Lajme
**Tirana, Qyteti i Dytë më i Shtrenjtë në Europë: Familjet Shpenzojnë Pothuajse 90% të Të Ardhurave Për Jetesë Normale**
Në një kohë kur inflacioni dhe rritja e kostos së jetesës po ushtrojnë presion të madh mbi buxhetet familjare në të gjithë Europën, përballueshmëria është kthyer në një ndër sfidat kryesore ekonomike për qytetarët europianë. Në këtë kontekst, Tirana është renditur si qyteti i dytë më i shtrenjtë në Europë.
Një familje me katër persona në kryeqytetin shqiptar, ku dy të rritur kanë rrogë mesatare, shpenzon plot 89% të të ardhurave mujore për të siguruar një jetesë normale. Kjo e rendit Tiranën menjëherë pas Lisbonës, e cila kryeson listën europiane si qyteti më pak i përballueshëm.
Të dhënat janë bërë publike në një raport të fundit të “Tradingpedia”, me informacionin për Shqipërinë të përpunuar nga Monitor.al. Për hartimin e raportit, “Tradingpedia” krahasoi të dhënat nga 37 kryeqytete europiane, duke marrë parasysh shpenzimet e përditshme dhe pagat mesatare neto mujore (paga “reale” pas zbritjes së taksave dhe detyrimeve).
Raporti merr në konsideratë një pagë neto mujore prej 760 eurosh për Shqipërinë, duke llogaritur të ardhurat familjare në 1520 euro në muaj, në supozimin se punojnë dy të rritur. Shpenzimet e llogaritura për një familje katërpersonëshe arrijnë në 1353 euro në muaj, duke bërë që rreth 90% e të ardhurave të shpenzohen.
**Kostoja e jetesës në rajon**
Shqipëria ka një kosto jetese dukshëm më të lartë se vendet e tjera të rajonit. Në Shkup, Maqedonia e Veriut, ku paga mesatare neto është 769 euro në muaj (në nivele të ngjashme me Shqipërinë), shpenzimet mujore për një familje me katër persona janë 1037 euro, duke zënë vetëm 67% të të ardhurave familjare. Në Beograd, me një pagë neto prej 1081 eurosh, pesha e shpenzimeve është 68.2%, ndërsa shpenzimet mujore arrijnë në 1478 euro, por pagat neto janë rreth 30% më të larta se në Tiranë. Për Podgoricën, raporti tregon një pagë mesatare neto prej 883 eurosh dhe shpenzime mujore prej 1077 eurosh, duke e bërë atë relativisht më të përballueshme në rajon në raport me të ardhurat. Të dhënat për Kosovën nuk janë përfshirë në këtë raport.
Në anën tjetër të spektrit, qyteti më i lirë për të jetuar rezulton të jetë Brukseli, ku një person me pagë mesatare neto mujore prej 2945 eurosh shpenzon rreth 45% të të ardhurave për jetesë (2653 euro).
**Përballueshmëria e qirasë: Një shqetësim kryesor**
Raporti ofron gjithashtu një analizë të detajuar të shpenzimeve bazë, duke përfshirë strehimin, ushqimin, transportin, kujdesin personal dhe argëtimin, me theks të veçantë mbi përballueshmërinë e qirasë.
Sipas të dhënave më të fundit mbi kostot e jetesës dhe pagat në 37 kryeqytete europiane, Lisbona është shembulli më i theksuar i krizës së përballueshmërisë së strehimit në Europë. Aty, qiraja mesatare mujore për një apartament me një dhomë gjumi në qendër të qytetit është 1,331.48 euro, ndërsa paga mesatare neto është vetëm pak më e lartë, 1,342.83 euro, duke lënë vetëm rreth 11 euro pas pagesës së qirasë (99.15% e të ardhurave).
Kryeqyteti shqiptar, Tirana, renditet si qyteti i dytë më pak i përballueshëm në listë për sa i përket raportit qira-pagë, me qiratë që konsumojnë më shumë se 93% të pagave lokale. Probleme të ngjashme shfaqin edhe Kievi, ku banorët shpenzojnë gati 88% të të ardhurave për qira, si dhe Porto (mbi 85%), Milano dhe Malaga (rreth tre të katërtat e të ardhurave mujore).
Duket se problemet e përballueshmërisë nuk kufizohen më vetëm në kryeqytetet financiare tradicionale të Europës; ato tani prekin edhe qytetet e mesme dhe destinacionet me turizëm të lartë. Europa Jugore është veçanërisht e ekspozuar ndaj këtij problemi, me qytete si Barcelona, Valencia, Napoli dhe Roma që kërkojnë midis 60% dhe 70% të pagave mesatare neto për qira. Kjo situatë shpjegohet me kërkesën turistike, rritjen e qirave afatshkurtra dhe ofertën e kufizuar të banesave, të cilat i shtyjnë çmimet përtej asaj që të ardhurat lokale mund të përballojnë.
**Ku kursen pjesa më e madhe e pagave**
Në anën tjetër, disa qytete të Europës Qendrore dhe Veriore mbeten relativisht të përballueshme, pasi merren parasysh pagat lokale. Gjermania shquhet veçanërisht, me qytete si Essen, Mannheim, Nuremberg dhe Dresden, ku banorët mund të kursejnë midis 76% dhe 81% të pagës së tyre pas pagesës së qirasë.
Essen renditet si tregu më i përballueshëm i qirave në Europë, me qiranë mesatare prej 551.56 eurosh, që përbën vetëm 18.9% të pagave mujore lokale. Edhe qytetet zvicerane, megjithë qiratë e larta absolute, janë të përballueshme falë pagave jashtëzakonisht të larta. Për shembull, në Zyrih, ku qiraja mesatare është mbi 2,600 euro, pagat neto mujore arrijnë në 7,424.32 euro, duke bërë që banorëve t’u mbetet rreth 65% e të ardhurave pas qirasë. Kjo dëshmon se rritja e pagave mbetet një mbrojtje e fortë kundër presionit të kostove të strehimit.
Qytetet nordike si Kopenhagen, Aarhus, Oslo dhe Bergen gjithashtu shfaqin stabilitet relativ, pasi qiratë e larta balancohen nga të ardhura më të larta dhe raporte më të ulëta të qirasë ndaj të ardhurave.