Seriali dokumentar historik i ITV-së, “7 Up”, ka hyrë në kapitullin e tij të fundit pas plot 63 vitesh.
Projekti nisi në vitin 1964, kur kamerat filluan të ndiqnin jetën e 10 djemve dhe katër vajzave në Angli, të gjithë vetëm shtatë vjeç. Që atëherë, dokumentari është rikthyer çdo shtatë vjet për të parë se si kanë ndryshuar jetët, ëndrrat, marrëdhëniet dhe sfidat e tyre.
Me përfundimin e “70 Up”, shtatë shikues kanë treguar për “The Guardian” se çfarë ka përfaqësuar kjo seri për ta dhe si i ka ndihmuar të reflektojnë mbi jetën e tyre.
“Jeta është shuma e përvojave”
Judith Barton, 69 vjeçe, nga Surrey, thotë se një nga momentet më të paharrueshme për të ishte të shihte Suzy-n e trishtuar në adoleshencë dhe më pas ta shihte duke u bërë më e qetë dhe më e sigurt në vete.
Po aq mbresëlënës ishte edhe Bruce, i cili gjeti kuptim përmes mësimdhënies, si dhe Neil, jeta e të cilit u shënua nga shumë vështirësi.
“Ka qenë privilegj të krahasoja veten me pjesëmarrësit dhe të shihja rrugëtimin tim. Seriali më bëri të kuptoj se jeta, pavarësisht nëse je i pasur apo i varfër, është një shumë përvojash, edhe kur ato duken krejt të zakonshme”, thotë ajo.
Sipas Barton, jo domosdoshmërisht arsimi apo privilegji e bëjnë jetën interesante, por mënyra se si njeriu i përdor mundësitë që i dalin përpara.
“Thellësisht prekëse”
Sheila Lambe, 63 vjeçe, nga Skocia, kujton veçanërisht Neil-in, të cilin e përshkruan si një shtatëvjeçar të ëmbël dhe plot imagjinatë.
Fakti që më vonë ai përjetoi kriza të shëndetit mendor e preku shumë.
“Vështirësitë e tij mund t’i kishin ndodhur kujtdo, pavarësisht klasës shoqërore apo prejardhjes”, thotë ajo.
Lambe përmend edhe Nick-un, i cili arriti shumë në jetë pavarësisht fillimeve modeste, por deklaroi se momenti më i rëndësishëm i jetës së tij ishte lindja e djalit.
“Me kalimin e viteve u duk sikur masa e vërtetë e suksesit nuk ishin arritjet akademike apo materiale, por dashuria familjare dhe gjetja e paqes me veten.”
“Seriali më ndryshoi jetën”
Martin Forsey, 65 vjeç, nga Fremantle në Australi, thotë se u identifikua më së shumti me Bruce-in.
“Karakteri i tij dhe kërkimi për kuptim më preknin shumë”, kujton ai.
Forsey e zbuloi “7 Up” gjatë një kursi të sociologjisë së arsimit, ndërsa punonte si mësues shkencash.
“Vija nga një familje e klasës punëtore dhe kur lashë shkollën as që e dija çfarë ishte sociologjia. ‘Up’ ndezi imagjinatën time sociologjike”, thotë ai.
Më pas u rikualifikua dhe u bë sociolog dhe antropolog.
“Seriali më ndihmoi ta kuptoj veten, por edhe botën më të gjerë ku jetoja.”
“Seriali më i mirë televiziv i të gjitha kohërave”
Shirley, 68 vjeçe, nga Londra, e ka ndjekur të gjithë serinë dhe thotë se e ka ndier shumë afër vetes, pasi është afërsisht e së njëjtës moshë me pjesëmarrësit.
Ajo vëren se gratë në episodet e hershme shpesh trajtoheshin më shumë në rolin e bashkëshorteve dhe nënave sesa në karrierën e tyre.
“Edhe unë kam përjetuar diçka të ngjashme”, thotë ajo.
Sipas saj, vitet e adoleshencës tregojnë veçanërisht shumë pasiguri te vajzat që përpiqeshin të dukeshin më të rritura.
“Besoj se është seriali më i mirë televiziv i të gjitha kohërave. Tregon si ka ndryshuar shoqëria nga vitet ’60 deri sot dhe, njëkohësisht, si evoluon një njeri gjatë gjithë jetës.”
“70 Up më tronditi emocionalisht”
Lyle Jackson, 72 vjeç, nga Nashville, thotë se “70 Up” e ka prekur më shumë nga sa kishte pritur.
