionar”, duke paralajmëruar madje “vetëorganizim” nëse institucionet nuk ndërhyjnë. Ai e cilëson si “terror” dorëheqjen e menjëhershme të drejtoreshës së transmetuesit publik RTS dhe largimin e redaktorëve të lartë. Ndërkohë, një grup qytetarësh ka hyrë në ambientet e televizionit “Informer”, i njohur për demonizimin e kritikëve të Vuçiqit, ndërsa shoqatat e gazetarëve kërkojnë heqjen e licencës së tij. Media të tjera tabloide, dikur besnike ndaj Vuçiqit, kanë zbutur tonin e tyre, duke mos i quajtur më studentët “terroristë” apo “mercenarë”.
**Akuza të vjetra ndaj Vuçiqit marrin dhenë**
Lista e studentëve, e dalë nga një revoltë qytetare dhe e përbërë nga profesorë, aktivistë dhe artistë, siguroi 53% të votave më 25 tetor, ndërsa Partia Përparimtare Serbe (SNS) e Vuçiqit mori 39%. Menjëherë pas zgjedhjeve, qytetarë në shumë qytete hoqën paqësisht portretet e Vuçiqit nga ndërtesat publike. Prokuroria për Krimin e Organizuar ka nisur hetime për manipulime zgjedhore, ndërsa një komision i posaçëm po shqyrton punën e Prokurorisë së Lartë të Beogradit, e cila dyshohet se i ka shërbyer interesave të ish-presidentit.
Akuzat ndaj Vuçiqit dhe regjimit të tij nuk janë të reja: ai është akuzuar për kontroll të rreptë mbi media, dhënie të kontratave shtetërore kompanive besnike dhe lidhje me krimin e organizuar. Shkëndija që ndezi revoltën ishte shembja, dy vjet më parë, e strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad, ku humbën jetën 16 persona. Dyshohet se tragjedia ishte pasojë e korrupsionit dhe punimeve të dobëta.
**Padurimi dhe rreziku nga qeveria në largim**
Ndërkohë, rritet padurimi i qytetarëve që kërkojnë veprim të shpejtë. Parlamenti i ri pritet të mblidhet, por shumë leva pushteti vazhdojnë të jenë në duart e SNS-së. “Një shoqëri e shtypur për kaq gjatë nga një parti që sillej si feudal, tani, natyrisht, pret drejtësi,” shprehet për DW Dejan Bursac nga Instituti për Filozofi dhe Teori Sociale në Beograd. Ai shton se njerëzit e SNS-së sillen sikur të kishin humbur zgjedhjet lokale në një vend demokratik, e jo sikur të ishin pjesë e një regjimi thellësisht të korruptuar dhe kriminal. Nga ana tjetër, Vuçiq dhe zyrtarë të lartë të partisë së tij premtojnë një opozitë të fortë dhe një rikthim të shpejtë në pushtet, sapo “këta” ta kenë rrënuar vendin.
Tranzicioni politik në Serbi shpesh shënohet nga kalimi i politikanëve nga një kamp në tjetrin. Vuçiq vetë e pranon se shumë bashkëpunëtorë të tij tashmë po i kthejnë shpinën. Megjithatë, Zlatko Minic nga organizata “Transparency Serbia” paralajmëron se “shumë zyrtarë kanë ende kohë të japin kontrata dhe t’u krijojnë detyrime financiare institucioneve që drejtojnë, pa kryer domosdoshmërisht vetë ndonjë vepër penale.”
**Veprimet e studentëve dhe politika e jashtme**
Fituesit e zgjedhjeve, të cilët kanë kontakte të gjata me kundërshtarët e Vuçiqit brenda policisë dhe administratës, po kërkojnë dorëheqje të menjëhershme në drejtimin e këtyre institucioneve. Ata u kanë bërë thirrje sinjalizuesve të paraqiten, në rast se qeveria në largim përpiqet të shkatërrojë dokumente. Konferencën e parë për shtyp, përfaqësuesit e listës e mbajtën simbolikisht në Parkun e Pionierëve, të cilin në fillim të vitit 2025, mbështetësit e Vuçiqit e kishin shndërruar në një kamp me tenda dhe bazë për sulme ndaj protestuesve. Pas fitores, mbështetësit e listës e pastruan parkun.
Ndryshe nga ndryshimet e thella në politikën e brendshme, “Lista e Studentëve”, e cila bashkon forca pro-evropiane dhe proruse, nuk pritet të ndryshojë menjëherë kursin e politikës së jashtme. Ajo synon të përshpejtojë negociatat e anëtarësimit në BE përmes reformave reale, por kundërshton sanksionet ndaj Rusisë dhe njohjen e Kosovës, qëndrime që, sipas tekstit, ndahen gjerësisht nga popullsia serbe. Profesori i psikologjisë dhe deputeti i ardhshëm, Oliver Toskovic, thekson për DW: “Plani ynë është ta stabilizojmë dhe zhvillojmë vendin, jo ta destabilizojmë me ndonjë ndryshim të menjëhershëm të kursit të politikës së jashtme.” Ai pranon varësinë e thellë të Serbisë nga Rusia në sektorin e energjisë, duke theksuar se sanksionet aktuale do ta destabilizonin shtetin. Megjithatë, ndryshe nga Vuçiq, i cili shpesh lëshonte deklarata të ashpra, përfaqësuesit e listës së studentëve premtojnë ulje të tensioneve dhe marrëdhënie më të mira me fqinjët, siç dëshmon biseda telefonike e Ilija Srdanoviqit, kandidatit kryesor, me kryeministrin kroat dhe gatishmëria për dialog me Prishtinën.
Megjithë ndryshimet e shpejta, procesi zgjedhor ende nuk ka përfunduar plotësisht. Më 1 nëntor do të përsëritet votimi në rreth 50 qendra, për shkak të parregullsive. Pas kësaj pritet të mblidhet parlamenti i ri dhe formimi i shpejtë i qeverisë, anëtarët e së cilës mbeten ende sekretë.