**Krizë Identitare, Protestat Kundër Kishës në Zogaj Analizon Ndue Ukaj**
Reagimet dhe protestat kundër ndërtimit të një kishe në fshatin Zogaj të Vushtrrisë shfaqin një krizë të thellë identitare te shqiptarët, sipas analizës së shkrimtarit dhe studiuesit Ndue Ukaj. Ai tërheq paralele me kundërshtimet e mëparshme ndaj Katedrales “Nënë Tereza” në Prishtinë, ku, sipas tij, shkrimtarë, historianë dhe gazetarë të njohur protestonin ashpër.
Ukaj i cilëson si të rreme pretendimet se kundërshtimi i kishës në Zogaj vjen nga mungesa e besimtarëve në atë zonë. Përkundrazi, ai shprehet se këto reagime dhe frustrime lidhen kryesisht me një krizë serioze identitare që rëndon mbi jetën e shqiptarëve.
Analisti thekson se shqiptarët shpesh flasin për drejtësi historike, por ndonjëherë bien në kontradiktë me veten. Ai vëren një tendencë për të kritikuar ashpër Europën për padrejtësitë e pretenduara, ndërsa Perandorisë Osmane i bëhet një “amnisti” e pamerituar, pavarësisht shkatërrimeve të mëdha që i shkaktoi kombit shqiptar. Kjo qasje e dyfishtë, sipas Ukajt, është shenjë e një patologjie kombëtare të rëndë dhe e një krize që shtrembëron kujtesën historike, duke ngatërruar lirinë e vërtetë me “lirinë e dajakut”. Ai shton se diskursi publik rreth këtyre çështjeve shpesh është i paqartë, duke reflektuar një dualizëm ku shqiptarët “zgjohen si perëndimorë, bëjnë jetë si orientalë dhe bien në gjumë me ëndrra kozmopolite”.
Duke bërë një përqasje historike, Ukaj argumenton se Perëndimi i ka sjellë shqiptarëve shumë më tepër të mira sesa të këqija, duke i nxjerrë nga një gjendje e vështirë e lënë nga osmanët dhe duke i ndihmuar të bëhen shtet e shoqëri normale. Këtë e dëshmon edhe ndihma ndaj Kosovës në vitin 1999, kur u nxor nga një situatë e rëndë, dhe në vitin 2008, kur u ndihmua të bëhej shtet i pavarur. Sot, falë vlerave perëndimore, shqiptarët jetojnë më mirë se kurrë, në liri që ka nxitur zhvillimin e tyre.
Ukaj thekson rëndësinë e kujtesës historike, duke u kujtuar atyre që idealizojnë pushtimin osman, se për pesëqind vjet tokat shqiptare u lanë djerrë, pa shkolla, art, kulturë apo infrastrukturë, duke privuar kombin nga mjetet thelbësore të ekzistencës dhe zhvillimit.
Në këtë kontekst, protestat kundër kishës në Zogaj shihen si rrjedhojë e kësaj krize identitare dhe e marrëdhënieve të paqarta me të kaluarën, siç e ka trajtuar edhe Ismail Kadare te “Mosmarrëveshja”. Ukaj argumenton se një kishë shqiptare meriton të ndërtohet në secilin qytet të Kosovës, si shenjë mirënjohjeje për kontributin e saj madhor në historinë tonë kulturore dhe për të riparuar një padrejtësi të rëndë historike.
Ai nënvizon rolin thelbësor historik të Kishës Katolike Shqiptare: ajo ruajti gjuhën shqipe, hapi shkolla dhe ishte vatër e krijimtarisë kombëtare. Kjo kishë shërbeu si shtyllë ku u ruajtën kujtimet e shqiptarëve dhe ideja e identitetit autentik, duke kontribuar në ruajtjen e lidhjes me të kaluarën dhe identitetin europian të shqiptarëve, siç e përkufizon Ismail Kadare.
Prandaj, të protestosh kundër një kishe në Kosovë, sipas Ukajt, do të thotë të kundërshtosh një pjesë thelbësore të historisë kulturore shqiptare dhe të ngatërrosh konceptet e lirisë me dhunën. Më tej, ai shton se të akuzosh individë që dëshirojnë të ndryshojnë fenë, bie në kundërshtim të plotë me vlerat demokratike bashkëkohore, ku liria e besimit dhe mosbesimit është një e drejtë themelore për të cilën shqiptarët kanë luftuar gjatë dhe duhet ta ruajnë.
**#NdueUkaj**