“Pas pothuajse çdo skene e gjej veten duke qarë”, thotë ai.
Gjatë tre viteve të fundit, Jackson ka humbur disa miq të afërt dhe familjarë, ndaj tema e humbjes është bërë shumë personale për të.
“Seriali nuk të kujton vetëm vitet që kanë kaluar, por edhe atë që ke humbur, atë që ka mbetur dhe atë që ke mësuar rrugës.”
Ai nisi ta ndiqte serinë në vitin 1975, në një kohë kur dokumentarët pothuajse mungonin nga televizioni komercial amerikan.
“Ky serial ishte intim, i duruar dhe i ndershëm për jetët e zakonshme. Tregoi se historia e një njeriu mund të zhvillohet ngadalë, me zhgënjime, kontradikta, qëndrueshmëri dhe surpriza.”
Kjo përvojë ndikoi drejtpërdrejt në karrierën e tij.
Jackson u bë fotograf dhe producent dokumentar dhe fitoi 18 çmime rajonale Emmy.
“Do t’i jem gjithmonë mirënjohës ‘7 Up’ sepse më mësoi se jetët e zakonshme nuk janë kurrë vërtet të zakonshme, nëse dikush ka durimin dhe dhembshurinë për t’i vëzhguar.”
“Sa më shumë plakem, aq më shumë e gjej veten te personazhet”
Khalid Dajani, 54 vjeç, nga Dubai, thotë se identifikohet më shumë me Paul-in, i cili në fillim shihet në një shtëpi kujdestarie dhe më vonë krijon familjen e tij në Australi.
“Ai mbeti i ndjeshëm, i butë dhe inteligjent, ashtu siç ishte kur e pamë për herë të parë në vitin 1964”, thotë Dajani.
Ai e zbuloi serinë rreth tetë vjet më parë përmes një libri të kritikut Roger Ebert, i cili e kishte cilësuar si dokumentarin më të mirë që kishte parë ndonjëherë.
Më pas i pa të gjitha episodet brenda dy javësh.
“Ishte e jashtëzakonshme të shihje fëmijët duke u kthyer në njerëz të moshës së mesme.”
Dajani thotë se me kalimin e viteve ndien gjithnjë e më shumë afërsi me pjesëmarrësit.
“Jetët tona janë shumë të ndryshme, por në thelb kemi të njëjtën dëshirë: ta përdorim sa më mirë kohën e kufizuar që kemi.”
“7 Up vendosi standardin e artë për dokumentarin”
Alan Reich, 63 vjeç, nga Londra, e pa filmin e parë kur ishte vetëm shtatë vjeç.
Në atë kohë ishte në një kamp veror hebre me vëllain dhe kujton se kishte qarë netëve të para nga malli për shtëpinë.
“Filmi u shfaq në një projektor të zhurmshëm dhe unë mbeta i magjepsur duke parë këta shtatëvjeçarë që vinin nga një botë krejt tjetër nga flluska ime e mbrojtur fetare.”
Ai vazhdoi t’i kërkonte të gjithë filmat e radhës, kudo që jetonte.
“Pjesëmarrësit u bënë si miq që ishin gjithmonë shtatë vjet përpara meje në udhëtimin tim jetësor.”
Reich u bë regjisor dokumentar në të 20-at dhe thotë se “7 Up” vendosi për të një standard të artë.
“Seriali më mësoi të krijoj një lidhje më të thellë me të intervistuarit dhe, kur ishte e mundur, ta ruaja atë marrëdhënie edhe më pas.”
Në vitin 2018, në Festivalin e Dokumentarit në Sheffield, ai takoi regjisorin Michael Apted dhe i tregoi se “7 Up” e kishte frymëzuar të hynte në dokumentar.
Apted e pyeti: “Dhe si po shkon?”
Në atë kohë, karriera e Reich në film kishte nisur të zbehej dhe ai ishte rikualifikuar si psikoterapist.
“Sot jam 63 vjeç dhe vazhdoj të kërkoj lidhje të thella me njerëzit, duke i ndihmuar të kuptojnë se si e kaluara jonë vazhdon të jetojë në jetën tonë si të rritur.”
Pas më shumë se gjashtë dekadash, “7 Up” po mbyllet si një nga eksperimentet më të pazakonta dhe më të fuqishme dokumentare në historinë e televizionit – një seri që tregoi jo vetëm se si ndryshojnë njerëzit me kalimin e kohës, por edhe se sa shumë nga fëmijëria mbetet brenda nesh. /GazetaExpress/