Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky i ka bërë një thirrje të drejtpërdrejtë ish-presidentit amerikan Donald Trump dhe Kongresit, duke theksuar nevojën jetike të Ukrainës për sisteme shtesë raketore Patriotë. Kjo kërkesë vjen ndërsa Rusia po intensifikon sulmet me raketa balistike ndaj qyteteve ukrainase, duke rrezikuar jetën e civilëve.
Në një letër pesëfaqëshe, dërguar Shtëpisë së Bardhë dhe Kongresit, Zelensky theksoi se mbrojtja e civilëve ukrainas varet tani kryesisht nga sistemet Patriotë të prodhuara në SHBA. Ai i cilësoi raketat balistike si një nga avantazhet kryesore që i kanë mbetur Moskës në fushën e betejës.
Ambasadorja e Ukrainës në SHBA, Olha Stefanishyna, i tha Radios Evropa e Lirë (REL) më 27 maj se, pavarësisht ndryshimeve në retorikën diplomatike, realiteti në terren mbetet i pandryshuar. “Realiteti në terren nuk po ndryshon. Njerëzit po vdesin”, theksoi ajo, duke nënvizuar urgjencën e situatës.
Në letrën e tij, një kopje e së cilës u sigurua nga REL, Zelensky shkroi se ndërsa “fati i shumë jetëve” po vendoset në luftë, sistemet Patriotë janë “mbrojtja më efektive kundër çdo lloj rakete balistike ruse.”
Kjo thirrje vjen në një kohë kur administrata Trump ka preferuar të shmangë paketat e mëdha të ndihmës së drejtpërdrejtë ushtarake për Kievin, duke u mbështetur tek mekanizmi i “Kërkesave Prioritare për Ukrainën” (PURL). Përmes këtij programi, aleatët e NATO-s blejnë sisteme armësh amerikane për Ukrainën. Megjithatë, Zelensky paralajmëroi se dërgesat përmes PURL-it nuk po përkojnë me ritmin e nevojave në fushën e betejës. “Ritmi i tanishëm i dërgesave përmes programit PURL nuk po arrin më të përputhet me realitetin e kërcënimit me të cilin përballemi,” theksoi ai.
Presidenti ukrainas vuri në dukje gjithashtu kërkesën në rritje globale për interceptorët Patriotë, mes presioneve ndërkombëtare të sigurisë dhe kërkesave konkurruese për rezervat amerikane. “Për ne, një komb që lufton për mbijetesë, vështirë se ka diçka më të dhimbshme sesa të shohësh bateri Patriotë pa raketa të ngarkuara,” shkroi Zelensky, duke shprehur dramën e situatës.
Në një postim në rrjetet sociale më 27 maj, Zelensky theksoi se, ndonëse është e pazakontë që një lider i huaj t’u drejtohet njëkohësisht presidentit dhe Kongresit amerikan, situata aktuale kërkon “veprim të shpejtë dhe efektiv.” Ai shtoi se “është e rëndësishme që Amerika ta dëgjojë Ukrainën,” duke kujtuar se lufta e Rusisë – tashmë në vitin e pestë – mbetet një luftë për ekzistencë. Zelensky argumentoi se sa më shpejt të forcohet mbrojtja kundër kërcënimeve balistike, aq më shpejt diplomacia mund të funksionojë vërtet. “Për sa kohë Rusia vazhdon të mbështetet te raketat, interesi i saj për diplomaci nuk është i mirëfilltë,” shtoi ai.
Thirrja e Zelenskyt shkaktoi reagime të menjëhershme në Kongres. Ligjvënësi i lartë republikan, Joe Wilson, i tha REL-it se Ukraina është partnere kyçe në përballjen me kundërshtarët e përbashkët. “Ukrainasit po mbrojnë me guxim atdheun e tyre, ndërsa po inovojnë dhe qëndrojnë përkrah Amerikës kundër regjimit terrorist në Teheran,” deklaroi Wilson. Ai shtoi se “krimineli i luftës Putin po vret besimtarë nëpër kisha dhe fëmijë që luajnë, ndërsa furnizon hapur terroristët në Teheran për të vrarë amerikanë. Ai po humb dhe është i dëshpëruar. Mbrojtja ajrore shpëton jetë dhe Ukraina është partnere e provuar kundër terrorizmit.”
Ndërkohë, REL-i kontaktoi Shtëpinë e Bardhë për koment, por nuk mori përgjigje të menjëhershme, ndërsa disa zyra të Kongresit thanë se ligjvënësit e tyre ende nuk e kishin shqyrtuar letrën. Stefanishyna theksoi se Rusia, “në dëshpërimin e saj” dhe nën “presion të madh nga të gjitha anët,” po përshkallëzon sulmet, duke përfshirë goditjet me raketa, luftën kibernetike, fushatat e dezinformimit dhe përpjekjet për frikësim ndaj Ukrainës dhe partnerëve të saj. Ajo përsëriti se aftësia e Ukrainës për të luftuar raketat balistike mbetet pothuajse tërësisht e varur nga Shtetet e Bashkuara. “E vetmja gjë që është vetëm në dispozicion të Qeverisë amerikane është aftësia për të interceptuar raketat balistike,” tha ambasadorja, duke shtuar se Ukraina është e gatshme të financojë sisteme dhe interceptorë shtesë. “Ne do të jemi në gjendje të paguajmë për këtë, pa asnjë dyshim,” garantoi ajo.
Një argument qendror në letrën e Zelenskyt është se mbrojtja më e fortë ajrore mund të ndihmojë në ndryshimin e llogaritjeve të Moskës dhe të krijojë hapësirë për diplomaci. Ai paralajmëroi se Rusia do të vazhdojë të përdorë sulmet me raketa “për të shmangur diplomacinë” nëse Ukraina nuk arrin ta kundërshtojë këtë kërcënim. Stefanishyna shtoi se Moska po përpiqet të shfrytëzojë ndarjet mes aleatëve perëndimorë, duke theksuar se sulmet ruse mund të intensifikohen më tej pasi “Rusia po bëhet gjithnjë e më e dëshpëruar për të vrarë ukrainas.”
William B. Taylor Jr., ish-diplomati kryesor i Uashingtonit në Kiev gjatë dy administratave, theksoi se nevoja e Ukrainës për sistemet Patriotë është bërë gjithnjë e më urgjente. “Nevoja për armë kundër raketave balistike si Patriotët është serioze,” i tha ai REL-it më 27 maj. Ai shpjegoi se ukrainasit mund t’i rrëzojnë dronët rusë “mjaft efektivisht,” por “problemi janë raketat balistike.” Taylor vuri në dukje se mungesa globale e interceptorëve Patriotë po e ndërlikon më tej pozicionin e Ukrainës, pasi “Patriotët janë në mungesë në gjithë botën.”
Taylor shtoi se presioni ndërkombëtar ndaj Rusisë duhet të rritet për shkak të sulmeve ndaj civilëve, duke theksuar se “çdo komb i qytetëruar duhet të kërkojë që rusët t’i ndalojnë sulmet ndaj civilëve në Ukrainë.” Ai përmbylli duke thënë se mbështetja për zhvillimin e mbrojtjes ajrore të vetë Ukrainës duhet të mbetet prioritet për qeveritë perëndimore. Kjo letër shënon një nga thirrjet më të drejtpërdrejta të Kievit drejt udhëheqjes amerikane që nga fillimi i luftës, duke theksuar shqetësimin në rritje se vonesat në dërgesat e mbrojtjes ajrore i lënë qytetet ukrainase gjithnjë e më të ekspozuara ndaj sulmeve me raketa balistike ruse.