**Kthimi i Ligjit për Dhomat e Specializuara nga Presidentja, Kuvendi përballet me dilema kushtetuese**
Presidentja e Kosovës ka kthyer për rishqyrtim Ligjin nr. 11/L-001, për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar, duke hapur debat mbi fushën e veprimit të Kuvendit në procesin e rishqyrtimit. Pyetja kryesore është nëse Kuvendi mund të ndryshojë tekstin e ligjit për t’iu përgjigjur arsyeve të Presidentes, apo duhet vetëm ta rikonfirmojë atë. Kjo çështje kërkon interpretim të neneve 80 dhe 84 të Kushtetutës, si dhe analizën e një aktgjykimi të mëparshëm të Gjykatës Kushtetuese, KO57/12.
**Çfarë përcakton Kushtetuta?**
Kushtetuta e Kosovës, përmes nenit 84, paragrafi 6, i njeh Presidentes kompetencën për t’i kthyer ligjet e miratuara nga Kuvendi për rishqyrtim. Kjo bëhet kur Presidentja vlerëson se ligjet janë të dëmshme për interesat legjitime të Republikës së Kosovës ose të ndonjë komuniteti. Neni 80, paragrafi 3, saktëson se Presidentja duhet t’i paraqesë arsyet e kthimit dhe mund ta ushtrojë këtë të drejtë vetëm një herë për çdo ligj. Pas kthimit, Kuvendi vendos për ligjin në përputhje me nenin 80, paragrafi 4, i cili përcakton shumicën e kërkuar për miratimin e tij.
Këto dispozita theksojnë dy kufij kushtetues: Së pari, Presidentja nuk mund ta përdorë kompetencën e kthimit përtej autorizimit kushtetues, dhe vendimi i saj duhet të jetë i arsyetuar. Së dyti, Kuvendi është i detyruar të respektojë procedurat kushtetuese dhe Rregulloren e vet. Prandaj, kthimi i ligjit nuk është veto përfundimtare nga Presidentja, as nuk i jep Kuvendit autorizim të veprojë jashtë procedurave përkatëse.
**Rasti KO57/12 dhe ngjashmëritë/dallimet**
Aktgjykimi KO57/12 i Gjykatës Kushtetuese, i datës 20 shtator 2012, trajtonte procedurën e miratimit të Ligjit për Pensionet e pjesëtarëve të Forcës së Sigurisë së Kosovës. Në atë rast, Presidentja e kishte kthyer ligjin duke propozuar një amendament. Kuvendi kishte votuar amendamentin e propozuar, në vend që të rikonfirmonte ligjin fillestar në tërësi, dhe Gjykata Kushtetuese nuk e konsideroi këtë si shkelje të nenit 80, paragrafi 4, të Kushtetutës.
Ngjashmëria me rastin aktual qëndron në raportin kushtetues ndërmjet Presidentes dhe Kuvendit, si dhe në përcaktimin e procedurës pas kthimit të ligjit. Megjithatë, dallimi është te rrethanat konkrete dhe te çështjet që duhen trajtuar. Rasti i vitit 2012 shqyrtoi një situatë procedurale specifike, ndërsa tani theksi është te mundësia e Kuvendit për të propozuar ndryshime për të adresuar arsyet e Presidentes. Kjo dallim është thelbësor, pasi rasti KO57/12 mund të shërbejë si pikë referimi, por zbatimi i tij nuk mund të bëhet automatikisht pa analizuar natyrën e procedurës dhe dispozitat përkatëse.
**Arsyetimi i kthimit nga Presidentja**
Me Vendimin nr. 10/2026 të 22 tetorit 2026, Presidentja ka kthyer Ligjin 11/L-001 duke iu referuar çështjeve si bashkërendimi ndërinstitucional e diplomatik, mbrojtja dhe afirmimi i së vërtetës historike për Luftën Çlirimtare të Kosovës, mbrojtja e të drejtave dhe interesave të krerëve të UÇK-së në Dhomat e Specializuara, si dhe rishqyrtimi i dispozitave për juridiksionin dhe mandatin e Dhomave të Specializuara.
Megjithatë, analiza e vendimit tregon se mungon një identifikim i hollësishëm i neneve specifike të ligjit që konsiderohen problematike dhe nuk ka shpjegim të plotë se si ato mund të cenojnë interesat legjitime të Republikës. Ndonëse mungesa e një arsyetimi të detajuar nuk e bën menjëherë jokushtetues vendimin, ajo ngre dilema për konkretësinë e arsyeve të paraqitura, të cilat duhet të shërbejnë si pikënisje për një rishqyrtim substancial, jo vetëm si deklarime të përgjithshme.
**A mund ta ndryshojë Kuvendi ligjin e kthyer?**
Kjo është çështja kryesore. A e detyron kthimi i ligjit Kuvendin që vetëm ta rivotojë tekstin ekzistues, apo Kuvendi mund të ndërhyjë në përmbajtjen e tij? Bazuar në interpretimin e neneve kushtetuese, Rregullores së Kuvendit dhe analizës së Rastit KO57/12, ky aktgjykim nuk duhet parë si pengesë për ndryshim të ligjit pas kthimit të tij. Megjithatë, as nuk nënkupton se Kuvendi ka kompetencë të pakufizuar për ndryshime në këtë fazë.
Kuvendi duhet të bëjë dallimin ndërmjet dy çështjeve: Së pari, nëse Kushtetuta e lejon propozimin e ndryshimeve gjatë rishqyrtimit të një ligji të kthyer. Së dyti, nëse këto ndryshime mund të miratohen përmes procedurës së rishqyrtimit, apo nëse ato kërkojnë nisjen e një procedure të zakonshme legjislative, për shkak të natyrës së tyre. Kuvendi duhet të analizojë përmbajtjen e amendamenteve eventuale, bazën kushtetuese për shqyrtimin e tyre dhe raportin me nenin 80, paragrafët 3 dhe 4, të Kushtetutës, si dhe shumicën e kërkuar për vendimmarrje.
**Procedura e mëtejshme në Kuvend**
Për të adresuar këtë situatë, Kuvendi duhet të veprojë në mënyrë substanciale:
1. **Analiza nga Komisioni:** Komisioni përgjegjës (përgjithësisht Komisioni për Legjislacion) duhet të analizojë arsyet e Presidentes dhe të identifikojë dispozitat ligjore me të cilat ato ndërlidhen.
2. **Vlerësimi i nevojës për ndryshime:** Të vlerësohet nëse këto arsye kërkojnë ndryshime konkrete të ligjit dhe në çfarë mase.
3. **Procedura e ndryshimeve:** Nëse propozohen ndryshime, të përcaktohet nëse ato mund të shqyrtohen brenda procedurës së kthimit të ligjit apo nëse kërkohet ndjekja e një iniciative të re legjislative.
4. **Vendimmarrja dhe votimi:** Vendimmarrja në Kuvend duhet të jetë e qartë edhe për mënyrën e votimit dhe shumicën e kërkuar. Nëse Kuvendi vendos ta rikonfirmojë ligjin e mëparshëm, për të shmangur veton e Presidentes nevojiten 61 vota pro.