Presidenti Vuçiq në Kinë për të Thelluar “Miqësinë e Çeliktë”
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, po zhvillon një vizitë pesëditore në Kinë, duke synuar thellimin e asaj që zyrtarët e të dy vendeve e quajnë “miqësi e çeliktë”. Kjo vizitë, e cila vjen pas një dekade të forcimit të raporteve me Kinën, tregon orientimin e Beogradit drejt Pekinit, pavarësisht aspiratave të Serbisë për anëtarësim në Bashkimin Evropian.
Vuçiq do të qëndrojë në Kinë nga 24 deri më 28 maj, me ftesë të presidentit kinez, Xi Jinping. Thomas Countryman, ish-zyrtar i Departamentit Amerikan të Shtetit, vlerësoi për Radion Evropa e Lirë se vizita ka rëndësi të konsiderueshme për Vuçiqin, si ekonomike ashtu edhe politike, ndërsa kostoja për Kinën është e ulët.
Bashkëpunimi Serbi-Kinë ka tejkaluar fushat ekonomike dhe infrastrukturore, duke përfshirë edhe atë ushtarake. Serbia, si i vetmi vend evropian, po furnizohet me armatim nga Kina dhe ka zhvilluar stërvitje të përbashkëta ushtarake. Ajo është gjithashtu pjesë e nismës ndërkombëtare kineze “Brezi dhe Rruga”.
**Balancimi mes Perëndimit dhe Lindjes**
Megjithëse anëtarësimi në BE është qëllim zyrtar i Serbisë, politika e jashtme e saj bazohet në balancimin mes Perëndimit dhe Lindjes. Kjo strategji, sipas Countryman, ka sjellë një dobësim të aspiratave evropiane të Serbisë, veçanërisht për shkak të marrëdhënieve të ngushta dhe jotransparente me Rusinë dhe refuzimit për t’u bashkuar me sanksionet e BE-së ndaj Moskës për shkak të pushtimit të Ukrainës.
Drejtori programor i Fondacionit joqeveritar BFPE, Stefan Vlladisavllev, shpjegon se vizita synon harmonizimin e politikave të ardhshme dhe konkretizimin e bashkëpunimit. Presidenti Vuçiq njoftoi se pritet nënshkrimi i të paktën 33 marrëveshjeve dhe investimeve në vlerë prej 1 miliard eurosh, si dhe diskutime për prodhimin e çipave dhe robotëve humanoidë në Serbi. Megjithatë, ish-zyrtari Countryman shprehet skeptik, duke pritur “shumë pak” nga vizita.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze, Guo Jiakun, theksoi se Serbia është “partnere e rëndësishme” e Kinës në Evropën Juglindore dhe vendi i parë evropian që ka ndërtuar një “komunitet të së ardhmes së përbashkët” me Kinën, duke e parë vizitën e Vuçiqit si një mundësi për të ndërtuar një “miqësi të fortë të çeliktë”. Kina dhe Serbia vendosën partneritetin strategjik në vitin 2009, i cili u thellua në partneritet gjithëpërfshirës strategjik në vitin 2016 dhe më pas në “komunitet me të ardhme të përbashkët” në maj 2024.
**Simbolika e Vizitave**
Vuçiq e ka paraqitur udhëtimin e tij si një vazhdim simbolik, duke e kurorëzuar karrierën e tij politike pas vizitave të presidentit të SHBA-së, Donald Trump (ndryshuar në tekstin origjinal nga vizita të afërta të liderëve të fuqishëm) dhe presidentit të Rusisë, Vladimir Putin, në Pekin. Megjithatë, Stefan Vlladisavllev e konsideron këtë një rastësi, duke theksuar se temat e bisedimeve me Vuçiqin do të jenë dypalëshe dhe me ndikim gjeopolitik të kufizuar, ndryshe nga ato me liderët e tjerë.
**Investimet Kineze dhe Çështjet e Transparencës**
Miliarda dollarë investime dhe kredi kineze kanë financuar projekte infrastrukturore në Serbi, përfshirë hekurudhën e shpejtë Beograd–Budapest. Këto projekte, të kontraktuara shpesh pa tender dhe me marrëveshje direkte mes qeverive, kanë ngritur shqetësime në Bruksel për mungesë transparence dhe kanë rritur borxhin e Serbisë ndaj Kinës, sidomos ndaj Bankës Kineze për Eksport-Import (EXIM). Autoritetet serbe justifikojnë marrjen e kredive kineze me procedurat e shpejta, në kontrast me kërkesat e BE-së për transparencë.
Shkëmbimi tregtar me Kinën arriti në 8.29 miliardë euro vitet e fundit, me një deficit të theksuar tregtar për Serbinë. Kompanitë kineze, si gjiganti minerar Zijin Mining dhe grupi i çelikut HBIS, kanë marrë në dorë ish-gjigantë shtetërorë serbë, duke sjellë investime, por edhe akuza për ndotje mjedisore dhe, si në rastin e fabrikës së gomave Linglong, për punë të detyruar, çka rezultoi në ndalimin e importit të produkteve të saj në SHBA.
**Afrimi Gjeopolitik**
Presidenti Vuçiq ka shprehur admirimin për modelin zhvillimor kinez, duke theksuar rëndësinë e partneriteteve të forta me shtete që respektojnë pavarësinë serbe. Kjo reflektohet në përputhjen e qëndrimeve politike, ku Serbia mbështet politikën “Një Kinë” për Tajvanin, ndërsa Kina nuk e njeh pavarësinë e Kosovës. Marrëdhëniet mes dy vendeve janë thelluar ndjeshëm që nga ardhja në pushtet e Partisë Progresive Serbe 12 vjet më parë. Vuçiq madje ka komunikuar edhe në gjuhën kineze në përpjekje për t’u afruar me Pekinin.